Tân Trào

Ông lão ở gần nhà tôi là một cựu chiến binh, từng tham gia nhiều chiến dịch quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Các cuộc chiến đi qua đời ông, trở thành một ký ức không thể nào phai mờ. Suốt cả chục năm cầm súng, hết Tây Nguyên, rồi theo đoàn quân hừng hực khí thế để tiến về Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trong các câu chuyện của ông sau này, khi ngồi với lớp trẻ chúng tôi, ông luôn tự hào kể về một thời tuổi trẻ “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, những trận đánh ác liệt, những gian khổ, hi sinh của người lính Cụ Hồ. Ở đó có khát vọng tuổi trẻ, có năm tháng gian lao mà anh dũng.

Thời gian trôi đi quá nhanh. Ký ức về một thời khói lửa, hào hùng luôn là phần quan trọng nhất của người lính như ông lão. Bây giờ thì mái đầu ông lão đã bạc trắng cả. Ông lão thấy mình là người quá may mắn so với đồng đội của mình, khi xương thịt của họ vẫn còn nằm lại rải rác trên đất đai Tổ quốc. Bởi vậy, ông lão luôn trân quý giá trị cuộc sống mà mình đang có. Mỗi ngày đang sống trong tự do, độc lập là một ngày đang lãi trước cuộc đời.

Tuổi càng cao, sức khỏe càng yếu. Đó là quy luật tự nhiên của con người. Mấy năm nay, ông lão chỉ quanh quẩn ở nhà, chả mấy đi đâu xa. Ấy vậy mà dạo gần đây, ông lão nằng nặc đòi đi miền Nam một chuyến. Con cái có ý ngăn cản, chả muốn cho đi, vì tuổi ông lão đã cao, sức khỏe bấy nay sa sút đi nhiều. Nhưng ông lão hạ quyết tâm lắm. Ông lão muốn trở lại miền Nam, cụ thể là vào thành phố Hồ Chí Minh với hai mục đích chính. Mục đích thứ nhất là muốn tận mắt chứng kiến toàn bộ Lễ diễu binh kỷ niệm năm mươi năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Mục đích thứ hai của ông lão là nhân dịp này tìm lại đồng đội xưa, xem ai còn, ai mất.

Thấy ông lão kiên quyết thế, gia đình thống nhất họp lại với nhau, bố trí anh cả tháp tùng ông lão vào thành phố Hồ Chí Minh, với lịch trình cả đi, cả về vị chi là một tuần. Ông lão hay tin, phấn khởi lắm. Ông lần tìm bộ quân phục, được cất kỹ trong chiếc hòm gỗ, nước sơn lên màu cánh gián. Bộ quân phục này ông lão chỉ dành mặc vào những sự kiện quan trọng của đất nước, của địa phương, hoặc mặc những khi được mời đi nói chuyện với các cháu học sinh trong hệ thống cơ sở giáo dục của tỉnh. Ông lão dự định lần này mang theo bên người để vào Nam, sẽ mặc nó đúng vào ngày ba mươi tháng Tư, ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm này tròn năm mươi năm đất nước thống nhất. Cả hai miền Nam - Bắc sum họp một nhà. Trên suốt hành trình ba mươi năm chống Mỹ cứu nước, các thế hệ người Việt, trong đó có thế hệ ông lão đây đã chứng kiến biết bao nhiêu đau thương, mất mát của dân tộc. Cả một chặng đường đi đến thắng lợi, Tổ quốc sạch bóng quân xâm lăng là cả một hành trình được xây dựng trên xương máu của biết bao nhiêu người. Hơn ai hết, ông lão hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình, tự do, độc lập mà toàn đảng, toàn dân và toàn quân đã làm nên, với những kỳ tích trong cuộc chiến vĩ đại nhất thế kỷ hai mươi.

Năm nay, lễ diễu binh được tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh. Ngay trong những ngày diễn ra sự kiện trọng đại này, người dân khắp cả nước đổ về thành phố mang tên Bác rất đông, dễ đến cả triệu người. Trên khắp các tuyến phố được trang hoàng rực rỡ cờ hoa và biển người vẫy chào các đội diễn diễu chào mừng ngày đại thắng. Ông lão được hòa mình vào cái không khí náo nhiệt, nhưng trái tim chợt bùi ngùi xúc động nhớ về đồng đội xưa. Nhiều câu chuyện xúc động mà ông lão được chứng kiến trong dịp diễn ra lễ diễu binh kỷ niệm năm mươi năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Những câu chuyện đó thể hiện tinh thần yêu nước của một dân tộc yêu chuộng hòa bình.

Sau này ông lão kể cho tôi nghe câu chuyện về một cựu chiến binh đã tám mươi tuổi, vượt một nghìn ba trăm ki-lô-mét bằng xe máy vào thành phố Hồ Chí Minh xem diễu binh. Rồi giữa hai hàng người đang vỗ tay, reo hò, có hai cựu chiến binh lặng lẽ chào nhau theo điều lệnh, sau đó bất ngờ chạy đến ôm chầm lấy nhau. Đó là một cái ôm khó có từ nào diễn tả nổi, mà chỉ có người lính mới hiểu được sự thiêng liêng mà họ đã dành cho nhau. Rồi hình ảnh một người con cõng mẹ già đi xem lễ diễu binh, khiến ai nấy đều xúc động, nghẹn ngào. Bởi năm mươi năm trước, mẹ cõng con chiến đấu giành độc lập, năm mươi năm sau con lại cõng mẹ đi xem hòa bình. Chỉ có người Việt Nam mới yêu nước như thế. Họ yêu ở mọi thế hệ, mọi hoàn cảnh khác nhau.

Thực tế diễn ra trong dịp kỷ niệm năm mươi năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước còn bao nhiêu câu chuyện cảm động, khiến ông lão càng thêm tự hào về dân tộc mình, đất nước mình.

Mới đây, ông lão bảo với tôi rằng:

- Người ta cứ bảo lớp trẻ bây giờ lãng quên lịch sử, thờ ơ với thời cuộc. Tôi nghĩ chả phải như thế.

Tôi đáp lời ông lão:

- Họ quan tâm chứ ạ. Nhưng cái sự quan tâm ấy theo cách của thế hệ hôm nay.

Ông lão hỏi tôi:

- Qua năm mươi năm thống nhất đất nước, anh nhìn nhận thế nào?

Tôi bảo:

- Bài học lớn nhất của dân tộc ta là đã phát huy được sức mạnh thời đại và đoàn kết dân tộc, nêu cao tinh thần tự tôn dân tộc và đoàn kết quốc tế.

Ông lão trầm ngâm một lát, rồi bảo:

- Theo tôi, nó có mấy bài học thế này. Đó là bài học về tầm quan trọng của độc lập, tự chủ, khẳng định quyền tự quyết của Nhân dân Việt Nam, gắn với ý nghĩa của hòa bình và giá trị của hòa hợp dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng anh ạ.

Nhìn suốt chiều dài lịch sử, có lẽ không có một dân tộc nào trên thế giới lại trải qua nhiều cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc như dân tộc Việt Nam. Suốt cả nghìn năm đẩy lùi các cuộc xâm lăng của giặc phương Bắc đến cuộc chiến chống đế quốc Pháp, rồi chống Mỹ cứu nước. Thế kỷ hai mươi, một quốc gia nhỏ bé, với vũ khí thô sơ như Việt Nam đã chiến thắng hai đội quân mạnh nhất, thiện chiến, với vũ khí hiện đại nhất thế giới lúc bấy giờ. Đặc biệt, ngày ba mươi tháng Tư năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm trở thành mốc son trong lịch sử, là biểu tượng của lòng yêu nước, sự kiên cường và khát vọng tự do, độc lập của một dân tộc đã chiến thắng trong gian khổ, để xây dựng một đất nước hòa bình, thống nhất. Đó cũng là biểu tượng của tinh thần đoàn kết giữa các tầng lớp nhân dân, các lực lượng quân đội và công an trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do. Đây là thắng lợi của sức mạnh tổng hợp của một dân tộc yêu chuộng hòa bình, nhưng cũng kiên trung, không lùi bước trước kẻ thù.

T.T