Đã là bẩy giờ sáng, cả cao điểm 1911 vẫn chìm trong biển sương. Trận địa cối 82ly nép bên sườn núi lặng lẽ triển khai phương án tác chiến theo hiệp đồng. Màn sương trắng đặc nuốt chửng bóng những người bộ đội chỉ sau một bước đi. Trong căn hầm lúp xúp, ngọn lửa leo lét từ mấy cành củi nhỏ như muốn nhòe vào hơi sương mù mịt. Trung đội trưởng Lâm cầm chiếc kính ngắm vừa tháo khỏi súng lật đi lật lại một hồi. Sau khi gãi đầu một cách bất lực, Lâm đặt khí tài xuống mặt thùng đạn rồi lầu bầu:

- Như thằng mù thế này, bắn chác thế nào chứ? Vớ vẩn lại cốc cả vào lưng lính mình thì khốn nạn...

Hải ngồi bên bếp lửa vừa xoa tay vừa bặm môi ngẫm nghĩ. Thiếu bộ phận quang học, ngay cả phần tử bắn cũng chả tính được, nói gì chỉnh bắn. Chiến sự đang hồi căng thẳng, quân địch từ bên kia tràn sang bất cứ lúc nào. Súng không chỉnh bắn được làm sao dám triển khai hiệp đồng?

Đắn đo một lúc, Hải rụt rè đề xuất với trung đội trưởng:

- Anh cho em về quân khí đổi kính ngắm nhá.

Trung đội trưởng Lâm không quay lại. Chắc chắn phải đổi khí tài cho khẩu đội, vấn đề là ai sẽ đi về tuyến sau bây giờ? Làm nhiệm vụ chiến đấu trực tiếp đã nhiều năm, Lâm hiểu lắm. Ranh giới giữa tiền tuyến và đời sống yên ả chỉ đôi khi là vài bước chân. Không ít người lính đã không điều chỉnh được vài bước chân ấy. Nào là tụt tạt về quê, nào là lượn lờ đi chơi, thậm chí là đào ngũ... Anh nhìn Hải,  chàng lính còn chưa tròn hai mươi, co ro trong cái áo bông lù xù, mái tóc cờm cợp sau cả tháng trời chưa được cắt. Trong kíp chiến đấu, Hải có nhiệm vụ tính phần tử bắn cho khẩu đội. Dù chưa được thử thách nhiều, nhưng có lẽ đây là phương án tốt nhất lúc này. Suy tính một lát, Lâm quay người  nhìn thẳng vào Hải và ra lệnh:

- Cậu mang cái kính ngắm và thư của tôi về báo cáo với quân khí để đổi cái khác, đảm bảo khả năng chiến đấu cho đơn vị. 

Lâm không nói thêm gì khác vì biết việc chấp hành mệnh lệnh hoàn toàn phụ thuộc vào người chiến sĩ, có lên lớp hay răn đe cũng bằng thừa.

- Vâng! - Hải đứng bật dậy vơ chiếc ba lô, dốc mấy thứ đồ lặt vặt xuống sạp nằm rồi lộn ngược lại, vơ cái kính ngắm hỏng đút vào rồi kéo thít dây rút.

- Thư đây. Cầm thêm gói lương khô ăn dọc đường. Cố gắng 

về sớm!

Lâm vừa chìa mẩu giấy đã gấp gọn cho người chiến sĩ, vừa đưa ra lời dặn ngắn gọn. Hải cẩn thận đút tờ giấy vào túi áo ngực rồi lập nghiêm đáp lời chỉ huy:

- Vâng ạ!

Chỉ vài giây sau khi cúi người chui qua cửa hầm, bóng Hải đã mất hút trong lớp sương đặc quánh.

Theo con dốc ngoằn ngoèo tụt xuống chân cao điểm, thêm mấy cây số đường ô tô, Hải vừa đi vừa chạy. Khi lớp sương lùi lại phía sau thì bước chân Hải cũng đặt lên  thị trấn Yên Minh nhỏ bé. Vài ngôi nhà mái ngói cũ có khói bếp lẫn mùi hành tỏi bay ra. Ghé vào một nhà gần đường nhất, Hải lập cập hỏi chủ nhà:

- Bác cho cháu hỏi hôm nay có xe khách về Hà Giang không?

Sau khi nhìn Hải một lượt từ đầu đến chân, người đàn ông chủ nhà mới lầm lừ trả lời.

- Xe khách hai ngày mới có một chuyến. Xe hôm nay vừa đi rồi. Cậu có ăn phở thì vẫn còn đấy.

- Dạ không ạ

Hải lắc đầu đáp lại rồi rảo bước đi, vừa đi vừa nhẩm tính: “Hai ngày, đi bộ liên tục thì cũng chỉ về đến Hà Giang, ở lại thị trấn chờ chuyến xe tiếp theo thì cũng thế, lại đỡ rạc cẳng”.

Bước chân Hải đã chậm lại. Tình huống tác chiến theo nhiệm vụ hiệp đồng hiện ra khiến Hải bặm môi suy tính. Biết đâu mấy ngày tới bộ binh địch sẽ tràn sang, khẩu đội của Hải sẽ không thể tung hỏa lực ngăn chặn. Nếu bắn liều, đạn có thể rơi vào đội hình lính ta... Mà cứ đi bộ, biết đâu lại gặp một cái xe tải về xuôi? Nghĩ thế và bước chân của Hải lại phăm phăm trên con đường lô nhô đá cuội.

Chợt có tiếng xe ô tô khởi động vang lên. Một chiếc GAZ màu cỏ úa đứng nép bên đường rồ ga ầm ĩ. Chắc chắn là xe quân đội rồi. Hải lật đật nhao đến:

- Anh ơi! Xe có về Hà Giang cho em đi nhờ với.

- Về chỗ nào? - Người lính lái xe thò đầu khỏi cửa ca - bin hất hàm.

- Em về ban Quân khí lấy khí tài cho đơn vị.

- Đây là xe hỏng chả cắt côn được. Ngồi lên nguy hiểm lắm, mà chưa chắc về đến nơi được đâu.

- Em vội, anh cứ cho em đi nhờ, đến đâu hay đến đó anh ạ.

- Thì đấy, lên đi!

 Anh lính lái hất hàm rồi rồ ga ầm ĩ. Hải quăng vội cái ba lô lên thùng xe rồi leo lên. Trong ca - bin có thêm một người lính ngồi phụ lái. Hải đang định bám vào thành thùng xe thì chiếc xe bất chợt hực lên rồi chúi về phía trước, khiến Hải ngã bệt xuống sàn. Vừa lồm cồm đứng dậy, chiếc xe lại đột ngột khựng lại rồi lập tức vọt đi tiếp. Thêm một pha giật - khựng - vọt nữa, chiếc xe mới chạy đều đều ra khỏi thị trấn. Nhưng mỗi khi gặp dốc lên xuống, cái điệp khúc bất kham ấy lại tái diễn cùng với tiếng gầm gào của động cơ và vệt khói thốc ra từ hông xe.

Khục khặc mãi rồi chiếc xe cũng lết đến bờ sông Miện chân dốc Cán Tỷ. Dòng sông đoạn này như ngừng chảy, nước trong xanh ngặt một mầu. Phía đỉnh dốc có tiếng chuông leng keng, thỉnh thoảng xen vào là tiếng be be của một dê con gọi mẹ.

Chiếc xe dừng khựng bên lề đường, anh lái mở cửa nhảy xuống quát to:

- Tranh thủ đái ỉa đi!

Sau khi ba người hoàn tất thủ tục “tranh thủ”, anh ta nói vọng lên thùng xe:

- Đoạn này nguy hiểm , chú ý tìm lối mà nhẩy ra đấy nhá!

Chiếc GAZ rung bần bật khi bắt đầu leo dốc Cán Tỷ. Đường núi hẹp, cheo leo. Bốn bề lởm chởm toàn đá tai mèo dựng đứng. Trên thùng, Hải ghếch một chân lên thùng xe, nét mặt đầy căng thẳng dõi theo từng động thái di chuyển của chiếc xe khốn khổ. Hai người lính ngồi ca-bin phía trước, thỉnh thoảng lại quát hét át cả tiếng máy.

Cán Tỷ là một cung đường đèo dốc dích- dắc,  nổi tiếng hiểm trở. Nhiều khúc cua tay áo gấp đến mức một chiếc xe tải phải “đỏ” hai, thậm chí ba lần mới lọt qua được. Mỗi “đỏ” là một lần lùi trôi xuống dốc, thực sự như  một ván cược với tử thần.

Chiếc GAZ lao lên dốc, tiếng máy gào lên rồi hụt. Người lính lái nghiến răng vần vô - lăng nhoay nhoáy rồi quát:

- Ra...

Người phụ lái giật mạnh cần số về “mo”. Xe khựng lại, trôi ngược chậm rãi. Hải bám chặt vách thùng, mắt mở to. Cả khối sắt thép rung lên, thân xe nghiêng hẳn sang bên vực. Mắt vẫn nhìn gương chiếu hậu, anh lái đột ngột quát:

- Vào...

Anh phụ lái giật cần số bằng cả hai tay.  Bánh xe nghiến vào đá, sỏi văng lên, tiếng động cơ gào gừ rồi chiếc xe bật lên xoay được nửa thân vào góc cua.

Hải nín thở. Anh nhìn thấy dưới vực là một màn sương xoáy, không phân biệt được đâu là đá, đâu là mây. Mỗi lần xe trượt, ruột gan Hải như bị siết lại. 

Lại tiếng quát “ra -vào”. Xe lại lùi. “Đỏ” thứ hai rồi. Hải gần như quên thở. Tay nắm lấy thanh gỗ lạnh buốt, mắt dán chặt vào gáy người lái phía trước. Anh không còn sợ cho mình nữa,  chỉ sợ chiếc xe này hỏng giữa đường, kẹt luôn ở dốc này, và anh không thể kịp lấy khí tài cho khẩu đội.

Một tiếng máy nổ giòn vang lên, động cơ bắt hơi, chiếc GAZ trườn lên. Hai người lính trong ca-bin hét gì đó, Hải không nghe rõ, chỉ thấy bóng họ lắc lư theo thân xe. Một người bấu vào vô-lăng vần nhoay nhoáy, người kia giữ chặt cần số, sẵn sàn thao tác theo tiếng hô “vào - ra” của người lái.

Cuối cùng xe cũng qua được khúc cua đầu tiên, nhưng ngay trước mặt lại là một khúc ngoặt mới. Hải không rõ còn mấy đoạn ngoặt như vậy, chỉ biết dõi theo từng mét di chuyển của chiếc xe.

Sau hàng loạt tiếng quát hét “ra, vào” khô khốc, cùng với những pha giật, khựng thót tim, chiếc xe rồi cũng bật qua được khúc cua cuối cùng. Cả thân xe chao mạnh, quệt vào vách đá rồi đứng khựng lại. Mùi khói và hơi dầu nóng bốc lên khét lẹt. Hải thở hắt ra, tim đập mạnh như muốn vỡ lồng ngực. Nhìn lại phía sau, dòng sông Miện chỉ còn như một dải khăn xanh ngọc hun hút dưới sâu.

Cả hai người trên ca-bin cùng mở cửa nhảy xuống, đứng tựa vào phiến đá tai mèo bên đường, há miệng thở dốc. Trên thùng xe, Hải đứng lặng nhìn ra xa. Sương đang tan dần, mây vỡ thành từng mảng sáng. Đâu đó thấp thoáng những mái nhà thị trấn Quản Bạ, nhỏ nhoi và yên bình, khói bếp bay lên lẫn trong sương bảng lảng. Chếch bên trái, cụm núi đôi Cô Tiên vồng lên tròn trịa như ngực thiếu nữ. Một thoáng trong anh hiện lên ý nghĩ giá như được ở lại nơi này, chỉ một đêm thôi,  được ngủ trong căn nhà gỗ ấm, ăn bát cơm nóng, nghe tiếng chó sủa trong thung… 

Anh cúi xuống, tay chạm vào ba-lô lộn có chiếc kính ngắm lọt thỏm trong đó. Những ý nghĩ  vừa hiện ra liền vụt tắt nhanh như một hơi thở. Móc gói lương khô ra, Hải nhảy xuống chìa cho mỗi người một thanh:

- Em có mỗi gói lương khô, các anh ăn tạm.

Không khách khí, hai người lính lái nhận thanh lương khô, bẻ nhai nhệu nhạo. Nhai hết thanh lương khô, người lính lái leo lên ca-bin, lôi xuống chiếc bi-đông nhựa, mở nắp rồi gạn nước ra, ực ba bốn nắp nước, đầy vẻ thư giãn. Chìa chiếc bi-đông về phía Hải, anh ta nói như ra lệnh :

- Uống đi rồi leo Cổng Trời tiếp!

Hải chuyển chiếc bi-đông cho người phụ lái uống trước  rồi mới vội vã dốc vào họng mình mấy nắp nước ngai ngái 

mùi nhựa.

- Lên xe thôi, - Người lái lên tiếng, giọng trầm nhưng 

dứt khoát.

Chiếc GAZ lại nổ máy, khói phụt trắng trời. Tiếng máy khàn khàn, đầy vẻ già nua và nhẫn nhịn. Xe nghiêng ngả rồi trườn đi chậm rãi, theo một mẩu đường bằng phẳng hiếm hoi hướng về Quản Bạ, nơi Cổng Trời vẫn còn chờ đợi phía trước.

Trên cung đường này, ai cũng biết đến địa điểm Cổng Trời. Đó là nơi có bình độ cao nhất, luôn mù mịt mây phủ, gió hút triền miên. Từ Quản Bạ, đường lên Cổng Trời là một con dốc ngoằn ngoèo men theo vách núi. Một bên là những vực thẳm hun hút ngập sương thường trực, thảng hoặc mới hé ra mầu xanh thẫm đầy bí hiểm của tán rừng phía dưới.

Địa hình từ đây đã chuyển sang núi đất. Mặt đường có vẻ rộng hơn nhưng vẫn dốc ngược và luôn lớp nhớp bùn nâu. Không còn những khúc cua quá gấp, nhưng hiểm nguy vẫn luôn rình rập...

Xe bắt đầu bò lên dốc, bánh sau nghiến trượt trên mặt đường lẫn bùn và đá vụn. Người tài xế cắn chặt môi, vai nổi gân, hai tay ghì chặt vô-lăng. Đến khúc cua đầu tiên, xe hụt ga. Anh đạp mạnh phanh. Bánh cao su rít lên rồi trôi ngược. Đèn hậu đỏ rực trong làn sương. Chiếc xe nặng nề trôi tự do xuống dốc, nhanh dần, nhanh dần. Đuôi xe đã chờm ra mép vực… Hải nín thở, bàn tay ướt mồ hôi, nhổm người nhô cao khỏi thùng xe, sẵn sàng cho một cú “phi thân” thoát hiểm.  Bất ngờ, anh lính lái bặm môi buông chân phanh, đạp mạnh ga. Một cú giật mạnh. Động cơ rú lên khàn khàn, đầu xe hất ngược, bánh sau hất đá tung tóe. Cả thân xe như bật khỏi mặt đường, rồi bám lại được, trườn lên từng gang một.

Đến khúc cua tiếp theo, người lái rút kinh nghiệm, ga thốc lên rồi ghìm giữ đà, mặc kệ đầu xe đã dúi vào ta-luy, chỉ cần nó không bị hụt ga trôi ngược.

Tiếng máy gầm lên như con thú bị thương. Thân xe bật tới, rung lên bần bật, bánh sau xoáy vào bùn đất, bắn lên mù mịt. Rồi nó cũng leo được qua khúc cua để lặp lại thử thách ngay trong đoạn đường trước mắt...

Không còn tiếng người quát hét. Chỉ có tiếng máy gầm gừ gắt gỏng, tiếng đất đá bị cuốn từ mặt đường va vào thùng xe ràn rạt. Từng khúc cua bị nuốt dần sau lưng. Khi một luồng gió cuốn theo mây đẫm nước thốc vào mặt, một mẩu đường phẳng hiện ra, mọi người đều thở phào. Qua Cổng Trời rồi!

- Hôm nay mà chết, chắc cũng không kịp sợ. – Người lái xe vừa cười oang oang, vừa buông câu tếu táo để xua nhanh trạng thái căng thẳng.

Hải không đáp. Anh chỉ nhìn về phía xa, nơi những ngọn núi trùng điệp đổ xuống hướng Hà Giang. Trong đầu anh, hình ảnh khẩu đội súng cối hiện lên, những bóng người trong sương lạnh, đang nóng lòng chờ anh trở lại.

Qua khỏi Cổng Trời, trời như mở ra. Mây tan dần, từng vệt nắng nhạt đổ xuống thung lũng. Dấu vết của cao nguyên đá thưa dần, nhường chỗ cho những dãy núi xanh thẳm nối nhau, trập trùng như sóng. Không còn sương trắng đục nữa, mà là thứ ánh sáng trong veo, lạnh và xanh đến lạ.

Hải đứng dậy trên thùng xe, một tay bám vào thành sắt, một tay kéo chặt dây ba lô. Ngoái lại phía sau, con đèo Cán Tỷ giờ chỉ còn là vệt xám nhỏ ngoằn ngoèo bám lấy lưng núi. Nơi con xe GAZ từng gầm rú, giãy đành đạch, nơi ba người lính giữ mạng sống mong manh của mình qua từng tích tắc, giờ đây yên ả thanh bình đến lạ. Cặp núi đôi Cô Tiên hiện ra giữa nền trời, tròn đầy và  mịn màng. Bên dưới là Quản Bạ,  thung lũng yên bình, ruộng bậc thang vàng rực lẩn trong mây. Hải thấy tim mình nhẹ hẳn đi. Một cảm giác vừa hãnh diện, vừa lặng lẽ. Anh không nói, nhưng trong ánh nhìn có thứ ánh sáng chỉ người đã đi qua ranh giới sợ hãi mới có được.

Chiếc xe bắt đầu đổ dốc Bắc Sum. Con đường lượn khúc, mềm như dải lụa nâu. Cũng là đèo, nhưng đất ở đây đã đổi màu nâu pha đỏ, ấm và hiền. Bánh xe không còn trượt, những pha gầm gào giật cục đã bớt đi. Tiếng máy êm hơn, nhịp ga đều hơn, đâu đó vọng  tiếng chim lảnh lót  trên những tán rừng.

Khi xe xuống đến chân Bắc Sum, trời đã đổ bóng nghiêng. Những cánh rừng cọ, ruộng ngô, nếp nhà mái ngói đỏ dần hiện ra mỗi lúc nhiều thêm. Không khí đổi khác hẳn. Đã loáng thoáng những cô gái, chàng trai đạp xe trong nắng. Đã có bên đường những đám ruộng trơ rạ sau vụ gặt trước, những đứa trẻ chăn trâu mải mê nô đùa, không hề để ý đến chiếc xe khốn khổ chở ba người lính ì ạch trên đường...

Khi ánh mặt trời xiên qua dãy núi phía tây, ánh lên những vệt vàng mềm trên đường, cũng là lúc Hải xuống xe để hai người lính đưa xe về đơn vị. Phố Hà Giang lúc chiều xuống có một thứ ánh sáng rất lạ, vừa ấm nồng, vừa hút lạnh. Những ngôi nhà hai tầng mái ngói đỏ, hàng cây phượng trút rơi từng đợt lá li ti, mùi nước sông Lô loáng thoáng giữa gió. Tiếng xe đạp, tiếng cười nói hòa với tiếng máy xe tải vọng từ quốc lộ, nghe như một bản nhạc giản dị của đời thường.

Hải đứng lặng bên cạnh đường nơi có ngã ba. Một hướng chính là tuyến đường Hải vừa đi. Hướng còn lại rẽ về nơi có Ban Quân khí. Một hướng nhìn xuôi về phía bến xe khách. Nơi ấy lố nhố bóng người đi giữa những chiếc xe ca đứng chờ xếp khách. Xuôi theo hướng ấy, chỉ khoảng bẩy mươi cây số đường bằng phẳng,  Hải sẽ về đến nhà, nơi có bố mẹ và mấy đứa em cùng những cảnh vật thân thương chờ đón. Hải chần chừ giây lát. Hai ngả đường như có hai lời gọi cùng lên tiếng. Một bên mời gọi, vỗ về, một bên đòi hỏi thúc bách.

Vào thời điểm ấy, từ ngả đường về Ban Quân khí, một chiếc xe tải giảm tốc độ rồi dừng ngay trước mặt Hải. Người tài xế ngó qua cửa xe cất tiếng oang oang:

- Ê, Hải phải không? Về phép hả? Lên xe đi...

Nhận ra đó là ông anh họ, ở gần sát nhà mình, Hải bước ra cất cao giọng trả lời:

- Em đi công tác thôi anh ơi!

- Thì tranh thủ về thăm nhà một tí. Mai anh lại đưa lên!

- Không được anh ạ. Việc gấp lắm. Anh có thể đưa em sang chỗ Ban Quân khí được không? Em đi bộ sang sợ không 

kịp mất!

Ông anh họ cắn môi rồi hất hàm:

- Lên xe đi!

Chiếc xe quay vòng trở lại. Hải líu tíu hỏi thăm tình hình ở nhà rồi kể lại nội dung công việc của mình. Đến cổng Ban Quân khí, xe dừng lại. Hải quay sang nói vội với ông anh họ:

- Anh bảo với bố mẹ em là em vẫn khỏe nhá!

Vừa định bước xuống xe thì người anh họ giữ Hải lại, nhét vào túi áo Hải mấy tờ tiền và dặn:

- Xong việc thì vào quán mua cơm mà ăn!

Sau khi vẫy chào người anh, Hải lập cập bước đi như chạy về phía  doanh trại Ban Quân khí. Sau khi đưa tờ giấy của trung đội trưởng Lâm, làm vài thủ tục đơn giản, Hải nhận được từ tay thủ kho chiếc kính ngắm còn nguyên trong hộp sắt cùng tờ giấy đi đường có đóng dấu đỏ chói.

Rẽ vào quán mua hai chiếc bánh tẻ dành cho bữa tối, thêm mấy gói thuốc lào, Hải rảo bước quay trở lại con đường dẫn Cổng Trời. Đêm nay sẽ có vài chuyến xe tải chở hàng lên vùng cao. Hải sẽ quyết tâm đi nhờ lần nữa và chắc chắn chỉ ngày mai, khẩu đội anh sẽ có khí tài thay thế, sẵn sàng khai hỏa  tiêu diệt kẻ địch.

Phố xá sau lưng vẫn ồn ào, rộn rã với tiếng còi xe, tiếng nói cười ai đó. Nhưng phía trước anh là tiếng gọi của lòng kiêu hãnh và bổn phận người lính. Hải biết rồi có một ngày thật gần, anh và đồng đội sẽ được tắm mình trong sự bồng bềnh hùng vĩ  của Cán Tỷ, Cổng Trời, sẽ được chiêm ngưỡng cặp núi Cô Tiên bừng sức sống bên dòng sông Miện xanh ngọc hiền hòa, vì anh hiểu ngay từ giờ phút này, anh và đồng đội đã là người chiến thắng.

 

Lạng Sơn tháng Mười; Đồng Văn tháng Mười Một -2025

B.Q.K