Truyện ngắn của Bàn Loan

 

 

 

- Trưởng thôn thích thì cứ chuyển khẩu, chuyển nhà vào xã trong mà ở cho rộng chỗ, còn mọi người không đi đâu cả.

Ông Tùng vừa dứt lời thì dân làng đều nhao nhao hưởng ứng theo.

- Đúng đấy bọn này không đi đâu, đất của ông cha khai phá ra thì bọn này cứ ở.

- Cứ ở, cứ ở xem ai làm gì được nào, tao thách bố con thằng nào dám dỡ nhà của tao đi đấy.

- Thách đấy, thách đấy!

Tiếng dân làng càng ngày càng gay gắt. Bà Hoa làm Trưởng thôn cả chục năm nay rồi nhưng chưa bao giờ thấy bất lực như lúc này. Đợi một lúc, tiếng phản đối của bà con từ từ lắng xuống Hoa mới thong thả nói tiếp.

- Thưa bà con, bà con cứ từ từ nghe tôi giải thích hết đã. Là thế này, bây giờ tỉnh ta tách huyện mới, xã ta không thuộc diện vào huyện mới nhưng thôn ta nằm trong diện ít hộ nhất của xã nên huyện muốn cắt thôn ta vào xã khác để nhập vào huyện mới để quản lý thuận tiện và giao thông đi lại cũng dễ hơn.

Nghe vậy bà Liên, bà lắm mồm và đanh đá nhất thôn liền lên tiếng.

- Bà Trưởng thôn được ăn cái gì của họ hay được họ đút lót tiền hay sao mà về bảo dân chuyển làng thế hở?

Bà Thu hùa theo.

- Đúng rồi sao đang yên đang lành lại bắt bọn tao chuyển làng.

- Bà Trưởng thôn xem lại đi, sao lại thế? xem lại đi.

Cả làng lại nhao nhao như chợ vỡ.

Lúc này bà Hoa đi ra ngoài gọi điện cho ai đó rồi quay vào nhà văn hóa nói với bà con.

- Thưa bà con hiện nay thôn ta họp để thăm dò ý kiến của bà con thôi chứ đã quyết định đâu, vả lại cũng không ai bắt chúng ta cả bà con từ từ mà suy nghĩ.

Nói xong bà Hoa quay sang phía bà Lý là người có uy tín của làng nói như thăm dò.

- Bà Lý ơi, bà hiểu về chuyển địa giới hành chính thì bà giải thích cho bà con giúp cháu với. Cháu nói mà bà con không chịu nghe gì cả, họ không hiểu ra vấn đề bà ạ.

Bà Lý gật gù trầm ngâm, nhìn vẻ mặt của bà như đã có sẵn cả một chuỗi lời giải thích rồi, nhưng chưa vội nói, bà cứ để bà con xì xào bàn tán cho thoải mái. Chả là hôm nay thôn Cây Sấu tổ chức họp thôn xin ý kiến sáp nhập thôn vào với xã bạn để chuyển địa giới hành chính vào huyện mới. Thôn Cây Sấu là một thôn độc lập cách xa trung tâm xã, cả thôn mới có hơn ba chục nóc nhà, hơn nữa dân trong thôn lại toàn là người Kinh dưới xuôi lên khai hoang từ thập niên 60, nên bà con vẫn giữ thói quen “đất lề quê thói” như dưới xuôi, nên người làm cán bộ ở thôn cũng rất khó khăn. Từ khâu vận động các công tác phong trào và công tác xây dựng nông thôn mới. Bà Hoa là người xã khác về lấy chồng ở đây và làm Trưởng thôn, nhưng cũng không có bằng cấp gì, bà chỉ là người nổi trội hơn so với mọi người thôi. Bà năng động hoạt bát nhiệt tình và có bằng lớp 7 hệ 7/10 nên được xã chỉ định và thôn tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn, đối với miền núi lại ở một thôn hẻo lánh mà có một người như bà Hoa là quý lắm rồi.

Còn bà Lý là cán bộ về hưu từ thời bao cấp. Bà chuyển về ở thôn Cây Sấu cùng với con trai bà được vài năm nay, bà được bà con kính trọng ở cái đức tính hiền lành và lối sống giản dị, kèm theo sự hiểu sâu biết rộng nên được bà con dân làng bầu làm Người có uy tín trong thôn. Tiếng bàn tán đã lắng xuống lúc này bà Lý mới nhẹ nhàng nói.

- Bà con ạ, bà con hiểu sai vấn đề rồi. Vấn đề ở đây không phải là ta phải chuyển nhà chuyển làng đi mà là làm lại giấy tờ thôi, còn nhà cửa đất đai con người ta vẫn ở đây, ở làng cũ này, chúng ta chỉ thay đổi giấy tờ tùy thân thôi. Một điều nữa là khi chúng ta cần xin giấy tờ gì thì ta sẽ phải vào xã trong vậy thôi, bà con nghĩ xem vào xã trong gần hơn hay ở xã chúng ta hiện nay gần hơn.

Nghe bà Lý giải thích một hồi bà Liên lên tiếng.

- Tôi là tôi không đi đâu hết, tôi nói rồi, tôi cứ ở đây.

Bà Hoa cười hiền rồi nói với bà Liên.

- Bà ơi, mình không phải đi đâu, bà không nghe bà Lý nói à?

- Tao biết thừa, tao không thích thì tao cứ nói thế đấy.

Ông Tùng chen vào.

- Tôi nghe bà Lý nói thì tôi hiểu mọi vấn đề rồi nhưng tôi vẫn giữ ý kiến là không làm giấy tờ gì gì đó đâu, mọi người nghĩ xem chuyển hết giấy tờ thế ví dụ như: khi ốm đau mình muốn đi khám ở tuyến tỉnh thì lại phải lộn ngược lại bên cái bệnh viện huyện xa tít mù tắp đấy xin giấy giới thiệu à. Nếu phải đi cấp cứu cũng phải chờ ngược lên xin giấy về mới được đi à.             

Nghe ông Tùng nói vậy dân làng như được tiếp thêm sức mạnh.

- Đúng đấy, dứt khoát không là không, Trưởng thôn thích thì tự đi.

Thấy bà con quyết mạnh vậy bà Hoa cũng thấy mừng thầm, vì trong lòng bà cũng có suy nghĩ giống ông Tùng nói vậy. Một lúc lâu bà Hoa nói với bà con.

- Nếu bà con quyết định vậy thì chúng ta sẽ ký vào biên bản để nộp ra xã để xem hướng giải quyết của xã như thế nào.

Nói rồi bà Hoa đưa tờ biên bản cho bà con cùng kí. Bà Lý chỉ biết lắc đầu ngao ngán.

Mọi việc đều trôi qua trong thuận lợi cho đến một hôm ông Tùng được bà Lý mời đi theo để dự khánh thành nhà văn hóa thôn và đường bê tông nội đồng của thôn ở xã bạn giáp với thôn Cây Sấu. Khi đi trên con đường nội đồng được đổ bằng bê tông rộng 3 mét, thẳng tắp qua giữa cánh đồng đến cái nhà văn hóa thôn vừa được xây mới khang trang sạch sẽ, thoáng mát. Ông Tùng trầm trồ.

- Bà Lý này, sao cái thôn này xây được nhà văn hóa to và đẹp thế nhỉ? Lại còn cả mấy cái đường bê tông nội đồng kia nữa, thôn này giàu quá bà nhỉ!

Bà Lý cười rồi nói với ông Tùng.

- Cái này là Nhà nước cho dân Vùng 135 vùng khó khăn đấy ông ạ. Dân chỉ bỏ công làm thôi, vật liệu Nhà nước cho hết.

Ông Tùng mắt tròn mắt dẹt lắp bắp hỏi lại:

- Thật thật á bà?

- Chứ chả thật, ai dám nói điêu.

Bà Lý quả quyết.

- Thế thế sao thôn mình không được hưởng cái đó hả bà?

Nghe ông Tùng hỏi thế, bà Lý chỉ muốn thụi cho ông Tùng một quả nhưng lại thôi. Bà nghĩ trong đầu: “Ai bảo ngu cho lắm vào, già rồi còn ngu”. Đang tức nên bà không thèm trả lời, đến lúc ông Chủ tịch xã bạn phát biểu khai mạc lễ cắt băng khánh thành nhà văn hóa thôn thì ông Tùng ngồi im phăng phắc nghe. Ngồi kế bên ông Tùng là một người phụ nữ tóc hoa râm, bà này là bà con họ với bà Hoa Trưởng thôn Cây Sấu. Từ lúc bắt đầu buổi lễ, bà chăm chú theo dõi chương trình. Lúc này bà quay sang phía ông Tùng hỏi:

- Ông này, ở thôn của ông đã xây nhà văn hóa thôn chưa, chắc xây to hơn thôn tôi rồi nhỉ? Hồi trước nghe đâu sáp nhập thôn ông vào với xã tôi mà, sao lại không chịu thế, chê bọn tôi là dân tộc không theo kịp thôn ông à?

Ông Tùng xua tay nói:

- Không phải vậy đâu bà ạ, chỉ vì dân chúng tôi không am hiểu về chủ trương của Đảng của Nhà nước nên mới thế, trong đó có cả tôi.

- Thế bây giờ ông thấy thế nào?

Bà hỏi kháy ông Tùng. Đó là bà Tình, bà là Chi hội trưởng Hội Phụ nữ của thôn bạn.

- Tôi bảo cái Hoa rồi, vận động tốt vào để bà con đồng ý sáp nhập với xã tôi để được Nhà nước đầu tư cơ sở hạ tầng như đường bê tông nông thôn, bê tông hóa đường nội đồng, xây nhà văn hóa… rồi ốm đau có ai phải lên huyện xin giấy tờ gì đâu, họ vẫn đi xuống bệnh viện huyện cũ khám chữa bệnh đó thôi. Ấy thế mà nó làm việc rõ chán.

Nghe đến đây ông Tùng thầm nghĩ: “Không phải tại cái Hoa mà là tại mình và dân làng”. Phân tích kỹ ra là tại ông nên bà con mới a dua theo, nghĩ vậy ông cảm thấy tiếc và một cảm giác tội lỗi đang dần dần len lỏi trong tâm trí ông. Tan buổi tiệc ông Tùng khẩn trương giục bà Lý về.

- Về đi bà Lý ơi, về thôi ở đây xấu hổ quá.

- Hả, ông mà cũng biết xấu hổ à.

 Bà Lý hỏi có ý trách móc ông.

- Đã bảo về đi còn, về tôi còn... còn có chuyện muốn…muốn nói.

Với điệu nói lắp của ông Tùng lúc này nghe vừa tức lại vừa buồn cười. Tức là tức cái lúc ông làm càn làm loạn ở cuộc họp để cho mọi người hùa theo ông, vì ông là người lớn tuổi nhất mà cũng là Hội trưởng Hội Người cao tuổi của thôn. Ông Tùng nói lắp thế mà ngày trước ông đi bộ đội chống Mỹ cơ đấy, có nhiều từ ông nói lắp đến hai ba lần, nhiều khi con nít nhại theo ông thì ông cười tít mắt, vui tai đáo để. Về đến nhà, cả đêm hôm đó ông Tùng không ngủ được, ông cứ trằn trọc nghĩ về lời nói của mình đã nói trong cuộc họp thôn, rồi lại nghĩ đến lời bà Tình nói ở buổi lễ khánh thành nhà văn hóa của thôn bạn. Sáng hôm sau, ông thức dậy mặt trời đã lên bằng ba con sào, lúc này ông mới nhớ ra là mình còn có việc phải làm. Ông gọi với xuống bếp.

- Bà nó ơi, bà cho con lợn ăn hộ tôi với nhé. Hôm nay tôi bận chút việc.

Bà vợ ông hỏi vọng lên.

- Ông thì có việc gì, lại việc phá đám chỗ Trưởng thôn và bà Lý chứ gì? Ông đừng tưởng tôi không biết nhé, mình là người cao tuổi, không lo mà làm những việc có ích cho con cháu được nhờ mà lại cứ đi phá rối.

- Bà thì biết cái gì.

Ông Tùng lẩm bẩm nói rồi đi ra bể nước rửa mặt đánh răng xong còn soi gương chải chuốt tươm tất rồi tặc lưỡi: “Thôi kệ, mình cứ thử xem như thế nào”. Vừa ra khỏi cổng thì từ đằng xa ông đã nghe tiếng bà Liên oang oang.

- Tao là tao không bao giờ nghe chúng nó thôn tính xúi giục đâu, có họp mấy ngày đi nữa thì tao cũng cứ như thế thôi, ngu đâu mà tự dưng chuyển làng, một lũ hâm.

- Thật đấy bà nhỉ, tự dưng lại bảo mình chuyển làng chứ, một lũ điên. Ông Tùng chậm rãi đi đến, lúc này bà Liên với cả mấy cô dòng dòng giật mình quay lại, bà Liên nói như với được ông là đồng minh vậy.

- Tôi nói thế có có đúng không ông Tùng, ông là người đứng đầu Hội Người cao tuổi, ông phải nói cho Trưởng thôn và bà Lý hiểu ra vấn đề.

Ông Tùng vội nói:

- Mình hiểu sai rồi mấy bà ơi, vấn đề ở đây là không phải chuyển nhà chuyển làng đi đâu, mình chỉ làm lại các giấy tờ thôi. Nhà mình ở đây, ruộng mình vẫn ở đây cơ mà, bà con mình là người Kinh mà thua người Tày, người Mán rồi, thôn họ giàu lắm.

Nghe ông Tùng nói vậy bà Liên nhìn chằm chằm vào ông như thăm dò, bà hỏi:

- Nghĩa là như nào hả ông Tùng? Ông nói thế chả ai hiểu gì sất. Mời ông vào nhà tôi uống nước rồi nói ngọn ngành cho chúng tôi nghe xem nào.

Ông Tùng vừa nhấp ngụm nước vừa kể lại đầu đuôi những gì ông được tận mắt chứng kiến tai nghe thực tế về buổi khánh thành nhà Văn hóa của thôn bạn. Nghe xong bà Liên ngồi nhổm dậy ghé sát mặt ông Tùng hỏi:

- Thật thế à ông?

- Thật mà các… các bà cứ… cứ ru rú ở nhà, chả… chả chịu đi vào thôn trong xã ngoài mà xem… xem gì cả, chỉ được cái bộ khôn… khôn nhà dại chợ thôi.

Nói rồi ông đứng dậy nhằm hướng nhà bà Hoa đi tới, mặc kệ đằng sau lưng mấy bà cười khúc khích vì câu nói lắp của ông. Lúc này bà Liên và mấy cô ngồi lại túm tụm bàn tán tiếp:

- Ông Tùng nói có thật không nhỉ? Hay là chiều nay chị em mình đi xem một cái nhỉ.

- Ừ nhỉ đi xem thực tế xem, nếu không phải thì về cho ông Tùng biết tay.

Nói rồi, mấy bà cười hô hố rủ nhau vác cuốc ra đồng.

Ông Tùng đến tìm bà Trưởng thôn. Vừa đến ngõ ông thấy bà Hoa xách cặp lên xe chuẩn bị đi họp, thấy vậy ông phân bua:

- Hoa này, tôi… tôi bàn với cô chuyện này một tí có được không?

- Chuyện gì ông nói đi, cháu chuẩn bị ra xã nộp cái biên bản họp hôm nọ ý.

Ông Tùng ấp úng đã lắp lại càng thêm lắp:

- Cô có… có thể hoãn nộp lại được không, ngày mai mình tiếp tục tổ chức họp bàn lại chuyện chuyển làng với sáp nhập xem bà con như thế nào.

Ông Tùng kể lại mọi việc mà ông thấy ở thôn bạn cho bà Hoa nghe. Lúc này bà Hoa mới nói:

- Chứ chẳng phải hôm đấy ông đi đầu trong việc phản đối sao, bây giờ nói lại bà con có nghe không, tí lại chậm nộp biên bản.

- Tôi chắc chắn đợt này là được cô ạ.

 Ông quả quyết nói. Trưởng thôn nhấn mạnh thêm:

- Nếu vậy thì ông phải nói mạnh vào trong buổi họp ngày mai đấy.

- Được rồi, tôi hiểu rồi mà.

Nói rồi ông Tùng và Hoa cùng đi đến nhà bà Lý để thống nhất họp lại. Ngày hôm sau bà Hoa chủ trì cuộc họp, vẫn thông báo về chủ trương sáp nhập thôn Cây Sấu với thôn bạn. Trưởng thôn vừa dứt lời thì ông Tùng xin có ý kiến luôn:

- Bà con ạ, hôm nọ là do tôi chưa hiểu ra vấn đề nên mới nói như vậy để cho bà con làm theo tôi, bây giờ tôi đã tận mắt thấy thôn bạn xây dựng nông thôn mới đẹp đến mức nào rồi, và ốm đau cũng không ai phải lên huyện xin giấy tờ gì đâu, họ vẫn đi xuống bệnh viện huyện cũ khám chữa bệnh bình thường thôi. Lại còn được hưởng rất nhiều thứ mà thôn ta không có, tôi nghĩ bà con nên đồng ý chuyển làng, à quên sáp nhập vào xã mới, huyện mới để đưa thôn ta tiến lên đẹp bằng thôn họ thôi bà con ạ.

Lúc này bà Liên vẫn còn đang suy tính xem phát biểu như thế nào cho đúng, vì chiều hôm qua bà cùng với mấy chị em đã bỏ việc đi hẳn một buổi chiều để thăm quan mô hình nông thôn mới của thôn bạn. Đi trên con đường nội đồng dẫn vào nhà văn hóa khang trang, hai bên đường đầy hoa khoe sắc thì trong lòng bà cũng phần nào thấy thinh thích, bà nghĩ: “Sao mình cứ mãi đòi hỏi Nhà nước hỗ trợ thôn nghèo mãi nhỉ, sao không phấn đấu để xây dựng nông thôn mới đi, chẳng lẽ mình là người miền xuôi mà lại thua người dân tộc thiểu số ở miền núi như ông Tùng và bà Lý nói hay sao? xấu hổ họ quá đi, họ giỏi thật đấy, giỏi hơn mình ở cái suy nghĩ và việc làm. Không được, mình phải hành động thôi”. Nhĩ vậy nên bà mạnh dạn phát biểu:

- Tôi xin có ý kiến.

Mọi người đổ xô mắt nhìn về phía bà Liên.

- Thưa Trưởng thôn, thưa bà Lý, ông Tùng và bà con. Hôm nọ là do tôi không suy nghĩ được sâu xa với lại tư tưởng tôi ích kỷ, chỉ muốn ở đây để được Nhà nước hỗ trợ hộ nghèo, nên dẫn đến có hành động và lời nói kéo bè kéo cánh để cho bà con không muốn chuyển làng, à quên là sáp nhập gì gì đó. Hôm qua tôi cùng mấy bà đã tận mắt nhìn thấy mô hình nông thôn mới rồi, tôi nghĩ nếu mình cũng được Nhà nước hỗ trợ như thế thì con cháu chúng ta cũng mở mang tầm nhìn và trí óc, tôi đồng ý sáp nhập vào xã, huyện mới, bà con nên nhất trí theo tôi nhé!

Lúc này bà Lý mới lên tiếng:

- Ý kiến bà con thế nào, đồng ý chứ?

Có tiếng xì xào bàn tán một lúc lâu có một cánh tay giơ lên:

- Tôi xin có ý kiến thế này, nếu sự thật mà đúng như Trưởng thôn, bà Lý, ông Tùng, bà Liên và mấy bà nữa đã tận mắt chứng kiến cái lợi của việc sáp nhập với xã bạn để mình xây dựng nông thôn mới như vậy thì tôi cũng đồng ý.

Đó là bà Hạ, bà là người ít nói chưa bao giờ phát biểu trong cuộc họp mà hôm nay bà nói nghe rất có tình có lí. Trưởng thôn dõng dạc hỏi lại:

- Bà con suy nghĩ kỹ chưa? Nếu không có ý kiến gì chúng ta cùng nhất trí và ký biên bản để chuyển làng đấy nhé, thay lại tờ hôm nọ đấy.

- Ha ha, nhất trí, nhất trí.

Bà con nhao nhao hưởng ứng, bà Hoa thở phào nhẹ nhõm: “Vậy là mình đã hoàn thành nhiệm vụ, mặc dù trong thâm tâm mình cũng không muốn, vì phải làm lại giấy tờ rất vất vả”. Ông Tùng vui ra mặt, còn bà lý thì vui nhất, bà đi bắt tay từng người một như kiểu bắt bà con phải cam kết bằng niềm tin là cùng nhau xây dựng thôn Cây Sấu thật đẹp. Bà Liên nói nhỏ với bà Lý:

- Bà thông cảm cho tôi chuyện hôm nọ tôi nói ở buổi họp nhé!

Cả hai cười vui vẻ, hai bàn tay như siết chặt vào nhau hơn.

Vũng Tàu, tháng 4 năm 2025

B.L

 

Minh họa của Tân Hà