Truyện ngắn của Phạm Huy Định

 

 

 

Hạnh đang ngồi chấm văn cho lớp. Nghe tiếng gõ cửa, cô buông sõng:

- Cứ đẩy mà vào!

 Cánh cửa gỗ kêu ken két mỗi khi đóng, mở vì chiếc bản lề đã rỉ. Hạnh đánh mắt nhìn ra, người con trai chống nạng đang nhìn cô chăm chú. Hạnh buông bút, đứng lên dìu Khâm vào trong phòng:

- Em xin lỗi, cứ tưởng bọn cái Vân hay cái Tươi sang phá quấy!

Khâm khẽ lết mông, rê cái chân giả cho thẳng, xoay người tựa vào thành giường, nét mặt anh hơi rúm lại. Đón cốc nước từ tay Hạnh, anh liếc nhanh khuôn mặt ửng hồng của cô. Hạnh đứng tựa vào thành bàn, nhìn  khuôn mặt vuông, hơi sạm của Khâm với nỗi đam mê. Vạt tóc phía trước của anh lòa xòa chấm tận chân mày. Trên đỉnh đầu Khâm lộ một mảng da trắng bệch to bằng bàn tay, vì vậy lúc nào anh cũng đội chiếc mũ tai bèo, trừ khi ở cạnh cô. Nhà Khâm ở cuối bản Đá Trắng. Ngôi nhà sàn nhỏ tựa lưng vào núi Sam, có cửa nhìn ra cánh đồng lô nhô cũng toàn là đá mọc lên từ bùn nước.

- Sao hôm nay Hạnh soi tôi dữ thế?

- Những lần xuống nhà chỉ ngồi với mế có được ngắm anh đâu!

- Ngắm kỹ, phát hiện nhiều cái xấu lại chán!

Hạnh tiến đến bên Khâm, cô ghì mái đầu lưa thưa những dúm tóc vào ngực của mình:

- Chúng mình cưới đi anh?

Khâm nhìn ra cửa với đôi mắt mơ màng:

- Quen em được mấy mùa trám rồi nhỉ?

Nghe Khâm hỏi, Hạnh ngồi xuống, quàng hai cánh tay mềm mại qua bụng anh, ghé đôi môi đỏ và mọng cắn nhẹ lên má Khâm, dỗi hờn:

- Hay chê cô giáo yếu liễu không bằng gái bản?

- Anh tàn tật, ốm o thế này lấy nhau chỉ khổ em thôi!

Hạnh đưa bàn tay với những búp măng trắng hồng khẽ bịt miệng Khâm, giọng cô trùng xuống:

- Từ nay cấm anh nói với em câu này nghe chưa?

Khâm khẽ gật đầu, với chiếc nạng định đứng lên. Hạnh đặt hai bàn tay lên vai anh ấn nhẹ xuống. Tiếng cô thỏ thẻ, vẫn giọng nói mảnh mai, nhẹ như gió mà sao cuốn hút lạ thường. Khâm thấy mình vững đôi chân và vợi bớt đớn đau mỗi khi nghe giọng nói của người con gái kém Khâm hơn chục tuổi đời...

Khâm trở về từ chiến trường Tây Nam với thương tật khá nặng. Anh bị cắt một bên chân sát đùi trái. Cánh tay trái cũng bị mảnh đạn chém làm ba. Một cánh tay khòng khòng với đôi chân cà nhắc, Khâm đến trường kể truyện cho học sinh theo lời mời của nhà trường. Hai người biết nhau từ đó, thoáng đã ba năm có lẻ. Khi Hạnh chuyển về chi bản Đá Trắng, chiều thứ bảy tuần cuối tháng cô đưa học trò đến thăm Khâm. Người bản Đá Trắng đã quen cảnh học sinh đến giúp mẹ con anh dọn nhà, làm vườn hay nhổ cỏ, quét dọn sân nhà. Những lúc như vậy, căn nhà sàn bên núi Cóc ríu rít tiếng cười của đàn em thơ. Căn nhà nhỏ tựa lưng vào núi không còn quạnh hiu như ngày anh mới về. Bố mẹ Khâm sinh được ba anh em. Anh cả hi sinh mùa xuân 1975 ở Đồng Dù, cô út theo chồng vào tận Tây Nguyên. Bố Khâm mất khi anh đang nằm bất động ở viện quân khu. Ngày trở lại quê nhà, mế nhìn thấy Khâm chống nạng đứng dưới chân cầu thang, bà khóc dòng dòng. Mế ốm lắt lay từ khi biết anh thương tật đầy mình. Nhờ bà con dân bản đùm bọc nên mế đợi được ngày anh về. Đêm đêm nghe tiếng ho của con trai, mế trằn trọc thở dài. Mỗi lần thấy Khâm nhăn nhó vì vết thương tái phát, mế đến bên:

- Con ơi, nếu phải đi viện cứ đi đừng lo cho mẹ. Từ dạo em mày đi lấy chồng, mế vẫn ở thế này nó cũng quen. Giá lành lặn, mày lấy vợ thì mế sống thêm mươi tuổi nữa mới theo ông bà về xứ Mường Ma!

Khâm ngồi bất động bên cửa voóng nghe mẹ nói. Đôi mắt anh nhìn vu vơ ra ngoài phía cánh đồng làng. Nắng chiều đông nhàn nhạt dải xuống những luống ngô đang ấp bẹ. Lũ trẻ chăn trâu đánh khăng trên mảnh ruộng trước nhà, cãi nhau chí chóe. Đó là mùa đông đầu tiên anh ngồi nhìn đồng đất quê hương sau tám năm biền biệt. Đang vẩn vơ thì cô giáo Hạnh đến chơi nhà. Cô thoăn thoắt lên cầu thang, nở nụ cười tươi chào anh và chạy lại ngồi với mế. Hạnh có hai bím tóc dài ngang lưng, hai cái nơ tím đung đưa  như hai con bướm. Đôi mắt tròn và trong veo càng tăng thêm vẻ tinh nghịch. Gương mặt Hạnh cũng tròn như trăng ngày Rằm, căng và mịn cứ hồng như đánh phấn. Mẹ Khâm cầm tay Hạnh vuốt ve:

- Con gái mát da, mát thịt thế này là có số nhàn nhã đấy. Cô giáo ra ngồi uống nước đi!

Khâm vịn vào chiếc cột nhà, đưa tay với chiếc chiếu trên giá. Hạnh chạy lại:

- Anh Khâm, để em lấy cho!

Hạnh nhanh nhẹn và thành thục như người từng ở bản đã lâu. Cô trải chiếu, cầm bộ ấm chén đọng vết nước chè xuống bếp cọ rửa. Hạnh khoe với mế:

- Mế à, hôm nay chủ nhật con ở trong này với mế cả ngày được mà!

Mế đeo ớp, cầm vợt xuống cầu thang và dặn:

- Cô giáo ở ăn cơm với mế đấy nhá!

Bà đội nón lên đầu và đi về phía suối Hoa. Mặt trời đã trèo qua đỉnh núi Cóc. Những tia nắng mùa Đông rải đều trên khắp dàn su su trước sân. Khâm tựa lưng vào cột nhà, tay cầm chiếc điếu ục mế hay dùng đặt tựa vai,  nhồi thuốc vào nõ. Nét mặt Khâm chẳng buồn cũng không hớn hở, anh thủng thẳng hỏi một hơi dài:

- Cô giáo quê ở đâu, đến bản Đá Trắng có buồn không. Tại sao không xin về chỗ nào nó vui vui lại vào tận đây dạy học?

Hạnh nghe Khâm hỏi xong, cô tủm tỉm cười

- Đúng là lính trinh sát, còn gì anh hỏi hết đi để em khai một thể?

Khâm cười xuề xòa, hai hàm răng xỉn màu thuốc lá lộ ra dưới đôi môi thâm xịt. Anh ngước đôi mắt sắc lạnh nhìn xoáy vào khuôn mặt bầu bĩnh của Hạnh. Khâm nhớ lại hồi ở miền Đông khi đi trinh sát trận địa chẳng may bị sa vào ổ phục kích của địch. Anh bị bắn gẫy đùi cứ thế lết vào rừng. Thoát giặc bắt nhưng lại rơi xuống chiếc hố rất sâu không tài nào leo lên được. Khâm cắt quần băng bó vết thương và nằm rên rỉ dưới đáy hố từ đêm tới sáng. May sao có hai cô du kích đi kiếm lá rừng gội đầu lôi anh lên. Trên người Khâm chỉ có chiếc quần cộc và chiếc áo bị xẻo hết hai cánh tay. Họ thay nhau cõng Khâm về nhà, vừa đi vừa phàn nàn sao anh bự thế. Mấy hôm sau khi vào thăm, thấy họ bụm miệng cười và thì thào, anh ngượng. Trong tiểu đội anh em vẫn bảo Khâm chỉ giỏi xục sạo đồn bốt, còn hễ thấy gái trêu là tìm cách lỉnh, chẳng biết đối đáp thế nào. Giờ nghe Hạnh hỏi lại, miệng Khâm cứng như đổ sáp.

- Đùa anh cho vui thôi, em sinh ra và lớn lên ở thị xã, học cao đẳng sư phạm xong là về đây dạy trẻ. Bố mẹ em là công chức nhà nước đã nghỉ hưu. Thấy em nói đi vùng sâu, ông bà bắt bỏ nghề ở nhà mở quầy bán thời trang, nhưng em không nghe!

- Cô thích gì cái vùng đất toàn đá trắng này mà bỏ chốn thị thành?

- Em thích trẻ con, thích nghề giáo và còn nhiều điều thích nữa chưa nói được với anh đâu!

- Các cô bây giờ sướng thật, thích gì được nấy. Thời chúng tôi đâu có thế, buông sách vở mấy năm vào lính. Đã là lính thời chiến chỉ có đánh nhau thôi. Nhưng nghĩ lại lính cũng có cái thích là được đi suốt từ Bắc chí Nam. Được chạm súng với đủ loại nào giặc Mỹ, Ngụy, quân Pôn Pốt. Đời lính gian khổ song nhiều kỉ niệm cô giáo ạ!

- Hết chiến tranh rồi, giờ anh Khâm thích gì nào?

-  Bây giờ người đầy thương tật, có muốn cũng chịu. Chỉ mong sao đau yếu ít để cho mế khỏi phải hầu là thích nhất!

- Và có một cô vợ hiền nữa chứ?

- Nhìn cảnh mẹ già, con tàn tật ai người ta dám hả cô giáo?

- Anh đừng nói thế. Những người như các anh còn làm được nhiều việc lớn. Anh có dự định sẽ làm gì?

Khâm nhìn Hạnh dò hỏi. Hạnh nhìn kĩ khuôn mặt tai tái của anh, chờ đợi. Khâm đưa tay vê thuốc lào, Hạnh nhẹ nhàng đến bên, lẳng lặng cầm chiếc điếu cất vào góc nhà:

- Từ nay em không cho anh hút nữa đâu. Anh phải quý phần sức khỏe còn lại của mình chứ. Em bảo này, hay anh học nghề thủ công mỹ nghệ đi. Nghề đó phù hợp với sức của anh vả lại không phải tắm mưa gội nắng!

Từ ngày ấy Khâm vui hơn bởi công việc hàng ngày. Hạnh về thị xã thuê người vào tận nhà dạy anh làm hàng tre đan. Cuối tuần, cô kéo đám học trò đến giúp anh vệ sinh nhà, thu dọn sân vườn. Mỗi tháng hai lần, Hạnh đem sản phẩm về thị xã giao qua cửa hàng của mẹ. Chi hội Cựu chiến binh bản Đá Trắng trở thành nơi đầu tiên trong xã lập tổ sản xuất hàng mây tre đan mà Khâm là tổ trưởng. Hai năm nay hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp xã Cường Thịnh hoạt động hiệu quả. Sản phẩm mây tre đan quê anh đã có mặt ở các thị trường trong và nước ngoài. Khâm vui lắm, ngày mai anh được đi dự hội nghị “Những thương binh làm kinh tế giỏi” toàn tỉnh. Khâm ngồi ở cửa ngóng chán, lại dò dẫm xuống sân, ra ngõ đợi. Trăng đã chênh chếch trên sườn núi. Những dải đá trắng lấp lánh dưới ánh trăng. Cả bản Đá Trắng của Khâm đang say giấc dưới trăng mùa Thu vằng vặc chỉ còn anh thức và đợi chờ...

Hạnh đến. Cô dựng xe máy ngay cạnh Khâm. Một vòng tay mềm vắt lên vai anh và một nụ hôn như thoảng trên gò má. Cô líu ríu thanh minh:

- Em để anh chờ lâu quá phải không. Em cố soạn xong bài và nhờ Vân lên lớp hộ. Em có hai ngày cùng anh ở ngoài thị xã. Chúng mình lên nhà đi anh!

- Mế đang ngủ say. Chúng mình đứng dưới sân nhé?

Hạnh úp khuôn mặt nóng bừng vào lồng ngực của Khâm. Hai cái bóng hòa thành một dưới ánh trăng thượng tuần. Ngày mai Hạnh đưa anh về tỉnh dự hội nghị. Nhân dịp này cô đưa Khâm về thăm nhà và ra mắt bố mẹ. Không biết sẽ nói gì đây, Khâm chẳng biết bắt đầu từ đâu nữa. Hạnh đã sắm cho anh một bộ véc, áo sơ mi và cả chiếc ca vát màu hạt lựu. Chiều nay Khâm mặc thử, đứng trước gương anh không nhận ra mình. Khổ người to bè của Khâm bó cứng trong bộ véc là phẳng phiu sang trọng, anh thấy ngường ngượng. Hóa ra chỉ bộ quần áo lính với chiếc mũ tai bèo là hợp. Khâm quyết định: “Đến đâu thì đến cũng chỉ mặc đồ lính mà thôi”.

*

*    *

- Mày bị bỏ bùa mê thuốc lú hả con? Có bao nhiêu người khỏe mạnh, vị trí đàng hoàng theo đuổi không chọn, lại đi lấy người mất gần bảy mươi phần trăm sức khỏe!

Tiếng của mẹ như rít bên tai, Hạnh ép chặt chiếc gối vào đầu như để giảm âm. Thấy Hạnh rung đôi vai nức nở, bà Xuyến lê đôi dép lẹp kẹp ra ngoài nhà. Bà cầm cốc nước tu một hơi liền như để trôi mọi bực tức trong người. Bà có ba người con đều là gái nhưng hai chị nó dễ bảo, chỉ có con út bướng bỉnh từ bé. Hạnh đã quyết việc gì đố ai gàn nổi. Bà Xuyến bấm điện thoại gọi chồng về. Giọng bà ráo riết:

- Tại sao lúc có cả hai đứa, ông không tỏ thái độ ngay?

- Bà bảo tỏ thế nào. Cậu ấy là khách và là người yêu của con mình. Tôi thấy cậu ta cũng chững trạc đấy chứ!

- Con gái ông còn trẻ phải hướng cho nó để sau này đỡ khổ. Tôi nói thực, nó mà nheo nhóc chỉ khổ tôi thôi!

- Bà này hay nhỉ, cái Hạnh không phải con tôi sao? Nó trẻ nhưng không khờ như ngày bà yêu tôi đâu!

- Thế là ông đồng ý cho hai đứa lấy nhau chứ gì?

- Nó đã trưởng thành rồi. Chẳng gì cũng là cô giáo ba, bốn năm đứng lớp. Tôi tin con nó tự quyết định được tương lai, hạnh phúc của mình. Nếu bà còn băn khoăn điều gì thì nên trao đổi với con, đừng dồn nó đến chỗ bức bách lại mang tiếng!

- Tôi chẳng sợ gì ai, chỉ sợ con tôi khổ!

- Ngày trước bà biết lấy tôi là khổ, tại sao bà cứ chờ?

- Ngày ấy khác, bây giờ khác. Thời tôi chẳng yêu bộ đội thì biết yêu ai. Thanh niên cả nước này ra trận hết, còn mấy anh đui què mẻ sứt ở nhà, có chọn cũng chẳng được!

- Hóa ra bà lấy tôi là vì chẳng có người để chọn chứ gì?

Mắt bà Xuyến gườm gườm nhìn ông. Giọng bà đay đả:

- Ông đừng có cái kiểu suy luận lung tung. Ông hãy nghiêm túc bàn chuyện con Hạnh xem sao. Để tôi gọi nó dậy hỏi cho rõ nhẽ!

Ông Hợp bưng khay chén ra chiếc bàn làm bằng gốc cây gỗ sà cừ ở góc vườn. Mấy chú khướu nhảy loạn trong lồng. Hai con họa mi với bộ lông mượt nhao lên, nhao xuống mừng. Thành thói quen, mỗi khi có việc vui buồn ông lại đến góc vườn này. Ông có cảm giác cái khuôn viên nhỏ bé với mấy chậu cây xanh, nghe chim hót, bên những giò hoa phong lan nở thấy mình tự tin hơn, phấn chấn hơn. Ông châm điếu thuốc, nhả khói chờ hai mẹ con Hạnh. Vừa ngồi xuống, bà Xuyến áp đảo ngay:

- Đời nhà ai con gái hơ hớ như thế này lại đi lấy một anh thương binh già, mày không sợ bạn bè nó cười cho à?

- Mẹ nói vậy, con rất buồn. Con thấy mẹ khác trước đây nhiều lắm và hình như mẹ không muốn hiểu con. Anh ấy là một người đáng trân trọng và ngưỡng mộ. Con tìm thấy từ anh ấy một người đàn ông có bản lĩnh, lòng vị tha và biết sống vì người khác. Đồng ý anh Khâm hơn con nhiều  tuổi, nhưng thưa bố mẹ trong tình yêu đừng lấy tuổi tác làm mốc. Anh ấy là thương binh nặng. Đúng, nhưng mẹ có biết vì sao, vì ai mà một chàng trai như thế phải làm bạn với chiếc nạng suốt đời. Con yêu thương anh ấy, anh Khâm cũng rất tôn trọng con. Chúng con sẽ là điểm tựa của nhau trong hành trình đi tìm hạnh phúc đích thực. Từ ngày biết Khâm, con càng yêu nghề hơn, càng say sưa với sự nghiệp giáo dục ở một miền quê còn nhiều thiếu thốn ấy. Bạn con có đứa hiểu, có người còn thiển cận chê bai nhưng con không sợ. Con xin bố mẹ tin và vun đắp cho chúng con!

Mắt Hạnh đã không còn đọng nước như buổi sáng nay. Bà Xuyến ngồi nghe con gái út nói về người yêu, về tình yêu bà chột dạ. Bà cứ tưởng “con Mi” của bà vẫn bé bỏng như ngày nào, không ngờ nó đã là người lớn thực sự. Con gái bà như con chim đã đủ sức bay xa. Bà hơi hối hận về những lời xỉ vả con suốt buổi sáng. Đột nhiên bao nhiêu tình cảm xen lẫn nhau, xáo trộn trong lòng bà. Những giọt nước mắt của giận dỗi, của yêu thương và tự hào cứ thế tràn ra hai gò má. Hạnh thấy mẹ khóc, cô vội chạy đến ôm lấy bà. Nước mắt cô cũng dàn dụa, Hạnh nghẹn ngào:

- Mẹ ơi, hãy tin con gái của mẹ. Mẹ không vui thì hạnh phúc của chúng con sao vẹn tròn hả mẹ?

Ông Hợp nhấp ngụm nước, giọng nói của ông

khúc triết:

- Cậu Khâm là người lính từ chiến trường về. Tôi thấy cái Hạnh khoe cậu ta có hai bằng Dũng sĩ, hai huân chương chiến công thì cũng không phải là anh lính xoàng đâu. Bà nhớ rằng được kết nạp Đảng ở trận địa như tôi thì phải là chiến sĩ xuất sắc lắm. Bây giờ tuy nó thương tật nhưng có chế độ, hơn nữa cũng biết tính toán làm ăn và làm tốt đấy chứ. Ngày mai, bà theo dõi truyền hình tỉnh mà xem con rể tương lai phát biểu. Tôi cho cơ bản là được, chỉ ái ngại ở trong đó hơi xa thị xã khi mưa to, gió lớn, bão dông bất thường đi lại không tiện thôi!

- Hóa ra con Hạnh đã thuyết phục ông từ khi nào vậy. Liệu lấy nhau rồi cứ ở mãi nơi rừng xanh núi thẳm hết đời sao?

- Mình hãy tin các con, tôi biết tính con Hạnh lắm. Nó không để chồng thua bạn kém bè đâu. Hãy tôn trọng quyết định của con bà ạ. Đừng để tình yêu đầu đời của con bị tổn thương lại do chính bố mẹ gây ra!

Ông Hợp xoay chén trà trên tay, thấy Hạnh mắt căng mọng. Ông ôn tồn hỏi con gái:

- Bao giờ Khâm nó dự hội nghị xong, con bảo về ăn cơm với bố mẹ nhé!

Đôi mắt Hạnh ứa những giọt lệ sung sướng, cô ôm lấy vai bố:

- Bố! Chúng con ơn bố mẹ nhiều!

- Thôi đừng khóc nữa, làm cô giáo mà khóc nhè chán lắm. Mẹ muốn cho con an nhàn sung sướng chứ không có ý cản trở chuyện trăm năm của các con đâu. Xong đợt công tác này, bố sẽ bàn với mẹ con vào thăm nhà Khâm một chuyến!

  Hạnh thấy nhẹ trong lòng. Tâm trạng cô như bay bổng, bâng lâng và có lúc như vô thức. Hạnh thầm nghĩ: “Mai hai đứa về trong quê thật sớm, nơi ấy có mế đang chờ. Nơi ấy mình sẽ trở thành người con dâu của bản Đá Trắng”. Hạnh nổ máy, gài số cho chiếc xe máy màu nho lướt trên con đường thênh thênh dẫn đến hội trường của tỉnh để đón Khâm. Gió cứ mơn man trên khuôn mặt trắng hồng của cô gái tuổi hai lăm.

P.H.Đ

Minh họa của Tân Hà