Truyện ngắn của Mai Thái Sơn

Gió mùa đông bắc tràn về. Sáng sớm, sương mù từ dãy núi cao giăng xuống cánh đồng. Bản làng chìm đắm trong màn sương lạnh buốt. Bóng người mờ ảo trên đường. Rét thấu xương. Co ro trong bộ quân phục mùa đông, phiên gác Lẫm như dài thêm. 
Sáng chủ nhật, hết loanh quanh ngoài cửa khẩu Bạch Đích, mấy anh lính biên phòng lại rong ruổi quanh mấy bản làng gần đồn. Qua bản Rào, họ sà vào lò rèn đang đỏ lửa. Lò rèn chỉ có 2 người, ông thợ cả và cậu bé giúp việc. Cậu giúp việc lóng ngóng cầm búa tạ quai xuống thanh sắt đỏ rực trên đe. Nóng mắt, cởi phăng chiếc áo ấm khoác ngoài, Lẫm giằng cây búa trong tay thợ phụ. Những nhát búa chắc nịch, phối hợp nhịp nhàng với thợ cả được giáng xuống đe. Vùi con dao đang rèn vào lò, ông lão thợ cả đưa mắt nhìn anh lính trẻ: 
- Cháu ở đâu mà biết quai búa nghề rèn?  
- Hồi học phổ thông mấy tháng hè cháu lại sang phụ việc ở xưởng cơ khí gần nhà.
Cậu bé giúp việc cười khoái trí, nhe cái răng sứt: 
- Hay quá, ngày nghỉ anh lại sang đây giúp lò rèn, từ ngày anh thợ phụ bị bệnh nằm viện, chưa quen việc em luôn bị thầy quở trách. Nếu ưng ý, thầy Tung sẻ gả chị Nhình - bông hoa đẹp nhất bản cho anh. 
Cậu giúp việc vừa dứt lời, ngoài cổng có bóng người con gái đi vào. Mấy anh lính trẻ xuýt xoa. Nhình đẹp. Dáng thon thả, da trắng hồng, ánh mắt tinh nghịch, nụ cười tỏa nắng. Lò rèn thành nơi lui tới thường xuyên của anh lính trẻ. Nhanh nhẹn, chịu khó, thạo việc, Lẫm được ông Tung quý mến. Hình bóng chàng trai người Kinh khôi ngô, hoạt bát, ánh mắt trung thực, nụ cười hiền lành ẩn sâu trong tim Nhình. Mỗi ngày, Lẫm thêm thân thiết với cô sơn nữ. Nhìn vào mắt nhau, họ có thể biết được người kia muốn nói gì. Thầm yêu gái bản nhưng Lẫm chần chừ không thổ lộ. Anh thở dài buồn bã. Nếu yêu và lấy Nhình, cuộc đời Lẫm sẽ cột chặt vào cái bễ lò rèn ở vùng sơn cước. 
Chủ nhật, anh rủ Nhình đi chơi chợ thị trấn. Nắm tay nhau, hai người thong dong qua rừng thông. Lặng lẽ ngắm bông hoa rừng rực rỡ trong bộ trang phục dân tộc, Lẫm nhìn vào mắt cô, nói một hơi: 
- Tuần sau, anh xuất ngũ về quê rồi, trước khi xa nhau anh muốn thổ lộ lòng mình rằng anh yêu em.
Thẹn thùng ngả đầu vào vai Lẫm, cô gái thì thầm: 
- Em biết lâu rồi. Nhưng sao giờ anh mới nói?  
- Chắc em biết tại sao rồi? 
- Chúng mình yêu nhau với em đã là hạnh phúc. Em chỉ mong dù đi đâu, làm gì anh hãy nhớ ở cái bản heo hút trên biên giới này có người con gái vẫn ngày đêm dõi theo bước chân anh và chờ anh trở lại.
Ngây ngất, Lẫm đặt lên môi Nhình nụ hôn cháy bỏng. 
Thời gian ở trong quân ngũ không còn nhiều. Những giờ nghỉ, cả hai đều tìm mọi cách để được bên nhau. 
Nghề rèn là nghề gia truyền của dòng họ Hoàng bản Rào. Ông Tung là đời thứ tư. Ông theo nghề đã vài chục năm nay, nhỏ thì giữ dao, lớn lên thì quai búa, mài thép. Chưa đầy hai mươi tuổi, Tung đã làm chủ kỹ thuật tôi thép, một trong những kỹ thuật khó nhất của nghề rèn. Bí quyết riêng của nghề rèn được cảm nhận bằng mắt, bằng tai và kinh nghiệm cá nhân tôi thép đến độ nào thì vừa để lưỡi dao sắc bén nhất, có độ bền lâu nhất. Có được một con dao hay lưỡi cày hoàn chỉnh trải qua nhiều công đoạn như cắt thép, tán thép, tôi thép, ram thép và mài thành phẩm. Khó nhất là kỹ thuật tôi thép và kỹ thuật làm lưỡi dao, lưỡi dao làm ra phải mỏng như giấy, không được cong vênh. Công đoạn làm ra sản phẩm tốt và bền là do khâu tôi thép. Thời gian tôi thép chỉ được tính bằng giây, có những loại thép phải tôi qua nước, qua gió, qua dầu. Vợ chồng ông Tung sinh được 2 con gái. Con gái đầu lấy chồng cùng bản. Người chồng chỉ ưa việc nhàn hạ, không thích nghề rèn vất vả, mệt nhọc. Mùa hè oi bức, hơi nóng hầm hập tỏa ra từ đống than hồng, từ những tia lửa xanh bắn tung tóe sau cú va đập nảy lửa giữa đe và búa. Mồ hôi túa ra trên mặt, trên tấm lưng trần của thợ cả và thợ phụ nhỏ xuống xưởng rèn bị khô ngay. Gặp Lẫm, ông lão người Nùng tràn trề hy vọng. Nhưng chàng trai người Kinh quê mãi dưới xuôi có chịu lên đây ở rể? 
Xuất ngũ, nhớ thương người yêu, Lẫm cứ thơ thẩn. Nụ cười của Nhình, đôi mắt to đen láy, giọng nói, hương tóc của cô sơn nữ xinh đẹp cứ hiện về đọng bao nỗi nhớ. 
Về làng, Lẫm ngỡ ngàng trước sự thay đổi của quê hương. Hình con trâu đi trước cái cày theo sau mất dần, thay vào đó là những chiếc máy làm đất, máy gặt, máy xay xát. Làng quê vắng bóng thanh niên. Trai gái đang lần lượt rời quê kiếm sống ở các khu công nghiệp. Những người có điều kiện học xong đại học, cao đẳng cũng tìm mọi cách lập nghiệp tại thành phố.  Trai gái không ai về lại làng, bãi hoa dại bờ đê phủ dầy hoa cỏ may. Buổi trưa, Lẫm hì hục vót nan, gọt sáo. Cuối chiều lộng gió, làng quê yên ả. Anh ra bờ sông thả diều. Những cánh diều vi vu, vút cao. Lẫm thả luôn cả nỗi lòng thương nhớ người yêu vào những cánh diều bay lượn trên không. 
Về chưa ấm chỗ, Lẫm đã nhấp nhỏm theo bạn vào Nam. Trong dãy nhà trọ, những người xa quê mau chóng kết thân. Phòng trọ của Lẫm kề bên phòng Thiện. Chiều hè, trong bộ áo bà ba màu nâu non, mồ hôi bết những sợi tóc mai lại, hai má ửng hồng, khuôn mặt Thiện bừng lên như quả táo chín. Chàng trai đứng đầu khu trọ sững sờ. Linh cảm có ai nhìn mình. Thiện ngoái đầu. Bắt gặp ánh mắt Lẫm, cô gái miền Tây cúi đầu e thẹn. Nhân hậu tử tế, Lẫm sẵn lòng giúp đỡ mọi người sửa điện, nước khi gặp trục trặc. Ngay từ giây phút đầu Thiện đã chết đứ đừ cái nụ cười ấm áp của anh. Ngược lại, tính thẳng thắn, chan hòa của cô gái miền Tây cuốn hút Lẫm. Mỗi ngày những dòng tin nhắn hỏi han về công việc, về cuộc sống gắn kết hai người. Chưa là gì của nhau, họ vẫn dành cho nhau một khoảng thời gian nhất định đi cà phê, xem phim. Niềm vui đến với họ mỗi ngày chỉ để được nhìn thấy nhau. Nhưng những cuộc gọi với Nhình cứ thưa dần. Trong thâm tâm Lẫm, mối quan hệ với Thiện là cuộc tình lãng mạn làm vơi nỗi nhớ nhà. Nếu để gạo nấu thành cơm cuộc đời sẽ dính chặt ở khu nhà trọ biết bao giờ mới ngóc đầu lên được.
Thiện là một phụ nữ có cá tính và nhan sắc. Cô được nhiều người đàn ông si mê. Thiện cảm thấy khó chịu khi phải ép mình thụ động chờ đợi lời tỏ tình từ Lẫm. Chênh vênh giữa mối quan hệ ỡm ờ ấy Thiện thẳng thắn hỏi anh. Lâm bối rối, im lặng hồi lâu rồi nhìn Thiện, gương mặt lộ vẻ ái ngại
- Xin lỗi em! Anh không thể, vì anh đã có người yêu. Thật ra, chúng mình gặp nhau anh chỉ có thiện cảm, đó không phải tình yêu.
Thiện gượng cười chua chát. Cô không tìm cho mình một lý do hợp lý để níu kéo, chờ đợi hay cảm thấy hối tiếc về cuộc tình bị từ chối:
- Thôi mọi chuyện để đấy, mình ra quán nhậu lai rai cho tươi đời.
Lẫm đồng ý. Quán vắng. Lẫm nghe tiếng xèo xèo và hương thơm dậy lên từ căn bếp. Cô nhân viên mang ra đĩa rau sống non mởn và đĩa bánh xèo vàng ươm, nóng hổi, thơm phức. Hai người mới hết một chai rượu chuối hột, Lẫm đã ngà ngà say. Chén rượu sóng sánh trên tay, Thiện liếc cặp mắt lúng liếng như động viên, dỗ dành Lẫm. Anh ít khi bia rượu, dẫu vui lắm nhưng cũng chỉ làm được vài ba chén. Thiện uống nhiều. Càng uống Thiện càng tỉnh, đôi má ửng hồng. 
Con đường đất uốn lượn lất phất mưa. Chuếnh choáng hơi men, Lẫm mơ màng nghe hơi thở nóng hổi phía sau gáy và tiếng Thiện thì thầm bên tai. Xe lướt qua con dốc rẽ về khu trọ. Bất ngờ, ánh đèn pha ô tô từ ngã ba xộc đến đến chiếu thẳng vào Lẫm. Chói mắt, anh luống cuống cúi mặt tránh. Ngẩng đầu, Lẫm thất kinh, sống lưng ớn lạnh. Ngay trước đầu xe, hai cháu bé dắt tay nhau đi bên đường. Trong tích tắc, anh quả quyết hất mạnh tay lái. Gió ù ù bên tai. Lẫm đau buốt như ai dùng búa đinh phang mạnh vào đầu. Mê man… Thiện ngồi sau chỉ xây xát nhẹ. Sau mấy tháng điều trị, Lẫm ra viện. 
Chân bị gãy, mắt bị mờ, anh bị công ty chấm dứt hợp đồng lao động. Tập tễnh Lẫm ra sân bay về quê. 
Ôm cái chân què, sáng chiều Lẫm quẩn quanh trong làng. Cảm giác tuyệt vọng kéo theo nỗi cô đơn dâng tràn, anh nhắm mắt. Giọt nước cuộc đời xám ngoét chảy ngược vào lòng. Phẫn trí, bạn bè xấu rủ rê cờ bạc, rượu chè, Lẫm chìm xuống vũng bùn. Những bữa rượu triền miên. Những ván bài thâu đêm. Nhìn con trai mỗi ngày một lụi tàn, cha mẹ Lẫm cắn răng chịu đựng, khóc thầm cho số kiếp hẩm hiu. Biết Lẫm bị tai nạn, bạn đồng ngũ đến thăm. Đau lòng lần tìm số điện thoại họ báo tin cho Nhình. Vì biết chỉ có cô mới kéo được anh đứng dậy.

***

Vùng cao mùa mưa dài lê thê và buồn tê tái. Bặt tin nhau mà sao đêm ngày Nhình vẫn da diết nhớ Lẫm. Nhình dường như mang hai tính cách trong người. Ban ngày cô vô tư, hồn nhiên nói cười. Nhưng đêm xuống Nhình lại thành con người khác cô đơn, lặng lẽ, u buồn. Sáng nào, Nhình cũng ngồi chải tóc bên hiên. Chiếc lược sừng nhẵn thín, kỷ vật Lẫm tặng lúc chia tay. Hết ngày dài lại đến đêm thâu. Thời gian lặng lẽ trôi.
Một tối, chuông điện thoại réo vang. Thiu thiu ngủ, Nhình uể oải với tay ra đầu giường nghe máy. Nghe được vài câu, Nhình tỉnh ngủ, ngồi bật dậy. Ruột gan quặn thắt nỗi đau. Đêm ấy, cô không ngủ. Nhình bó gối ngồi cuối giường hướng về phía cửa. Trăng miền rừng lạnh lẽo. Sương núi chờn vờn, hư thực. Hình bóng Lẫm chập chờn trước mắt như những nhát dao cứa vào tim Nhình đau nhói. Nước mắt cô ứa ra, lăn dài trên má. Sáng mai, mình phải về quê anh ấy xem thực hư thế nào. Nhình nhìn ra ngoài trời đẫm trăng, rùng mình.
Mờ sáng, sau một đêm mất ngủ Nhình ngồi búi tóc bên thềm. Đôi mắt cô quầng thâm, bọng mắt sưng vù. Ông Tung sửng sốt nhìn con. Sao chỉ qua một đêm, nó gầy rộc? Nhình gượng gạo lảng tránh cái nhìn của cha: 
- Anh Lẫm bị tai nạn giao thông, con xin phép cha xuống thăm anh ấy.
Nhìn bóng con tất tả ra đi, ông Tung nén tiếng thở dài.
Xe chật. Mùi rượu, mùi thuốc lào, mùi mồ hôi nồng nặc. Đèo dốc ngoằn ngoèo làm Nhình thấy chóng mặt. Cô nhắm mắt và chập chờn trong mớ cảm xúc nặng nề. Suốt chặng đường, Nhình bồn chồn, ngổn ngang, lo lắng, linh cảm không lành về vết thương của Lẫm. Xuống xe, tay trĩu nặng túi quà đặc sản vùng cao, Nhình đi bộ một quãng dài, vừa đi vừa hỏi đường. 
Xế chiều, ngoài cổng rộ tiếng chó sủa. Khách là một cô gái, nẻo đường xa hiện trên gương mặt và tấm áo đẫm mồ hôi. Rót nước mời khách, mẹ Lẫm buông lời thăm dò: 
- Cô ở đâu mà tôi chưa nhận ra?   
Người phụ nữ e dè đỡ chén nước: 
- Dạ, thưa bác, cháu là Nhình, bạn anh Lẫm, quê trên huyện vùng cao Yên Minh. Biết anh Lẫm bị tai nạn giao thông, cháu xuống thăm.     
Ngắm cô gái xinh xắn, thùy mị, người mẹ mừng thầm. Quan hệ 2 đứa phải gắn bó sâu nặng thế nào cô gái mới lặn lội từ vùng cao về đây thăm Lẫm. Đang tha thẩn ngoài vườn, biết tin có khách, Lẫm vào nhà. Hai người lặng lẽ nhìn nhau. Người đàn ông da xanh tái, gầy gò, chân khập khiễng, đôi mắt trũng sâu. Thương cảm, giọng Nhình đẫm nước mắt:
- Anh bị tai nạn giao thông mà chẳng cho em biết, người sao mà ác thế?
Nhìn gương mặt nặng trĩu lo âu của Nhình, nụ cười ngượng nghịu hiện trên đôi môi khô héo của Lẫm: 
- Em đừng lo, anh đỡ nhiều rồi. Trong cái rủi lại có cái may, vì thế hôm nay gia đình anh mới được đón em đến nhà. 
Nhình khóc. Giọt nước mắt nhẹ hẫng, tan vào gió, bay đi.
Cô gái vùng cao nhanh chóng gây được thiện cảm với bố mẹ chồng tương lai. Cuối năm, ngôi nhà sàn đầu bản Rào giòn giã tiếng cười. Ông Tung cùng họ tộc hỉ hả đón nhà trai từ dưới xuôi lên ăn hỏi, xin cưới. 
Lẫm từng nghĩ, bỏ phố lên rừng là điều bất đắc dĩ. Sống chậm lại cuộc sống bon chen, vội vã. Một bước lùi trong đường đời. Thật lạ. Sống giữa không khí vùng cao trong lành, bên người dân miền núi chân tình, thật thà, mộc mạc. Anh lại tiến chứ không lùi. Đi xa về gần, cái âm thanh và mùi vị của lò rèn làm Lẫm nao lòng. Sức khỏe hồi phục, trí óc minh mẫn, Lẫm thả sức tung hoành. Được bố vợ trao hết bí truyền nghề rèn cộng tư duy nhạy bén tuổi trẻ, anh say sưa tìm cho mình hướng đi. Lò rèn Bản Rào thành công ty. Dao, cuốc, lưỡi cày đi qua địa giới và biên giới.
Bữa cơm ngoại giao với đối tác kéo dài. Ngà ngà say, Lẫm loạng choạng trèo lên cabin. Trời lất phất mưa. Vào cua, bất ngờ một chiếc xe từ phía trước lao đến. Lấn đường, Lẫm hoảng hốt đánh tay lái, nhưng không kịp. 2 xe đâm trực diện. Sau một tiếng “rầm’’ khô khốc, Lẫm gục sau tay lái, ngất xỉu. 
Đang nằm mê man, Lẫm từ từ mở đôi mắt lờ đờ, mệt mỏi. Xung quanh một màu sáng loáng. Trần nhà, tường nhà, những tấm ga trắng trải trên giường và những bóng áo trắng quanh quẩn. Anh ngơ ngác:
- Tôi ở đâu thế này?
Tay cầm phích nước, nhìn chồng Nhình mừng rỡ thốt lên: 
- May quá, anh tỉnh lại rồi! - Luồn tay nâng đầu chồng dậy, chị dỗ dành: - Anh rửa mặt, súc miệng rồi uống một ít nước cháo cho đỡ mệt.
Lẫm cố há miệng uống một ngụm nhỏ, răng va lập cập vào miệng cốc, trán và hai bên thái dương lấm tấm mồ hôi. Anh khó nhọc rặn ra từng tiếng: 
- Nhình à, anh bị sao thế này?  
Nỗi buồn hiện trên gương mặt sầu não của người vợ: 
- Tối hôm kia anh đi tiếp khách, uống say lái xe đâm trực diện vào xe người ta. Đầu cả hai xe bẹp dúm, người lái đều bị thương phải đưa vào bệnh viện. Cảnh sát giao thông đến hiện trường kiểm tra lập biên bản xác định xe nhà mình lưu thông trên đường với tốc độ cao, nồng độ cồn của lái xe gấp nhiều lần cho phép. Trời mưa, xe không giảm tốc độ nên khi vào cua đã tông vào chiếc xe tải đi ngược chiều. 
Hoảng hốt, Lẫm luống cuống ngồi dậy.
- Vậy nhà mình giải quyết thế nào?
Nhẹ nhàng lấy khăn lau mặt chồng, Nhình bùi ngùi:  
- Lỗi tại mình. Không muốn làm to chuyện nên em dự định dồn hết tiền trong nhà và vay mượn thêm đền bù tiền sửa xe, trả viện phí và bồi dưỡng một khoản tiền cho họ.
Run rẩy cầm bàn tay gầy gò của vợ, trong lòng Lẫm trào dâng lên nỗi xót xa, ân hận. Đàn ông sức dài vai rộng, Lẫm đã làm gì để báo hiếu cha mẹ, làm chỗ dựa cho vợ con. Bao năm sống mơ hồ, lang bạt, anh khiến nếp nhăn hằn sâu trên trán cha, khiến tóc mẹ bạc thêm. Nhình thì lấy chồng, sinh con bộn bề lo toan nên xuống sắc nhanh, vết chân chim hiện trên khóe mắt. Từ ngày kết hôn, Lẫm luôn được chăm sóc đủ đầy. Mỗi khi chệch hướng luôn có người đứng sau nhắc nhở, lo toan. Vậy mà anh chưa làm gì cho cha mẹ, vợ con?
Lẫm ra viện. Theo lệ, bữa tối Nhình xách ra chai rượu. Lẫm cầm chai rượu rót vào chén bố vợ rồi úp chén của mình xuống, giọng quả quyết:
- Anh chỉ uống rượu sau khi trả hết nợ và tạo dựng vững chắc thương hiệu công ty. Thời gian trước, chìm đắm trong rượu anh thật có lỗi với cha mẹ và với mẹ con em. 
Vợ chồng ông Tung gật gù đồng tình. Những mệt nhọc của một ngày vất vả dường như tan biến. Nhình thấy lòng ấm áp trong chiều sương giá lạnh.

M.T.S

Minh họa của Quảng Tâm