Văn Tân

 

 

Những giai thoại xung quanh những tác phẩm trữ tình bao giờ cũng lãng mạn như chính những tác phẩm tuyệt vời ấy. Với những người yêu nhạc Văn Cao, có lẽ câu chuyện xung quanh sự ra đời của ca khúc Bến Xuân (có tên gọi khác là Đàn chim Việt) sẽ còn được nhắc lại mãi. Bởi nó đẹp và nên thơ quá và thêm nữa có lẽ những điều còn mãi dang dở thường trở nên lung linh và huyền ảo hơn chăng?

Trong những tài liệu nói về nhạc sĩ Văn Cao thuở trước, những người sưu tầm thường rất ngại nói ra tên thật của người thiếu nữ ẩn sau bài hát Bến Xuân. Ngay cả tên người nhạc sĩ - bạn thân của Văn Cao, người sau này trở thành chồng của cô gái ấy cũng không mấy khi được đề cập đến.

 Khoảng những năm đầu thập niên bốn mươi của thế kỷ trước, Văn Cao chơi rất thân với hai người bạn. Một người là ca sĩ Kim Tiêu, người còn lại là nhạc sĩ Hoàng Quý, người thành lập ra Nhóm nhạc Đồng Vọng nổi tiếng một thời trên đất Hải Phòng. Nhóm nhạc này đã quy tụ được nhiều nhạc sỹ tên tuổi thời đó như: Phạm Ngữ, Đỗ Nhuận, Lưu Hữu Phước, Văn Cao, Tô Vũ…

Trong một lần đến nhà Kim Tiêu chơi, tình cờ Văn Cao gặp cô thiếu nữ đang độ tuổi trăng tròn tên là Hoàng Oanh, và gần như ngay lập tức hai người phải lòng nhau, từ ánh mắt đầu tiên. Sau khi Hoàng Oanh biết được Văn Cao chính là tác giả của những ca khúc lãng mạn nổi tiếng thì lòng ngưỡng mộ của cô dành cho Văn Cao càng tăng lên. Có lẽ, cả hai ai cũng biết tình cảm người kia dành cho mình, chỉ có điều “tình trong như đã, mặt ngoài còn e” mà thôi. Nhưng éo le một nỗi Văn Cao biết hai người bạn thân của mình, Kim Tiêu và Hoàng Quý cũng đều đem lòng yêu mến Hoàng Oanh. Cả hai đều đã tâm sự điều này với Văn Cao nên chàng nhạc sĩ trẻ chỉ đành im lặng, ôm mối tình đơn phương trong lòng mình.

Hoàng Oanh đã đến thăm Văn Cao một lần duy nhất, khi đó Văn Cao còn đang ở Bến Ngự, Hải Phòng. Lần đến thăm đầu tiên và duy nhất ấy đã được ông nhớ suốt đời, ông đã ghi cả vào những câu ca mở đầu cho bài hát Bến Xuân - bài hát viết tặng riêng cho Hoàng Oanh:

 “Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước

Em đến tôi một lần...”

Trong một chương trình của Hãng phim Trẻ sản xuất năm 1995, chính nhạc sĩ Văn Cao đã tâm sự: “Ngày xưa tôi có thầm yêu một người con gái mà không dám nói ra. Nhưng người ấy hiểu lòng tôi và đến với tôi. Vì thế nên mới có câu hát “Em đến tôi một lần” và có bài hát này”.

 Câu hát "Em đến tôi một lần" sao mà hay và đi vào lòng người đến thế. Cái ngày hôm ấy trời nóng, Văn Cao cởi trần nằm bò ra sáng tác. Trong căn nhà chật chội, Hoàng Oanh ngồi quạt cho chàng nhạc sĩ, và Văn Cao đã thổ lộ với cô: "Ước gì anh có em, để hằng ngày em quạt cho anh sáng tác, em vá quần thủng cho anh, làm mẫu cho anh vẽ".

Đó là câu tỏ tình duy nhất mà Văn Cao dành cho Hoàng Oanh, giản dị mà chân thành, nhưng ông cũng biết là hai người không thể thuộc về nhau. Là một con người tài hoa, Văn Cao còn đề nghị Hoàng Oanh làm người mẫu cho những bức tranh của mình, và hình bóng của nàng đi vào từng nốt nhạc lời ca trong bài hát Bến Xuân:

“Nhà tôi sao vẫn còn ngơ ngác

Em vắng tôi một chiều

Bến nước tiêu điều còn hằn in nét dáng yêu

Từng đôi chim trong nắng khe khẽ ru u ú ù u ú

Lệ mùa rơi lá chan hòa!”

Chuyện tình giữa nhạc sĩ Văn Cao và cô tiểu thư Hoàng Oanh, chỉ thực sự chấm dứt sau khi Văn Cao yêu và lập gia đình với một cô tiểu thư xinh đẹp khác, cũng là con gái nhà giàu, là nàng thiếu nữ Nghiêm Thúy Băng, và bà cũng là người vợ hiền bên ông đến tận những ngày cuối cùng của cuộc đời.

Mối tình của Văn Cao và Hoàng Oanh không thành, cũng một phần bởi Văn Cao luôn nghĩ đến hai người bạn thân của mình, ông không muốn làm “kẻ ngáng đường”. Một thời gian sau, gia đình ca sĩ Kim Tiêu mang lễ vật đến ăn hỏi Hoàng Oanh, nhưng sự việc đã không thành, bởi vì nghe đâu nhà gái thách cưới quá cao, nhà trai không thể đáp ứng được. Cô tiểu thư Hoàng Oanh sau đó đã lên xe hoa với nhạc sĩ Hoàng Quý - tác giả của ca khúc nổi tiếng Cô láng giềng.

Cũng theo một số bạn bè của nhạc sĩ Hoàng Quý, cô láng giềng ở đây chính là tiểu thư Hoàng Oanh mà Hoàng Quý đang đem lòng yêu mến. Vì thời gian ra đời ca khúc này, Hoàng Quý phải rời Hải Phòng để lên Sơn Tây, làm thư ký cho một trang trại nuôi bò. Chuyến đi khiến ông phải chia tay với người mình yêu và có tác phẩm bất hủ Cô láng giềng. Trong dòng nhạc tiền chiến, hai ca khúc Bến xuân (Văn Cao) và Cô láng giềng (Hoàng Quý) tuy chẳng có chút liên hệ gì với nhau. Nhưng ít ai biết rằng đã có một bóng hồng chen vào giữa cuộc đời của họ. Ông trời cũng quá phũ phàng để cuộc đời của cô tiểu thư Hoàng Oanh gánh bao nỗi bất hạnh, chuyện tình duyên với ca sĩ Kim Tiêu không thành. Sau đó cô đến với nhạc sĩ Hoàng Quý, nhưng sống với nhau mới được hai năm, thì người nhạc sĩ tài hoa này cũng đoản mệnh, ông mắc bệnh viêm phổi rồi qua đời khi mới hai mươi sáu tuổi.

Có thể nói ca khúc Bến xuân không chỉ là một bài hát làm xao xuyến lòng người mà còn là một bức tranh hết sức sống động, một bài thơ với những ca từ đầy biểu cảm. Lắng nghe ca khúc Bến xuân, có lẽ mỗi chúng ta, nhất là những người quan tâm và yêu mến nhạc sĩ Văn Cao, không thể không nhớ đến mối tình giữa nhạc sĩ và cô tiểu thư Hoàng Oanh. Một chuyện tình lãng mạn, nên thơ nhưng éo le trắc trở, khiến cho những câu ca của bài hát càng da diết, ám ảnh hơn bao giờ hết.

(Sưu tầm & Biên soạn)

V.T