Thanh Huyền, Mạnh Hà, Đức Thành

Những bức tường băng và mệnh lệnh "3 cùng, 4 chủ động"
Với lực lượng Cảnh sát thi hành án hình sự việc quản lý người chấp hành án tại cộng đồng là nhiệm vụ thường xuyên. Điểm đặc thù là khi làm việc với lứa tuổi vị thành niên, công tác này cần thêm sự mềm dẻo. Bởi ở tuổi mười sáu, mười bảy, các em rất nhạy cảm, dễ mặc cảm và thường tự dựng lên bức tường ngăn cách với mọi người xung quanh.
Rất nhiều em khi trở về địa phương mang theo tâm lý chống đối ngầm, hoặc thu mình lại thành một cái bóng vô hồn. Nếu cán bộ quản lý chỉ làm việc theo kiểu "hành chính hóa" - tức là định kỳ gọi lên trụ sở Công an phường, xã để ký giấy tờ, điểm danh, thì vô tình đẩy các em ra xa hơn. Sự cứng nhắc ấy không khác gì việc xây thêm một bức tường bê tông ngăn cách các em với cộng đồng. 
Thượng tá Đỗ Vũ Khánh, Phó Thủ trưởng thường trực Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết, nhận thức rõ vấn đề này, Đảng ủy và Ban lãnh đạo đơn vị đã quyết liệt thay đổi tư duy quản lý. Thay vì chỉ áp dụng mệnh lệnh hành chính cứng nhắc, đơn vị xác định công tác "Dân vận khéo" chính là mũi nhọn đột phá. Thay vì chỉ dùng mệnh lệnh, đơn vị chọn công tác "Dân vận khéo" làm mũi nhọn đột phá. Từ tháng 10/2025, một phương châm hành động mang tính cốt lõi đã được quán triệt đến 100% cán bộ, chiến sĩ: "3 cùng, 4 chủ động". 
Lý thuyết “Cùng lắng nghe, cùng thấu hiểu, cùng sẻ chia” là rất đúng, nhưng đưa vào thực tế là cả một cuộc chiến tâm lý ròng rã. Đồng chí Trung tá Vương Thị Thanh Huyền, Đội trưởng đội hướng dẫn công tác thi hành án hình sự và hòa nhập cộng đồng chia sẻ: “Các em đang sợ hãi, đang đề phòng, thấy Công an đến nhà là lẩn trốn. Nếu chúng tôi mặc nguyên sắc phục, mang theo sổ sách đến để làm việc một cách cứng nhắc, các em sẽ lại im lặng đề phòng. Để gỡ bỏ bức tường băng ấy, anh em chúng tôi phải cất đi sự nghiêm nghị thường thấy, xắn tay áo lên, ngồi vào mâm cơm đạm bạc, thậm chí cầm cuốc ra đồng làm cỏ cùng gia đình các em. Phải để các em thấy mình là một người chú, người anh đến để giúp đỡ, chứ không phải một người cai ngục tại gia”.
Chuyện nắm bắt tâm tư hay hỗ trợ công ăn việc làm không còn là khẩu hiệu. Thay vào đó là hình ảnh những vòng xe máy lăn bánh từ lúc sương chưa tan, đi sâu vào tận những nếp nhà nhỏ ngang lưng đồi để trò chuyện cùng các em.
Hành trình gõ cửa trái tim cô gái mười bảy tuổi
Nằm nép mình bên triền đồi, ngôi nhà của gia đình em Lan (sinh năm 2008, trú tại phường Nông Tiến, tên nhân vật đã được thay đổi) từng có một khoảng thời gian dài thiếu vắng tiếng cười. Đang ở độ tuổi thanh xuân đẹp nhất, nhưng Lan đã sớm phải nếm trải một cú vấp ngã lớn trên đường đời.
Trước đó, với tâm lý bồng bột của tuổi mới lớn và nghe theo lời rủ rê của bạn bè, Lan rời quê nhà xuống Hà Nội mang theo mong ước về một công việc nhàn hạ, thu nhập cao tại một quán karaoke. Tại đây, do thiếu hiểu biết và kỹ năng sống, Lan đã vướng vào vòng lao lý vì hành vi không tố giác tội phạm khi chứng kiến các nhân viên khác tổ chức mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy.
Nhận bản án treo và trở về địa phương chấp hành án, cô gái trẻ rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng. Em thu mình lại, sống khép kín, hạn chế tối đa việc tiếp xúc với thế giới bên ngoài vì mặc cảm và nỗi ám ảnh trước những ánh nhìn, lời bàn tán của xóm giềng.
Nắm bắt được tâm lý bất ổn của Lan, cán bộ Cơ quan Thi hành án hình sự (Công an tỉnh) đã nhanh chóng phối hợp cùng Công an phường Nông Tiến tìm hướng tiếp cận. Không sử dụng những mệnh lệnh hành chính khô cứng, các chiến sĩ Công an chọn cách "mưa dầm thấm lâu". Các anh thường xuyên xuống tận nhà thăm hỏi, động viên, lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng của em cũng như những khó khăn của gia đình.
Những buổi gặp gỡ, trò chuyện gần gũi đã thực sự trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp cô gái trẻ dũng cảm mở lòng. Nhớ lại quãng thời gian khó khăn, Lan bộc bạch: "Lúc mới nhận án treo về nhà, em suy sụp và sợ hãi lắm, chỉ giam mình trong phòng không dám gặp ai vì sợ mọi người chê cười. Nhưng các chú Công an phường và cán bộ thi hành án thường xuyên xuống thăm. Các chú không quát mắng mà nhẹ nhàng khuyên bảo, chỉ cho em thấy cái sai và động viên em làm lại từ đầu. Chính sự gần gũi ấy giúp em trút bỏ được gánh nặng trong lòng, tự tin bước ra ngoài để làm việc".
Sự chuyển biến tâm lý đã kéo theo những thay đổi tích cực trong hành động. Dưới sự quản lý, giáo dục và hỗ trợ sát sao của lực lượng Cảnh sát thi hành án hình sự tại cộng đồng và Công an phường Nông Tiến, Lan hiện tại đã cởi mở, tự tin hơn. Em chăm chỉ lao động, phụ giúp gia đình làm nương rẫy, phát triển kinh tế và luôn chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật tại địa phương.
Nói về phương pháp cảm hóa những trường hợp đặc biệt này, Thượng tá Đỗ Vũ Khánh, Phó Thủ trưởng thường trực Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết: "Với những người chấp hành án tuổi đời còn quá trẻ như cháu Lan, nếu áp dụng biện pháp quản lý cứng nhắc sẽ rất dễ gây ra tâm lý chống đối ngầm. Chúng tôi xác định phải lấy công tác dân vận làm gốc, dùng sự chân thành để tiếp cận, phối hợp chặt chẽ với gia đình để vừa giám sát, vừa trở thành người bạn đồng hành tháo gỡ tâm lý cho các em”. 
Nhìn nụ cười đã rạng rỡ trở lại trên gương mặt của cô gái trẻ, có thể thấy rõ hiệu quả thiết thực từ công tác quản lý, giáo dục người chấp hành án tại cộng đồng. Rõ ràng, khi sự nghiêm minh của pháp luật được song hành cùng tình người và sự tận tâm của lực lượng Công an, những thanh thiếu niên từng lầm lỡ hoàn toàn có thể gỡ bỏ được mặc cảm, vững bước làm lại cuộc đời.
Lấy uy tín màu áo xanh làm "giấy bảo lãnh" niềm tin
Sự hồi sinh tâm lý mới chỉ là một nửa của hành trình cảm hóa. Thực tế nghiệt ngã chỉ ra rằng, nếu không có công ăn việc làm ổn định, những thanh thiếu niên mang án rất dễ ngựa quen đường cũ do áp lực mưu sinh và sự cám dỗ của môi trường.
Làm thế nào để một doanh nghiệp, một cơ sở sản xuất chấp nhận thu nhận một đứa trẻ có tiền án, tiền sự? Đó là một rào cản khổng lồ. Và để vượt qua rào cản đó, lực lượng Cảnh sát thi hành án hình sự tại cộng đồng đã phải dùng chính "uy tín của màu áo xanh" để làm giấy bảo lãnh.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, chủ một cơ sở gia công cơ khí lớn trên địa bàn phường Minh Xuân chia sẻ: "Nói thật, ban đầu khi Công an phường đến đặt vấn đề xin việc cho một thanh niên đang chấp hành án treo vì tội gây rối trật tự công cộng, tôi cũng e ngại lắm. Doanh nghiệp làm ăn, ai dám nhận rủi ro vào nhà. Nhưng các đồng chí Công an đến giải thích rồi mang theo cả cuốn sổ theo dõi quá trình cải tạo của cậu bé, cam kết sẽ đồng hành cùng xưởng trong việc giám sát, giáo dục em ấy. Sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm của các anh ấy đã thuyết phục được tôi".
Nhờ những nỗ lực thầm lặng như vậy, từ tháng 10 năm 2025 đến hết tháng 8 năm 2026, mô hình “Dân vận khéo” đã có những kết quả tích cực. Trong đó, có hơn 80% các trường hợp người chưa thành niên chấp hành án tại cộng đồng đã được hỗ trợ về hướng nghiệp, kết nối thành công với các khóa học nghề hoặc được giới thiệu việc làm phù hợp. 
Các em được gửi gắm vào học nghề sửa chữa xe máy, điện dân dụng, may mặc... để có trong tay một cái nghề, từng bước tự lập cuộc sống. Đôi bàn tay từng nhúng chàm nay đã biết cầm cờ lê, siết ốc vít, biết đường kim mũi chỉ để tự nuôi sống bản thân.
Em Nguyễn Văn T. (17 tuổi), hiện đang học việc tại một xưởng sửa chữa xe máy tại phường Bình Thuận bộc bạch: "Lúc mới mang án, em chán nản và nghĩ đời mình thế là hỏng rồi, đi xin việc cũng chẳng ai dám nhận. Nhưng nhờ các chú Công an thường xuyên xuống nhà động viên, rồi trực tiếp đứng ra bảo lãnh cho em vào xưởng này học nghề, em mới thấy mình vẫn còn cơ hội. Dù công việc vất vả, tay chân lúc nào cũng lấm lem nhưng tối về em thấy lòng rất nhẹ nhõm. Em tự hứa sẽ học nghề thật cứng để sau này mở một cửa hàng nhỏ, không làm bố mẹ và các chú thất vọng nữa".
Chính sự thay đổi từ trong suy nghĩ của những người như T. đã mang lại hiệu quả bền vững. Bằng sự giám sát chặt chẽ, lồng ghép với tình thương yêu bao dung của lực lượng Công an, toàn địa bàn không ghi nhận bất kỳ trường hợp nào tái phạm tội hay vi phạm nghĩa vụ phát sinh trong suốt thời gian thử thách.
Thành công của mô hình “Dân vận khéo” trong việc giáo dục, cảm hóa những người chưa thành niên chấp hành án tại cộng đồng không chỉ dừng lại ở những con số thống kê đẹp trên giấy. Nó là sự kết hợp hài hòa, tinh tế giữa sự nghiêm minh của pháp luật và tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái của lực lượng Công an nhân dân. 
Giữa nhịp sống hối hả, hành trình níu giữ một con người khỏi những ngã rẽ sai lầm là những nỗ lực thầm lặng và bền bỉ. Mỗi thanh thiếu niên được cảm hóa thành công, lực lượng Công an không chỉ giúp vơi đi nỗi trăn trở canh cánh của một gia đình, mà còn giữ gìn sự bình yên cho ngõ xóm và góp thêm một mầm xanh hướng thiện cho xã hội.
Đằng sau mỗi tờ giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt là một trang đời vừa được viết lại. Thay vì những mệnh lệnh hành chính khô cứng, lực lượng Cảnh sát Thi hành án hình sự tại cộng đồng - Công an tỉnh Tuyên Quang đã chọn cách quản lý, giáo dục bằng sự thấu hiểu. Thành quả lớn nhất của các anh không đong đếm bằng những bản báo cáo thành tích, mà là sự bình yên trở lại dưới mỗi nếp nhà, để không một người trẻ yếu thế nào bị bỏ lại phía sau.

T.H, M.H, Đ.T