Đinh Công Thủy
Đầu những năm sáu mươi, cha mẹ gã từ Ninh Bình lên khai hoang ở Ngòi Nhụng. Ngòi Nhụng chảy từ chân núi Mặt Hổ ra sông Lô, nước cứ dềnh dàng đùn đẩy theo mùa, khi trong, khi đục. Cha mẹ gã phát hoang cả mấy quả đồi rậm rạp, đào cái ao, dựng căn nhà gỗ ba gian hai chái. Khi gã sinh ra, cha mẹ gã đã kịp phủ kín mấy quả đồi bằng giống mía Cu ba. Gia đình gã bày ra cái nghề kéo mật, nấu đường phèn. Mùa kéo mật, cả ngòi Nhụng thơm lừng hương no ấm. Thương lái tấp nập thuyền bè chở đường mật về xuôi, đời sống gia đình cứ thế mà khấm khá. Mấy anh em gã cứ thế mà lớn dần, rồi lấy vợ, lấy chồng, làm nhà riêng tỏa ra quanh ngòi Nhụng. Gã là giai trưởng, ở lại căn nhà chính. Lấy vợ, rồi cứ sòn sòn năm một. Bảy năm sau thì dừng. Được cái nếp tẻ đủ cả. Thi thoảng, gã ới bầy con xếp hàng điểm danh, nom cứ như bầy búp bê Ma tơ rốt ka của Nga, có điều, những con búp bê này mang làn da của củ khoai, củ sắn.
Vợ chồng gã vẫn trung thành với nghề kéo mật, nấu đường phèn. Lò nấu đường của gã to nhất ngòi Nhụng. Các mối hàng quen từ thời cha mẹ gã, đến giờ cứ rộng mãi ra. Có vụ, gã phải thuê thêm người làm mới xuể. Căn nhà ba gian hai chái được sửa sang, cơi nới rất khang trang. Lợn đầy chuồng, cá đầy ao, gà vịt đầy nhà đầy cửa. Nói không ngoa chứ đúng là trước gà, sau gà, chính giữa gà. Cái giống gà đồi, rặt ăn ngô ăn thóc, con nào con nấy béo múp phao câu. Có lần, con chó vàng nhà gã hứng chí xồ ra ghẹo, đàn gà tớn tác nhảy ào ào qua chuồng lợn. Cả đàn đi qua, bốn năm con nằm lại dưới mõm những con lợn háu ăn. Lông lá, máu me tung tóe, nom phát khiếp…
Tóm lại, gã khá mạnh về kinh tế. Ấy thế nhưng tứ mùa vẫn diện cái dép tông mòn vẹt gót, râu ria xổ ra cả đám khiến cái mặt gã nom rất…âm u. Thì vậy thôi, gã là lão nông chi điền chính hiệu, bày đặt trưởng giả làm gì cho mệt.
Tôi với gã là đồng hương. Thoảng, năm một hai lần, tôi lại mò lên nhà gã. Mệt cái là cứ phải gửi xe tít ngoài đường nhựa rồi đi bộ, rồi leo lên cái mảng dập dềnh qua ngòi Nhụng. Chả thế cái cub 82 gã mua cách đây hai chục năm trời mà vẫn chưa phải thay lốp. Có đi đến đâu đâu mà mòn. Mỗi lần tôi lên, gã lại được một phen quát tháo vợ con tanh bành cho thỏa chí. Đại thể:
-Thằng cả, xuống ao cất lấy con cá, chọn con hai ba cân vào. Mẹ mày đem hấp bia nhé.
-Làm bao giờ đâu mà biết. – Có tiếng vợ gã vóng lên.
-Thì mổ ra, nhét nắm thì là vào bụng. Bóc mấy chai bia đổ vào. Làm mãi rồi còn phải hỏi – Giọng gã vẫn sang sảng.
Cứ thế, rối hết cả lên. Cá hấp bia, gà luộc, tinh của nhà làm ra. Lần nào cũng món đó. Rồi rượu mía tự nấu. Mà nói là rượu mía, chứ tôi thấy mỗi lần nấu đường phèn, gã dùng cái vợt to đoành chậm rãi hớt lớp váng bẩn nổi lên bên trên chảo mật, cho vào cái chảo khác, rồi ủ men. Vậy thôi. Ấy thế mà chưng cất lên, êm say đáo để…
Chuyện chỉ có thế thì chả nói làm gì.
Cách đây nửa tháng, gã đột ngột dựng cái xe cub 82 trước cửa nhà tôi, cẩn thận tháo dây chằng, mang vào một lồng gà với cái bao tải buộc túm lưng lửng. Hỏi, gã thủng thẳng: Tiền. Tao mua cái ô tô, tết đi chơi.
Chỉ nói vậy, rồi gã lại vụt đi. Tôi vội cất cái bao tải lên gác, thấy khá…hoang mang. Nửa tiếng sau, thấy giọng gã sang sảng trong điện thoại:
-Mày mang ngay cái bao tải đến cái chỗ này…chỗ này…nhá!
Tôi ôm cái bao tải của gã đến một salon ô tô to nhất thành phố. Gã đứng ở cửa, vẫn đôi dép tông vẹt gót. Cái áo ba đờ xuy cũ dựng cổ chọc cả vào đám râu lờm xờm. Mặt gã đỏ căng, vẻ rất bực:
-Tiên sư nó chứ, tưởng nông dân thì không mua nổi ô tô à. Bố mày mua cả cửa hàng nhà mày còn được nhá.
Nói đoạn. gã giằng cái bao tải từ tay tôi, cởi dây rồi lộn ngược. Từng cọc tiền đủ các loại mệnh giá xổ ra tung tóe trước những con mắt tò mò xen lẫn kinh ngạc của đám nhân viên. Gã nói một thôi một hồi gì đó nữa rồi nhặt những cọc tiền cho vào bao, kéo tay tôi: Về, mày.
Tôi ú ớ:
-Thế không mua nữa à?
-Mai tao đi Hà Nội. Đã thế làm hẳn con Camry.
Hôm sau, gã về ngòi Nhụng. Không rõ đã đi Hà Nội hay chưa, tôi cũng không hỏi. Chỉ không biết bằng cách nào mà tay chủ salon ô tô có số điện thoại của tôi. Giọng y có vẻ tiêng tiếc: Anh có ông bạn nóng tính thật!
