Truyện ngắn của Đinh Minh Sơn

 

 

 

Vợ chồng lão đã ngoài sáu mươi, cái tuổi lục tuần so với bây giờ cũng chưa hẳn là già vẫn nhanh nhẹn, mọi việc cuộc đời đã an bài với đồng lương hưu cũng tạm đủ sống. Nhà lão ở giữa thành phố trong ngõ nhỏ nhà cửa san sát không còn khoảng trống nào, duy nhất nhà lão còn giữ lại được một mảnh vườn sau nhà, trước là để trồng các loại rau, sau các con lão đã xây dựng gia đình chuyển đi nơi khác ở. Vợ chồng lão trồng một số cây ăn quả như cây chanh, quất, và một số cây na, như thường lệ vào mỗi buổi sáng, vợ chồng lão cùng đứa cháu nội chừng chín, mười tuổi lại đi quanh bờ hồ một hai vòng, rồi về nhà quét quét, dọn dọn, làm công tác vệ sinh cá nhân, xong việc bà lão lục cục dưới bếp chuẩn bị bữa ăn sáng cho cả nhà, còn lão và thằng cháu tếch lên tầng hai nơi để một ô phơi quần áo, để vài thứ lặt vặt, được hàn sắt làm thành một ô chắc chắn. Lão thong dong cầm ly rượu và điếu thuốc thưởng thức hít thở không khí trong lành, có nhiều người khuyên lão bỏ đi cho khỏe ông à, lão tủm tỉm trả lời giọng hài hước.

- Bỏ là bỏ thế nào, tập mãi mới được đấy, - rồi thủng thẳng như tâm sự:

- Bố tôi uống rượu từ năm mười tuổi khi còn làm phó mộc, mẹ tôi hút thuốc lào, ăn trầu từ năm mười hai tuổi mà vẫn thọ đến tám mươi. Cuộc sống bây giờ no đủ, nhưng ra đến đường là khói bụi, về nhà ở trong bốn bức tường chỉ có ti vi và điện thoại, ăn uống từ rau cỏ, thịt thà thì toàn hóa chất với tăng trọng, bụng cứ phưỡn lên bệnh lúc nào không biết.

Đã sang tháng Ba, khu vườn nhỏ đổi sắc hoàn toàn, những cây na khoác trên mình một tấm áo xanh nhạt, những cây hoa mẫu đơn đang cho những bông hoa đỏ rực, cây chanh, cây quất quả đã bằng ngón tay, những cây cau, cây nhãn phía trên đồi xa đang tỏa hương thơm ngào ngạt, lão hay chú ý tới các loài chim đang vào mùa làm tổ, không khí thật rộn ràng, có lẽ dậy sớm nhất là chim chích chòe đậu chót vót trên đỉnh mái nhà cao nhất, cất tiếng hót lanh lảnh cả một vùng; ở trong những bẹ cau, lùm nhãn cổ thụ chỉ một lúc sau là đàn chim thức dậy líu lo rộn rã cả không gian hòa thành bản hợp xướng rồi chúng tung cánh bay đi, bay về một cách hối hả để kiếm mồi cho những chú chim non; đàn chim sẻ đậu thành hàng trên những đường dây điện, rồi sà xuống sân nhỏ ở chuồng gà nhảy tách tách nhặt những hạt cơm, hạt ngô mà bà lão vừa cho gà ăn vãi ra.

Dưới thấp là địa bàn của đàn chim chích, chim hút mật đang xã xuống hút nhụy hoa và vợ chồng nhà rẻ quạt, những con chim chích nhỏ bé nhưng giọng cũng không hề nhỏ tí nào, chúng cứ chuyền từ cây na sang cây chanh, ngó ngó, nghiêng nghiêng cứ lách cách đều đều, khi kiếm được con sâu, con kiến lại bay vào lùm cây gần đó, chắc là làm tổ ở đấy. Đất lành chim đậu, càng ngày chim các loại lại càng đông, chúng cảm thấy an toàn; bọn trẻ bây giờ nhiều thú vui chúng không dùng súng cao su như ngày trước, các loại súng hơi, bẫy chim cũng bị cấm, hơn nữa ý thức được nâng cao; lão hì hụi làm mấy ống nước buộc vào mấy cây na, hết nước lại đổ vào, lũ chim chích, chim sẻ lúc đầu sợ rồi quen dần, những hôm trời nắng cứ buổi chiều tà xuống lại sà vào uống vừa tắm vui đáo để.

Dạo này lão hay để ý tới vợ chồng nhà rẻ quạt, các loại chim nhanh nhẹn với bộ lông đen bay lượn ở tầng thấp, chỉ bắt những con côn trùng nhỏ bay trong không khí mỗi khi đậu, lại ngoáy đuôi xòe ra như chiếc quạt, khoe những đốm trắng tròn; vợ chồng nhà rẻ quạt thời gian này có vẻ mạnh dạn bay gần đến cả chỗ ông cháu lão; lão để ý mới phát hiện ra con nào là chồng, con nào là vợ vì chúng giống nhau y hệt, lão phân biệt qua giọng hót của từng con, chồng thì cất tiếng hi hi híp nghe như tiếng đi đi em, vợ cất tiếng trả lời chẹc chẹc như tiếng vâng vâng rồi cả hai từ cành na bay vút lên; việc nhìn thấy tổ chúng cũng khó, không hiểu chúng làm ở đâu vì chúng rất đề phòng không như chim chích, chim sẻ, bất chợt hôm đó lão ngồi quan sát thấy vợ chồng chim rẻ quạt vẫn bay về, chim chồng đậu trên ngọn, chim vợ đậu phía dưới ngó nghiêng một hồi thấy không có nguy hiểm gì chim vợ nhảy xuống cành dưới cùng, rồi nhẹ nhàng nằm lên đống lá nhỏ đã được cuộn tròn, lão mỉm cười; ồ chính là tổ của vợ chồng rẻ quạt đây rồi, từ đó ngày nào lão cũng ngồi xem vợ chồng rẻ quạt bay đi, bay về, hôm đó như mọi khi hai ông cháu ngồi nghe chim hót, hít thở không khí trong lành, thấy vợ chồng rẻ quạt dường như tất bật hơn mọi khi, bay đi, bay về nhiều chuyến hơn rồi sà vào cây na, lão để ý mỗi khi về tổ có gì đấy động đậy, rồi một hai ba cái mỏ con con trong tổ há ra, hết chim mẹ, đến chim bố vào bồi mồi, bón mồi ồ thì ra lũ chim non đã nở lão chỉ cho thằng cháu, thằng cháu vui lắm cứ nịnh ông.

- Khi nào chim non lớn bắt về nuôi ông nhé.

- Không được cháu à, hãy cho nó bay nhảy, đừng nhốt và làm hại nó nó giống như con người bị nhốt một chỗ thì cháu thấy thế nào? Không có người thân, bạn bè, không được đi học và chơi có thấy buồn không.

- Thằng cháu nghe xong cũng hiểu và nói:

- Vâng ạ!

Đàn chim non lớn khá nhanh bây giờ cái mỏ đòi ăn đã cao hơn khỏi tổ vợ chồng nhà rẻ quạt càng tất bật hơn, từ sáng đến tối lúc nào cũng phải đi kiếm mồi cho lũ con háu đói.

Tháng Ba là tháng các loài chim làm tổ, cũng là tháng những cơn mưa đầu hạ bắt đầu sáng hôm đó ông cháu lão như mọi khi ngồi ngắm cảnh vật, nhưng có gì lạ lắm, khác với mọi ngày các loại chim dường như cất đi tiếng hát, mải miết đi kiếm mồi từ sáng một cách như thường ngày, những con chim mới ra ràng không bay xa như mọi khi nữa, dường như chúng được báo có gì sắp xảy ra. đúng như vậy, đêm hôm đó gió bão nổi lên, sấm chớp vang trời rồi cơn mưa hối hả ập đến, kèm theo mưa đá to bằng quả mận, quả đào rơi xuống; gần sáng cơn mưa mới tạnh, hai ông cháu lên ngắm cảnh, trời đã quang, mây đã ngừng, le lói ánh nắng mặt trời, các loài chim ùa ra thi nhau hót, cảnh vật không khí yên lành, chợt thằng cháu thốt lên, ông ơi tổ chim đâu rồi? Cũng là vừa lúc con chim mẹ cứ bay đi, bay lại kêu những tiếng lạ tai cờ rum, cờ rum lão chợt nghe tiếng chim có nghĩa là cứu với, cứu với; hai ông cháu vội vã chạy xuống tới gốc cây na, thì trời ơi cành cây đã gãy gục xuống đất, con chim bố đã chết nhưng vẫn xòe đôi cánh che chở cho đàn con, thấy tiếng động ba chú chim non chui ra từ trong bụng bố há cái mồm nhỏ xinh ra đòi ăn, còn chim mẹ bay xung quanh vẫn cất tiếng kêu cờ rum, cờ rum ông lão nhẹ nhàng gỡ tổ chim mang ra đằng trước sân nhà, đi đến đâu chim mẹ bay tới đó, lão làm cho ba chú chim nhỏ một cái ổ khác rồi đặt vào cái lồng khá to mà trước kia đã nuôi chào mào, được buộc chắc chắn dưới giàn phong lan, mở cửa treo lên, hai ông cháu vào nhà theo dõi, chim mẹ lượn đi lượn lại kiếm mồi nhưng không dám vào cho con ăn, cứ đậu trên nóc lồng, và cửa lồng sợ hãi, mấy chú chim non đói lắm rồi chỉ cần nghe tiếng động của mẹ lại há mỏ ra đòi ăn, cuối cùng tình mẫu tử đã chiến thắng, chim mẹ liều mình lao vào vội vã mớm mồi cho con, sau vài lần như vậy chim mẹ không thấy có nguy hiểm gì và tự tin hơn bay đi, bay lại kiếm mồi nuôi con. Tối đến nó ngủ trên thanh tre ngang trong lồng mà ông lão đã buộc từ trước; một mình nuôi ba con thật vất vả, chim mẹ đi kiếm mồi từ sáng cho tới tối mới về. Thấy vậy ông lão đổ cám chim và nước vào hai cốc nhỏ có sẵn trong lồng, lúc đầu con chim mẹ còn cảnh giác cao, sau vì đói quá đành ăn thử, chắc thấy ngon mổ luôn một hồi rồi uống nước. Từ đó ngoài kiếm mồi ra chim mẹ cũng mớm thêm cho con những hạt cám thơm ngon, đàn chim con lớn khá nhanh, đã phủ trên mình một lớp lông như bố mẹ chúng; với bộ lông ngắn, chúng đứng lên trong tổ tập đập cánh, rồi nhảy lên thanh tre nhỏ mà ông lão bắc qua lồng, tới một ngày đẹp trời sau khi được mẹ chúng mớm mồi, cả ba con lần lượt bay ra khỏi lồng nhưng chỉ được một đoạn rồi lại sà vào những giò phong lan của ông lão; mẹ chúng cứ bay quanh như hướng dẫn đàn con, tối lại dìu các con vào lồng, chỉ hơn một tuần sau đàn chim non đã đủ lông, đủ cánh, chuyền trên các cành cây.

Hai ông cháu vui lắm. Sáng nào cũng được nghe chim hót, được xem chim non tập chuyền cành, ba con chim rẻ quạt non ngày càng bay thành thạo xòe đuôi đẹp hơn, chúng chuyền từ cây nọ sang cây kia rồi tầm bắt mồi, mẹ chúng luôn luôn dõi theo đàn con, dậy chúng bay, dậy chúng kiếm mồi cho tới hôm đó hai ông cháu như mọi khi ngồi ngắm cảnh vật, thì chim rẻ quạt mẹ ở đâu bay về đậu trên cây na gần chỗ hai ông cháu ngồi, cất tiếng gọi con, ba chú chim nhỏ từ các lùm cây bên cạnh bay lên, chim mẹ sà xuống đậu trên thanh sắt gần hai ông cháu cất lên tiếng hót như lời cảm ơn, lũ chim nhỏ cũng vậy vừa chuyền cành vừa hót ông lão dường như hiểu ý nói.

- Được rồi đã đủ lông đủ cánh thì bay đi nhé, thỉnh thoảng về thăm ông.

Chim mẹ ngó nghiêng cúi đầu xòe đuôi mấy lần rồi bay đi dẫn theo cả đàn con tới vùng đất mới.

Đ.M.S

Minh họa của Lương Hiện