Tôi được nghe lần đầu ở một đám cưới, sau này hỏi lại, ông ấy bảo cái tên ấy cũng hay hay mà. Và nhất định không nói gì thêm. Máu nghề nghiệp khiến tôi quyết định tìm hiểu nguồn cơn cái tên không mấy hay ho ấy bằng cách riêng của tôi. Và tôi đã tìm ra. 

Mấy năm trước làng tôi xuất hiện tình trạng mất trộm gà. Có nhà sau đêm ngủ dậy thấy nắp chuồng gà bị cậy. Lũ gà to mấy chục con bị bắt sạch, chỉ còn tụi gà con đang chạy nháo nhác tìm mẹ. Cứ vài ngày lại xảy ra một vụ. Công an thôn, xã chưa tìm ra thủ phạm vụ nào cho đến khi ông Khánh về làng. Theo nhiều người cho biết, các vụ mất trộm thường xảy ra vào đêm mưa, nên cứ mỗi lần mưa đêm xong là ông Khánh lại dậy đi tuần. Ông đi không bật đèn, không lộ diện trên đường mà thường men theo các hàng cây. Theo ông Khánh đi như vậy mới rình được kẻ trộm. Và ông đã tóm được tên trộm ấy. Khổ nỗi hắn là người cùng làng, vốn hiền lành, chăm chỉ nhưng nhà lại rất nghèo, có lẽ là nghèo nhất làng xã. Lý do nghèo thì có nhiều nhưng chủ yếu là từ việc mẹ già hắn bị liệt nằm một chỗ bao năm nay, vợ hắn đã yếu lại đẻ dầy, đàn con 4 đứa nheo nhóc, hay ốm đau. Một mình hắn làm lụng nuôi cả nhà bằng mấy sào ruộng, cũng chẳng có vốn chăn nuôi nên tất cả chi tiêu chỉ trông chờ vào hạt thóc, mà thóc cũng đâu có nhiều. Gần đây mẹ hắn trở bệnh nặng cần tiền đưa cụ đi viện mà chẳng đào đâu ra. Thế là hắn tính nước liều đi bắt trộm gà nhà hàng xóm. Đấy là sau khi bị ông Khánh tóm hắn đã khai như vậy. Ông Khánh đi xác minh thấy đúng những gì hắn khai. Ông về nhà nói với tên trộm:

- Lẽ ra tôi đưa anh ra xã nộp cho công an, nhưng xét thấy hoàn cảnh của anh bi đát quá tôi không nỡ. Tôi sẽ giấu kín việc này xong yêu cầu anh không được đi ăn trộm bất cứ thứ gì của ai và đến xin lỗi những nhà bị anh bắt gà mấy lần trước. Ai tha lỗi, bỏ qua không bắt đền thì cảm ơn người ta; ai bắt đền thì phải hoàn tiền, chưa có thì phải khất nợ cho đàng hoàng!

- Dạ vâng.

Mặc dù dạ vâng nhưng tên trộm sợ bị những gia đình mất trộm gà bắt giải ra xã nên không dám đến xin lỗi, ông Khánh phải dẫn hắn đến từng nhà. Sau khi tên trộm xin lỗi, ông Khánh nhỏ to với gia chủ là giữ kín việc này, mọi sự tiếp theo ông sẽ lo liệu…

Cuối cùng tên trộm không hề bị làm sao, trái lại còn được nhiều người giúp đỡ tạo việc làm thêm để có đồng tiền, bát gạo lo cho gia đình. Ông Khánh là người đi vận động bà con trong làng thuê hắn làm. Nhà nào neo người, có việc cần làm thì gọi đến hắn, trả công theo ngày. Được cái hắn chăm chỉ và việc gì cũng biết làm nên chẳng bao giờ hết việc… Từ đó gia cảnh nhà tên trộm cũng bớt gieo neo. Ngoài ông Khánh và các chủ nhà bị mất trộm gà, cả làng không ai biết hắn là tên trộm. Cũng từ đó ở làng tôi không xảy ra vụ trộm cắp nào nữa. Có điều rất lạ, sau khi bắt được tên trộm ít lâu, ông Khánh nói với dân làng là từ nay trở đi làng ta sẽ hết nạn trộm gà. Thoạt đầu chẳng mấy ai tin, nhưng giờ thì điều đó đã thành hiện thực. Mọi người hỏi sao ông biết điều đó. Ông Khánh chỉ cười. 

Tình tiết câu chuyện trên tôi được nghe chính tên trộm kể lại. Hắn tỏ ra vô cùng sung sướng khi có người (là tôi) chịu tin câu chuyện có thật. Hắn bảo, bố mất sớm nên trời thương cho hắn gặp được ông Khánh - người bố thứ hai dẫn hắn vào con đường sáng.

Mùa hè là mùa của trẻ con. Ông Khánh thường nói như vậy. Trong khi người lớn rất sợ cái nắng nóng, gió bão, lũ lụt của mùa hè thì lũ trẻ con lại vô cùng thích thú vì được nghỉ học, được tắm mưa, tắm sông suối, được thỏa sức ăn quả cây các loại. Làng tôi nổi tiếng nhiều nhãn, vải. Nhà nào cũng có từ vài cây đến vài chục cây. Nhưng thật lạ trẻ con rất hay đi bẻ trộm nhãn. Ăn no nê chúng rủ nhau nhảy xuống sông tắm. Tắm chán lên bờ chơi trận giả, chơi trốn tìm… Kể ra chuyện đó cũng bình thường của trẻ con ở làng quê, nhưng ông Khánh không nghĩ như vậy. Ông thường nói với mọi người hãy ngăn chặn trẻ con chơi những trò nguy hiểm như trèo cây, bắt tổ chim, bẻ trộm hoa quả, tắm sông khi không có người lớn. Ngày nào ông cũng lên mạng tìm đọc các vụ tai nạn của trẻ em trong dịp hè, đặc biệt là tai nạn đuối nước, ngã cây… để cảnh báo với mọi người! Một bà nghe xong nói với ông Khánh:

- Ông chỉ khéo lo bò trắng răng! Ngày nào mà chúng chả chơi các trò ấy có sao đâu. Chúng tắm sông suốt ngày, người lớn còn phải đi làm chứ sức đâu mà trông chúng tắm!

- Nhưng tai nạn xảy đến bất kỳ các bà ạ, không ai biết trước được đâu. Riêng đuối nước xảy ra chỉ vài phút, ít có cơ hội sửa sai. Theo thông tin trên mạng, hè nào cũng có trẻ con tắm sông suối, ao hồ chết đuối, kể cả những nơi ở sát cạnh sông. Gần nhất là ở Phú Thọ vừa rồi chết đuối cùng lúc năm đứa trẻ rủ nhau tắm sông. Hỏi còn gì đau thương hơn thế? Trèo cây cũng vậy. Ông Bạo ở làng mình cả đời bị tàn tật vì trèo cây bắt tổ chim bị ngã. Anh Tẩn bị mù một mắt khi trèo hái nhãn bị bọ xít đái vào mắt… Tất cả đều là do các trò chơi trẻ con, mang họa suốt đời!

- Ông nói cũng có phần đúng, nhưng không phải tai nạn lúc nào cũng xảy ra. Vả lại chúng tôi còn phải đi làm, thời gian đâu mà suốt ngày theo chân chúng nó. Mà trẻ con bây giờ thì khó bảo, chẳng chịu nghe lời người lớn! - Bà kia cãi và nói thêm. - Các ông nghỉ hưu còn có lương, chúng tôi không đi làm thì chết đói.

Nghe bà hàng xóm nói ông Khánh lặng đi. Ông thấy bà ấy nói rất đúng thực trạng ở quê bây giờ. Và ông chợt nghĩ ra một điều rồi thực hiện ngay sau đó: Ngày nào ông cũng đi tuần quanh bờ sông Lô, nơi nào có trẻ con tắm táp nô đùa là nhắc nhở, cảnh báo nguy hiểm, hướng dẫn lũ trẻ bơi chỗ gần bờ, tránh nơi nước sâu, dòng chảy mạnh… Thường là ông đợi lũ trẻ tắm xong lên bờ rồi mới đi chỗ khác. Ông đến những nơi có nhiều nhãn vải, thấy đứa nào trèo cây bẻ trộm quả là ông gọi xuống, nhẹ nhàng bảo chúng hãy nhìn tấm gương ông Bạo bị gãy lưng, què chân từ hồi bé khi trèo cây bắt tổ chim; ông Tẩn mù một mắt vì trèo cây bẻ nhãn bị bọ xít đái vào mắt từ khi tuổi còn như các cháu bây giờ. Rồi ông kể, ngày xưa ông và các bạn ông cũng từng trèo cây bẻ trộm nhãn vải, bị bố đánh đòn cũng không chừa. Đến khi thấy ông Tẩn bị mù, ông Bạo gãy lưng mới khiếp! Khi kể ông Năm bạn ông bị chết đuối lúc đi tắm, ông Khánh bật khóc. Ông bảo hôm ấy ông cũng có lỗi là rủ ông Năm tắm sông khi đi học về. Buổi học cuối cùng của lớp 5B trước khi nghỉ hè, được về sớm, bọn ông liền rủ nhau ra ghềnh tắm. Một dòng xoáy đã cuốn ông Năm đi! Oái oăm ở chỗ, ông Năm là người bơi giỏi nhất trong số các bạn ông. Rồi chuyện ông Hồng bị cảm khi chơi đùa mồ hôi đang đầm đìa lại nhảy xuống sông tắm. Sau khi lên bờ ông ấy kêu đau đầu, rồi nôn thốc tháo. Mọi người cáng ra tới trạm xá thì ông ấy chết, lúc ấy ông Hồng mới có 11 tuổi! Nghe xong chuyện ông Khánh kể lũ trẻ đứa nào cũng sợ xanh mắt!

Thấy suốt ngày ông Khánh đi theo lũ trẻ con để trông chừng và chơi với chúng trong những ngày hè nóng nực, mọi người vừa mừng vừa lạ. Mừng là lũ trẻ con đã có người trông chừng; lạ là ông ấy làm không công và tự nguyện. Có người thốt lên: Đúng là ông Khánh “hấp”. Nhưng hấp được như ông ấy đâu phải dễ! Họ còn lạ hơn nữa khi vừa được nghe ông Khánh nói tới đây sẽ ra xã bàn với cán bộ phụ trách văn hóa xã tổ chức vui chơi cho trẻ em trong dịp hè ở các thôn quê.

 

T.K.A