Ghi chép của Hoàng Thị Thắm

 

 

Tuyên Quang là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của hoàn lưu cơn bão số 3 (Yagi) - cơn bão mạnh nhất trong 30 năm qua trên Biển Đông và trong 70 năm qua trên đất liền, gây ra mưa lớn dài ngày, dẫn đến thảm họa thiên tai về lũ, sạt lở nghiêm trọng tại nhiều địa phương. Chỉ trong thời gian ngắn, cả thành phố Tuyên Quang và các vùng nông thôn trong tỉnh, nhiều chỗ bị ngập sâu trong nước. Trên sông Lô, mực nước đã đạt đỉnh lũ gần 28m, thuộc mức cực kì nguy hiểm. Các phương tiện giao thông không thể di chuyển, có khu vực bị cô lập hoàn toàn, ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của Nhân dân. Tuy nhiên, bằng tinh thần đoàn kết, sự vào cuộc của các cơ quan, ban, ngành từ tỉnh đến cơ sở, sự gắng sức của người dân, Tuyên Quang đã gượng dậy, vượt qua những ngày lũ.

 

Thoát chết trong gang tấc

Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnh nhân Hoàng Văn Nhu, dân tộc Tày, sinh năm 1981, trú tại thôn Pác Cháng, xã Linh Phú, huyện Chiêm Hóa vẫn còn bàng hoàng khi nhắc lại trận lũ lụt cách đấy ít ngày. Anh là nạn nhân may mắn thoát chết trong vụ sạt lở đất, mất trắng toàn bộ nhà ở và tài sản của gia đình. Qua giọng kể đều đều, nhỏ nhẹ và đượm buồn, Nhu bảo: "Cho đến bây giờ em cũng không thể hình dung được sự việc diễn ra như thế nào, vì nó quá nhanh và quá sợ. Nhà em ở trên cao nhất xóm, ai cũng bảo an toàn không lo nước lũ dâng vào nhà, vì nhà nằm trên sườn đồi, phía trước nhà là con suối chạy quanh làng".

Vào ngày 09/9/2024 vừa qua, trong cơn mưa rất lớn do hoàn lưu của cơn bão số 3, gia đình Nhu có 3 người ở nhà, gồm có Nhu, mẹ già 76 tuổi bị tai biến nằm liệt một chỗ và cậu con trai út 14 tuổi. Do mưa lớn nên trong thôn bị cắt điện, trời tối mịt mù. Vào khoảng 12 giờ đêm, Nhu ra ngoài hiên nhà để khơi thông rãnh nước, khi quay trở vào thì thấy nước đã tràn vào trong nhà. Nhu vội vàng bế mẹ ra cửa và bảo cậu con trai túm vào gấu áo phía sau để đi theo bố. Ba người vừa ra khỏi cửa thì căn nhà gỗ 3 gian đổ sập, đất đá tràn xuống cuốn trôi nhà và đẩy cả 3 người đi theo dòng nước lũ.

Trong mưa bão, Nhu vẫn ôm chặt lấy mẹ vì sợ mẹ chết. Nhu bảo: “Tối ấy nếu em không ôm chặt lấy mẹ thì mẹ em chết rồi". Theo dòng đất đá từ phía trên đồi cao ập xuống, cả 3 người bị đẩy trôi xuống phía dưới khoảng 50m và mắc kẹt lại dưới gầm nhà sàn của gia đình người hàng xóm. Đêm tối mù mịt, Nhu bị đất đá vùi kín đến cổ không thể nhúc nhích được, cũng không có ai để kêu cứu. May sao, một đợt đất đá tiếp theo ụp xuống trượt qua người và đẩy toàn bộ đất đá trên người đi theo. Cùng lúc đó thì chủ ngôi nhà sàn bấm đèn pin đi kiểm tra đàn dúi nuôi của gia đình ở dưới gầm sàn. Thấy vậy Nhu mới gọi cứu và nhờ người đó đi tìm mẹ mình. Người hàng xóm chạy đi gọi người trợ giúp và cứu được cả 3 mẹ con, bà cháu. Do bị đất đá vùi lấp, bàn chân trái của Nhu đã bị dập nát phần cơ và nhiễm trùng nặng, nhưng vì xã Linh Phú bị cô lập do mưa lũ nên không thể ra bệnh viện huyện được. Đến ngày 12/9/2024 mới thông đường, Nhu được đưa về điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang. Theo đánh giá của bác sỹ, vết thương bàn chân của Nhu bị nhiễm trùng gần như sắp hoại tử.

Do toàn bộ nhà cửa và tài sản bị lũ cuốn trôi nên hiện nay gia đình Nhu đang ở nhờ nhà anh trai. Nhu nói: “Em sợ lắm, nếu có làm lại nhà cũng không dám ở trên nền nhà cũ đâu chị ạ. Bởi vì hiện trạng nền nhà cũ đã bị đất đá vùi lấp cao đến 2m”. Tôi hỏi: "Năm nay em bao nhiêu tuổi nhỉ?" Nhu bảo: "Năm nay em 44 tuổi và sẽ lại bắt đầu lại từ đầu chị ạ". Nghe thật xót xa, nhưng tôi đã kịp động viên để vợi bớt đi phần nào nỗi lo lắng còn hằn in trên gương mặt người thanh niên bản Tày này: “Thôi, còn người là còn của em ạ”.

Sự khốc liệt của bão

Câu chuyện của Nhu là một trong những hoàn cảnh cụ thể trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trong đợt mưa bão vừa rồi. Trước đó một ngày, theo chân Đoàn công tác của đồng chí Y Vinh Tơr  - Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc đi thăm hỏi đồng bào các dân tộc thiểu số của xã Linh Phú - xã đặc biệt khó khăn của huyện Chiêm Hóa - mới thấy sự tàn khốc của hoàn lưu cơn bão số 3 để lại. Trên đường đi, dọc theo Quốc lộ 2C qua các xã Xuân Vân, xã Trung Trực (huyện Yên Sơn), quan sát thấy vết tích tàn phá của mưa lũ dọc bên bờ sông Lô, toàn bộ hoa màu và cây trồng bị tàn phá nặng nề, phù sa lấp kín, thỉnh thoảng bắt gặp một ngôi nhà tan hoang chỉ còn bộ khung nằm trơ trọi giữa cánh đồng hoặc bên vạt suối. Vì đèo Nàng nối 2 xã Kiến Thiết (huyện Yên Sơn) và Kim Bình (huyện Chiêm Hóa) đang bị sạt lở nên đoàn phải đi vòng qua xã Bình Nhân (huyện Chiêm Hóa). Khi đi qua khu vực qua cầu Chinh của xã Vinh Quang và tiếp giáp là xã Kim Bình mới thấy thật sự xót xa bởi khung cảnh tan hoang của mưa lũ để lại. Cả 2 xã đó vừa phải chịu cô lập 4 ngày trong mưa lũ; nhiều hộ dân bị nước ngập lên đến nóc nhà. Đến địa phận của xã Tri Phú và Linh Phú (huyện Chiêm Hóa), gặp hàng dài đoàn xe cứu trợ của các nhóm, các đoàn thiện nguyện từ khắp các tỉnh có cả miền Bắc, miền Trung, trong lòng thấy nghèn nghẹn xúc động, bởi tình người ấm áp.

Khi vào gần đến trụ sở UBND xã Linh Phú thì gặp 1 cầu tràn bị sạt lở trong khi nước vẫn đổ về chảy xiết, huyện và xã đã phải bố trí các lực lượng ứng cứu, tạo thành 2 hàng người đứng ở 2 bên dòng suối làm hoa tiêu để các phương tiện đi qua, rất vất vả và nguy hiểm. Đoàn công tác vào đến trụ sở của xã đã thấy hơn chục chiếc xe máy của cán bộ xã chờ sẵn để đoàn "tăng bo" vào thôn Pác Hóp. Theo thông tin từ xã Linh Phú, trận mưa lũ đêm 09/9/2024 đã khiến 64 hộ đồng bào DTTS trên địa bàn xã bị tàn phá nhà cửa, trong đó có 30 hộ gia đình có nhà bị sập, hư hỏng đã phải di dời lánh nạn, đặc biệt có 03 gia đình bị lũ cuốn trôi hoàn toàn nhà cửa và tài sản. Tại thôn Pác Hóp, có nhóm 12 hộ gia đình đồng bào dân tộc Mông bị lũ cuốn sập nhà cửa, hiện các gia đình đang phải đi ở nhờ nhà người thân, hàng xóm. Những hộ bị thiệt hại khác thì nằm rải rác ở các thôn.

Do ảnh hưởng của hoàn lưu cơn bão số 3, lượng nước ở các sông chảy qua địa phận Tuyên Quang dâng cao dẫn đến nhiều khu vực trên địa bàn tỉnh đều ngập chìm trong biển nước. Thành phố Tuyên Quang bị thiệt nặng nhất với nhiều khu vực bị ngập. Tại các khu vực bị ngập, tất cả các hộ dân đều bị cô lập từ ngày 10/9 đến rạng sáng ngày 12/9 nước mới rút dần. Hầu hết các gia đình đều đã phải chuyển lên sinh hoạt tại khu vực tầng 2 - 3 do nước lên nhanh hoặc phải di chuyển đi xa để tránh lụt. Tiếp đến là thị trấn Vĩnh Lộc (huyện Chiêm Hóa) bị cô lập do nước ngập và ảnh hưởng khá nặng nề. Các huyện Hàm Yên, huyện Yên Sơn, huyện Na Hang, Sơn Dương cũng đều hứng chịu những thiệt hại tương tự. Trong thời điểm mưa bão, hầu hết các khu vực ngập lụt bị cô lập và mất liên lạc hoàn toàn bởi không có điện lưới, không có sóng điện thoại, nhất là các xã, thôn ở vùng sâu, vùng xa. Theo thống kê, toàn tỉnh có 5 người chết, trên 19.000 nhà dân bị hư hỏng, ảnh hưởng. Trong đó 883 nhà bị hư hỏng, gần 17.000 ngôi nhà bị ngập nước. Đặc biệt có 4.785 hộ phải di dời khẩn cấp. Ngoài ra, mưa lũ còn gây hư hại trên 7.000 ha lúa, ngô, rau màu, cây công nghiệp, cây ăn quả... Đối với diện tích lúa, chỉ còn khoảng 15 đến 20 ngày nữa là người nông dân đến vụ thu hoạch, vậy mà đến nay hoàn toàn mất trắng.

Tình người trong bão

Trong mưa bão, một điều dễ nhận thấy đó là tấm lòng “tương thân tương ái”, sự sẻ chia, trợ giúp, động viên giữa những người dân với nhau. Thực hiện tinh thần chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền của tỉnh với phương châm “4 tại chỗ”, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, các địa phương đều chủ động, kịp thời nắm chắc số người bị cô lập do lũ lụt, có phương án cứu trợ với mục tiêu cao nhất là tuyệt đối không để bất kỳ người dân nào bị đói, không có nơi ở. Cùng với đó, lực lượng công an, quân đội, các đoàn thể chính trị - xã hội của tỉnh đã nhanh chóng hành động, có phương án để cứu trợ kịp thời, bảo đảm an toàn sức khỏe, tính mạng của Nhân dân. Cùng với đó là sự nỗ lực tự cứu của từng người dân, đồng thời với tinh thần tương thân, tương trợ của cộng đồng nên ở các phường, xã, khu dân cư thôn/bản, công tác cứu hộ được thực hiện kịp thời, đưa hàng trăm người dân ở vùng có nguy cơ cao đến chỗ tạm trú an toàn; chia sẻ cho nhau chỗ ở, miếng ăn trong những ngày mưa lụt.

Rất nhiều người dân trong tỉnh, mặc dù cũng vừa trải qua những giây phút kinh hoàng do siêu bão Yagi để lại, cũng như người dân ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước đã sẵn sàng gác lại tất cả công việc để tham gia, kêu gọi mọi người cùng tham gia đến vùng ngập lụt chung tay cứu trợ những người đang gặp nạn. Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Hội Chữ thập đỏ tỉnh, Hội Nông dân tỉnh chủ trì thực hiện làm công tác đầu mối kịp thời tiếp nhận hàng hóa, vật phẩm, kinh phí cứu trợ từ các tổ chức, cá nhân, các nhóm thiện nguyện để điều phối, cứu trợ cho các địa phương bị ngập lụt. Đó chính là “Tình dân tộc, nghĩa đồng bào” - là sức mạnh to lớn của tinh thần Việt Nam.

H.T.T