Bùi Thị Mai Anh

                                                                                                                 

Trong hơn 40 năm qua, Hội Văn học - nghệ thuật (VHNT) tỉnh Tuyên Quang luôn chú ý tới nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Hội là: “Sáng tạo văn học nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương thời kỳ đổi mới, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân, đóng góp cho văn học nghệ thuật của tỉnh và cả nước”.

Tuy nhiên, trong thời đại 4.0 hiện nay, có một thực tế không thể phủ nhận là, bên cạnh việc Hội VHNT tỉnh cũng như các Hội VHNT khác trong cả nước đang rất nỗ lực để sáng tác, phát hành, quảng bá cho những chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, quá trình phát triển của đất nước, thì vẫn có các thế lực thù địch tập trung chủ yếu vào những kênh thông tin điện tử, nền tảng mạng xã hội, lén lút phát tán các tài liệu, ấn phẩm giấy… để phát tán quan điểm sai trái, thù địch nhằm đả phá nền tảng tư tưởng của Đảng ta. Nhiều cuốn sách có nội dung sai trái, không thể in ấn, phát hành ở trong nước, đã được xuất bản ở nước ngoài rồi phát tán dưới dạng sách điện tử thông qua mạng xã hội... Với “vỏ bọc mềm mại” ấy, khi không có sự hướng dẫn, quản lý, công chúng, nhất là đối tượng người đọc trẻ rất dễ bị đánh lừa, dễ dàng tiếp nhận, nếu thiếu tỉnh táo sẽ bị cuốn theo và tin rằng các “hình tượng” văn học nghệ thuật (vốn đã bị bóp méo cùng với các sự kiện, sự việc ngụy tạo...) là có thật và sẽ có cái nhìn lệch lạc, không đúng về tình hình chính trị, xã hội trong nước và trong tỉnh.

Cùng với phát tán tài liệu, ấn phẩm dưới vỏ bọc tác phẩm văn học nghệ thuật, các thế lực thù địch còn lợi dụng nền tảng mạng xã hội để lôi kéo, kích động văn nghệ sĩ chống đối, đả phá về mặt tư tưởng; cổ xúy thành lập các tổ chức xã hội dân sự và văn học nghệ thuật đối lập; kêu gọi đấu tranh đòi tự do sáng tác theo kiểu “vô chính phủ”. Mục tiêu chính của các hoạt động này không gì khác là nhằm phủ nhận thành quả của cách mạng Việt Nam, phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chế độ XHCN; tuyên truyền sai lệch về quan điểm, đường lối văn học nghệ thuật của Đảng.

Nguy hiểm hơn, lợi dụng hoạt động phản biện xã hội, các thế lực thù địch và một số văn nghệ sĩ cực đoan sử dụng mạng xã hội để đăng tải, bình luận, bày tỏ quan điểm cá nhân về các vấn đề thời sự, chính trị của đất nước thông qua “lăng kính” VHNT với cái nhìn một chiều, phê phán cực đoan, gieo rắc sự hoài nghi về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ta...

Thấy rõ thực trạng nguy hiểm đó, nhiều năm qua, các cấp ủy đảng, chính quyền trong tỉnh đã chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực văn học nghệ thuật.  Trong đó, xuyên suốt và cốt lõi là triển khai thực hiện tốt Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị (khóa X) "Về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới"; Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 của Bộ Chính trị (khóa XI) về “xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”; văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII, lần thứ XIII đều coi trọng nhiệm vụ: "Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo về Tổ quốc, hội nhập quốc tế”.

Ý thức được vị trí quan trọng của văn học nghệ thuật là bộ phận đặc biệt tinh tế của văn hóa, có khả năng tác động, chuyển hóa nhận thức, tư tưởng, tình cảm của con người, trong các kỳ họp, Ban chấp hành cũng như lãnh đạo Hội luôn chú ý nhắc nhở các chi hội về chất lượng sáng tác, bám sát vào các chủ đề đặt ra trước mắt, lâu dài cho các văn nghệ sĩ. Bởi hơn ai hết, lãnh đạo hội biết rằng, một khi văn học, nghệ thuật bị lợi dụng, trở thành công cụ để phát tán những quan điểm sai trái, thù địch, đả phá nền tảng tư tưởng của Đảng... thì tác hại sẽ rất khó lường.

Trong các hoạt động sáng tác, Hội đã định hướng đến toàn thể hội viên (trên 65% là đảng viên) luôn gắn với các nhiệm vụ chính trị của địa phương, đẩy mạnh sáng tác quảng bá các tác phẩm về đề tài con người mới Tuyên Quang, cảnh đẹp quê hương Tuyên Quang. Qua các tác phẩm văn học nghệ thuật, phản ánh các gương người tốt, việc tốt trên địa bàn tỉnh; quảng bá tác phẩm VHNT, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; hưởng ứng các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, nhất là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, phong trào thi đua: “Dân vận khéo”, “Tuyên Quang chung tay xử lý rác thải và chống rác thải nhựa”...

Tới dự đại hội lần thứ VII, nhiệm kỳ 2022-2027 của Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh, đồng chí Nguyễn Văn Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đã khẳng định những thành quả trên lĩnh vực VHNT của tỉnh không chỉ nhờ sự quan tâm, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền mà còn nhờ vào sự đóng góp thường xuyên, tâm huyết trên tinh thần nghệ sĩ - công dân của đội ngũ văn nghệ sĩ Tuyên Quang. Cũng tại đại hội này, đồng chí đã giao nhiệm vụ cho anh chị em văn nghệ sỹ: “Làm gì để có nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật mang hơi thở cuộc sống, có giá trị về tư tưởng, chất lượng nghệ thuật cao, khơi dậy giá trị văn học nghệ thuật đang ẩn chứa trong kho tàng tư liệu cuộc sống của nhiều dân tộc anh em trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng?”

Vì vậy, xây dựng đội ngũ tác giả có tính chuyên nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm của công tác Hội Văn học nghệ thuật, trong đó, việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, tạo ra phong cách làm việc chuyên nghiệp trong sáng tác văn học nghệ thuật cho hội viên là yếu tố có tính chất quyết định đến chất lượng, hiệu quả trong toàn bộ hoạt động của Hội và các chi hội.

Hằng năm, Ban Tuyên giáo tỉnh Tuyên Quang phát động văn nghệ sĩ tham gia sáng tác văn học nghệ thuật về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” nhằm hướng tới việc góp phần lan tỏa sâu rộng các giá trị đặc biệt của tư tưởng Hồ Chí Minh tới từng tác phẩm, từng biểu hiện cụ thể của người dân trong việc “làm theo”. Trong những năm gần đây, mặc dù số lượng tác phẩm của tất cả các chi hội chưa thật phong phú, chất lượng cũng chưa thật đồng đều nhưng điều đáng nói ở đây: vẫn có nhiều tác phẩm đạt chất lượng cao, đạt các giải thưởng lớn từ các cuộc thi trong nước, trong tỉnh.

Với cuộc thi viết về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2021 - 2023” do Ban Tuyên giáo Trung ương triển khai, tiểu thuyết “Rừng có tiếng người” (cố nhà văn Đinh Công Diệp viết về cuộc chiến với thuốc phiện của bà con người Mông vùng cao Hà Giang trong thời kỳ đầu đổi mới), đã được trao giải A;  tiểu thuyết “Rễ rừng” (Đỗ Anh Mỹ viết về anh hùng lao động Bàn Hồng Tiên (xã Yên Nguyên, Chiêm Hóa) đã vận động bà con ở động Loong Coong biết làm thủy lợi, chủ động nguồn nước cho cây lúa sau khi người Dao “hạ sơn”), được trao giải C; truyện thiếu nhi “Mùa hè đáng nhớ của Vàng A Lềnh và Vừ Mí Lủng” (Dương Đình Lộc) được trao giải C; tác phẩm ảnh “Truyền nghề” (Nguyễn Chính) đã được trao giải C. 

Còn đối với các giải thưởng trong nước, “Chuyện ở bản Pi Át” (Vũ Xuân Tửu) được Tạp chí Văn nghệ Quân đội trao giải Nhất truyện ngắn (2007); tiểu thuyết “Rừng có tiếng người” của cố nhà văn Đinh Công Diệp được Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam  trao giải Xuất sắc (2022); tập thơ “Đôi mắt đợi” (Tạ Bá Hương) được trao giải B (không có giải A), (2022); tập thơ “Giấc mơ của một loài cỏ” của nhà thơ trẻ Thèn Hương được Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thiểu số Việt Nam trao giải B (2023). 

Một số văn nghệ sỹ của tỉnh cũng đã vinh dự được nhận các giải thưởng quốc tế, như: tác phẩm “Tấm ảnh ngày mùa” (Quang Minh) đoạt Huy chương Đồng cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc tế (2022), tiểu thuyết “Đất cánh đồng Chum” (Trịnh Thanh Phong), tập bút ký “Một rẻo Mê Công” (Cao Xuân Thái) đã được trao giải thưởng văn học quốc tế sông Mê Công (2015).

Với những thành công rất đáng khích lệ ấy, Lãnh đạo Hội VHNT tỉnh đã liên tục mở các lớp tập huấn viết về cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; lớp bồi dưỡng về văn học (kỹ thuật viết truyện ngắn, thơ và ký) do các nhà văn gạo cội: Hữu Thỉnh, Nguyễn Quang Thiều, Trần Đăng Khoa, Đỗ Bích Thúy, Inrasara, Sương Nguyệt Minh hướng dẫn; các trại sáng tác cho các chuyên ngành văn học, trại sáng tác ở các khu vực do các hội chuyên ngành Trung ương tổ chức đã được Hội quan tâm và cử hội viên tham gia đầy đủ, chất lượng. Việc giao lưu, trao đổi, học tập kinh nghiệm sáng tác và tổ chức hoạt động Hội với các văn nghệ sĩ Trung ương và các tỉnh bạn đã được chú trọng. Việc mời các chuyên gia đánh giá chất lượng sáng tác của hội viên qua các trại sáng tác ngày càng được quan tâm hơn, vì vậy, khi đăng tải trên Tạp chí Văn nghệ Tuyên Quang và các ấn phẩm trong nước, các tác phẩm của Hội luôn được nhận phản hồi tích cực. Chính vì thế, các cuộc thi thơ, truyện ngắn trên Tạp chí Văn nghệ Tuyên Quang đã nhận được sự quan tâm và gửi bài dự thi của lực lượng sáng tác đông đảo trong cả nước, các giải được trao nhận được sự ủng hộ cao bởi các tác phẩm dự thi đều đảm bảo các tiêu chí của Ban tổ chức cũng như định hướng của Hội VHNT tỉnh đề ra.

Chi hội Âm nhạc cũng có đóng góp không nhỏ về chất lượng sáng tác của Hội. Số lượng tác phẩm tăng nhanh, chỉ tính riêng trong năm 2023 đã có 60 tác phẩm mới. Nội dung chủ yếu của các ca khúc viết về quê hương con người Tuyên Quang với truyền thống cách mạng vẻ vang, cảnh đẹp hữu tình, văn hóa đa sắc tộc phong phú đa dạng cùng những ca khúc viết về các ngành nghề, đề tài như: Giáo dục, du lịch, quân đội nhân dân… Vẫn là các gương mặt quen thuộc: Tân Điều, Quang Thủy, Tăng Thình,  Phan Vũ Anh, Hoàng Ngọc Khanh… cùng các tác phẩm mới  được giới thiệu trên sóng Đài PT-TH tỉnh, Báo Tuyên Quang, in trên Tạp chí Văn nghệ Tuyên Quang và Tập san Văn hóa của Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch. Một số tác phẩm đã được in đĩa CD, VIDEO, dàn dựng biểu diễn trên sân khấu. Tác phẩm “Bước chân gây dựng cơ đồ” của nhạc sỹ Quang Thủy đã đạt giải B tại Liên hoan âm nhạc toàn quốc.

Để góp phần đưa các tác phẩm VHNT của tỉnh đến gần hơn với độc giả trong và ngoài tỉnh, việc quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật đạt giải thưởng cao của tỉnh đến các tầng lớp Nhân dân trong tỉnh qua các hình thức tuyên truyền: Hội báo Xuân, trưng bày, triển lãm các tác phẩm văn học nghệ thuật, giới thiệu sách, ảnh trong Ngày sách Việt Nam, Ngày thơ Việt Nam… trên những quy mô lớn nhỏ khác nhau, tập trung vào các đối tượng khác nhau là một việc làm rất có ý nghĩa của Hội VH-NT tỉnh nhà.

Các gói hỗ trợ sáng tạo tác phẩm, công trình văn học nghệ thuật hàng năm của tỉnh, xin hỗ trợ đầu tư của Trung ương được thực hiện theo đúng chỉ đạo của các cấp chuyên môn Trung ương và địa phương, tuân thủ nghiêm ngặt quy định chung, để anh chị em hội viên tiếp tục xuất bản sách, công bố các tác phẩm Văn học nghệ thuật chất lượng.

Trong hơn 40 năm qua, tỉnh Tuyên Quang đã kịp thời biểu dương, tôn vinh 32 văn nghệ sĩ các chi hội được trao “Giải thưởng Tân Trào”, giải thưởng về văn học nghệ thuật của tỉnh Tuyên Quang. Mặc dù số lượng tác giả đạt giải thưởng Tân Trào còn khiêm tốn, nhưng qua đó cũng cho thấy sự thận trọng trong xem xét và công nhận các tác phẩm văn học nghệ thuật thật sự xứng đáng, đáp ứng các yêu cầu của giải thưởng, điều quan trọng nhất là, các tác phẩm đó đã đáp ứng được nhiệm vụ của văn học nghệ thuật đối với tỉnh nhà và cả nước. Đó cũng là nguồn động viên, khích lệ to lớn, khuyến khích văn nghệ sĩ theo đuổi sự nghiệp, giữ vững định hướng sáng tác, tham gia phát triển sự nghiệp văn học nghệ thuật địa phương và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Theo nhà thơ Tạ Bá Hương, Chủ tịch Hội VHNT tỉnh, Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Tuyên Quang: tất cả chủ trương, chính sách và hoạt động thực tiễn dành cho hoặc liên quan đến văn học nghệ thuật thời gian qua đã góp phần ngăn chặn từ xa, giúp văn nghệ sĩ Tuyên Quang miễn nhiễm với các sản phẩm văn học nghệ thuật xấu độc, góp phần thiết thực vào công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình hiện nay... Công tác đấu tranh, ngăn ngừa các biểu hiện lệch lạc trong hoạt động VHNT; ngăn chặn các sản phẩm văn học nghệ thuật xấu độc cũng được chú trọng. Thông qua các đầu mối là các chi hội chuyên ngành, Hội VHNT tỉnh thường xuyên và kịp thời chuyển tải các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về văn học nghệ thuật đến với trên 150 cán bộ, hội viên (trong đó có trên 65% hội viên là đảng viên) của hội; chấn chỉnh, nhắc nhở các hội viên có hành vi sai trái, thiếu chuẩn mực.

PGS, Tiến sĩ, Nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng lý luận, phê bình VHNT Trung ương khi tới dự Đại hội lần thứ VII của Hội VHNT tỉnh (Khóa 2022 - 2027) đã lưu ý, việc sử dụng văn học nghệ thuật làm công cụ chống phá là một thủ đoạn tinh vi của các thế lực thù địch, cơ hội chính trị và mong muốn: “Ban Chấp hành (Khóa mới) tập trung triển khai các giải pháp thực hiện thành công nghị quyết đại hội đã đề ra, đưa VHNT của tỉnh phát triển, động viên các văn nghệ sĩ sáng tạo được nhiều tác phẩm xứng tầm, được công chúng nhiệt liệt đón nhận, có sức lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống xã hội”.

Trải qua một chặng đường dài hơn 40 năm, Hội Văn học - nghệ thuật đã từng bước phát triển, góp sức mình trong việc bám sát từng bước đi, từng thay đổi của đất và người Tuyên Quang, trưởng thành và khẳng định vị thế trong lòng bạn đọc, bước đầu được quan tâm nghiên cứu và trở thành đối tượng để giảng dạy và học tập trong các nhà trường. “Những con số biết nói” trên đây chính là một thành tích không nhỏ mà Hội đã nỗ lực suốt hơn 40 năm qua, là phần thưởng, là động lực cho các văn nghệ sĩ, các cây bút trẻ tiếp tục cống hiến và trưởng thành. Đồng thời, đó cũng là những thách thức mới, vận hội mới cho Hội Văn học nghệ thuật Tuyên Quang trên con đường phát triển và hội nhập.

Thực tế cuộc sống cho thấy, càng trong những điều kiện cấp bách, khó khăn, càng trong điều kiện bị dồn đẩy, thúc ép, VHNT càng xuất hiện những tác phẩm hay, chất lượng, có giá trị với thời đại. Bởi qua “lăng kính chiếu yêu” của các văn nghệ sĩ chân chính, nhất định những nền tảng mà Đảng ta đã dày công xây đắp 94 năm qua sẽ được bảo vệ một cách công phu, kín kẽ qua những tác phẩm chất lượng đến tay bạn đọc.

B.T.M.A