Tản văn của Vừ Mai Hương

những dãy núi trùng trùng điệp điệp. Trong thung lũng, ngoài thị trấn Tam Sơn xinh đẹp yên bình, là rải rác các tháp, nón karst, những cánh đồng lúa hoặc hoa màu khi xanh mướt, khi rực rỡ sắc vàng... Nổi bật giữa thung lũng là hai chóp nón đá vôi có hình dạng giống hệt đôi gò bồng đảo của người thiếu nữ  được người dân nơi đây gọi là: “Núi Đôi Cô Tiên” - một cảnh quan độc nhất vô nhị, vô cùng hấp dẫn mà thiên nhiên ban tặng cho nơi đây. 
Người ta gọi nơi đây là “Cổng Trời” bởi vì nó nằm ở độ cao gần 1.500 m so với mực nước biển, đây là điểm cao nhất trên cung đường từ thành phố Hà Giang lên Quản Bạ, hai bên là núi, đường ô tô ở giữa. Người người đi qua đây, qua cái khe núi này như bước qua cổng để đến với một không gian khác - Đồng bằng hoặc Cao nguyên. Tại đây, năm 1939 thực dân Pháp đã cho dựng lên một cánh cửa khổng lồ bằng gỗ nghiến dày 15 cm án ngữ con đường độc đạo lên Cao nguyên đá 
Đồng Văn. Một thời, sau cánh cổng này là một “thế giới” khác - “Vùng tự trị của người Mèo”, gồm các huyện: Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc xưa, tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Tại đây, vào những năm 1959 - 1965 lớp lớp thanh niên xung phong của 8 tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Nam Định, Hải Dương và Hà Giang cùng với nhân công của Cao nguyên đá Đồng Văn đã chung sức một lòng phá đá mở đường - đường Hạnh Phúc, vượt qua cổng trời đưa Cao nguyên đá Đồng Văn hòa nhập cùng với thế giới bên ngoài, hòa chung với sự nghiệp xây dựng và phát triển của đất nước. Và để hôm nay, Cao nguyên đá nở hoa trở thành Công viên địa chất toàn cầu, trở thành điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu trên châu Á.
Núi cao trùng trùng, tiếng khèn vấn vít, thung sâu màu mỡ mênh mang, bốn mùa rau xanh, hoa, trái. Có lẽ, khi ai đó đối diện với núi cao, với thiên nhiên bao la, lòng họ cũng nhẹ đi phần nào những muộn phiền, suy tư. Nhưng có lẽ, một phần của em đã thuộc về núi, đã hòa vào mây, đã bay cùng gió biên thùy. Để, nỗi ưu tư của em về một “Cổng Trời” vẫn còn nguyên ở đó.
Em thường đứng lặng mỗi khi có dịp đi qua cổng trời, đứng trước khoảng trống ngày xưa treo tấm biển lớn ghi nội dung giới thiệu về địa danh cổng trời Quản Bạ: “Nơi đây có cửa đóng ra vào bằng gỗ nghiến dày 15 cm, được làm từ năm 1939. Đường Hạnh Phúc - Hà Giang qua đây từ năm 1962. Là cửa ngõ đầu tiên lên Cao nguyên đá Đồng Văn. Độ cao so với mặt biển trung bình 1.000 m, nhiệt độ trung bình 160C - 170C. Cách thị xã Hà Giang 43 km, cách thị trấn Tam Sơn 3 km. Có thể quan sát cánh đồng Quản Bạ, Quyết Tiến, Thái An, Đông Hà, Cán Tỷ, Bát Đại Sơn. Đã để lại nhiều chiến công trong quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước”. Hiện không còn dấu tích nào sót lại của tấm biển đó nữa, tất cả chỉ còn trong ký ức của những ai vẫn nhớ về một Hà Giang xưa. Những lúc đó, em lại nghi ngờ và tự hỏi chính mình: Mình có còn phù hợp với dòng chảy của cuộc sống bây giờ? Có phải mình đã quá cổ lỗ rồi không, khi luôn nhớ về hai chữ “ngày xưa” ấy! Những hình ảnh về một cổng trời trong tác phẩm “Bên kia Cổng trời” của nhà văn Ngôn Vĩnh: “Đây là cửa ngõ phía Nam của vùng Đồng Lân, một cửa ải án ngữ mọi cuộc tấn công của đối phương. Từ Hà Giang lên phải qua cửa ải này. Một trung đội giữ Cổng trời thì hàng trung đoàn cũng không vượt qua được. Trước kia, Cổng trời chỉ là một khe núi tự nhiên, khi chiếm được Đồng Lân, Pháp liền cho làm cổng và một con đường ngựa qua đây. Nguyên chỉ làm được đoạn đường và xây Cổng trời, bốn trăm dân công Mèo đã bỏ xác…”. Những hình ảnh người nông dân áo vải, chân đất, còng lưng gùi đá vượt dốc để dựng lên một cổng trời. Sự đau khổ, tận hiến và lòng yêu nước của những người lính, những người cách mạng trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trên Cao nguyên đá Đồng Văn mãi mãi in dấu trên con đường Hạnh Phúc và nơi đây - Cổng trời Quản Bạ. 
Thời gian chảy trôi, đời người chảy trôi. Vật đổi, sao rời. Cuộc trường chinh vượt dốc, vượt núi để mang ánh sáng văn minh lên với đồng bào Nhân dân các dân tộc trên Cao nguyên đá Đồng Văn của lớp lớp thanh niên xung phong mở đường Hạnh Phúc khi qua nơi này giờ chỉ còn gặp lại ở “Bên kia Cổng Trời”. 
Mây bay lãng đãng, gió lộng buồn hiu hắt, quá khứ lùi vào dĩ vãng… Chỉ còn lại em với vời vợi mây núi Cổng trời.

V.M.H