Truyện ngắn của Mai Thái Sơn

 

 

 

 

Đêm khuya, ngôi nhà xinh xắn đầu phố huyện vẫn sáng đèn. Bàn bên này, Triển mải mê viết. Bàn bên kia, Na cặm cụi trước trang giáo án. Bỗng chuông điện thoại réo vang. Triển với tay bấm máy. Giọng đàn ông lơ lớ:

- Đây có phải số máy của thầy giáo Triển?

Giương mục kỉnh nhìn số máy lạ, Triển hỏi lại: -Đúng rồi, ai hỏi gì đấy? 

Đầu máy bên kia, người lạ gấp gáp:

- Tôi là Thào Mí Lầu, Trưởng bản Lì, tôi báo cho thầy biết tin dữ, vợ chồng anh Giàng A Páo mất rồi.

Triển thảng thốt kêu lên: - Trời ơi! Họ mất bao giờ, sự việc xảy ra thế nào?

Sóng điện thoại bập bõm, câu được câu chăng:

- Tai nạn kinh hoàng xảy ra mấy hôm trước. Suốt cả tuần, mưa như trút nước xuống bản. Cuối chiều, sau tiếng động kinh hoàng, hàng chục ngàn khối đất, đá trên núi đổ ập xuống bản Lì vùi nửa bản vào trong đất.

Triển quay sang bàn với vợ: - Việc tang gia gấp gáp không thể trì hoãn, anh sẽ gọi điện xin phép Phòng Giáo dục cho nghỉ mấy ngày và trao đổi với cô Hiệu phó thay anh phụ trách nhà trường. Sáng mai, tôi sẽ đón xe lên vùng cao.

Nửa đêm, hai mắt chong chong, lòng trĩu nặng, Triển bồi hồi nhớ người bạn thân thiết cùng quân ngũ. Cùng tiểu đội lại hợp tính nhau, lúc ăn, lúc nghỉ lúc chiến đấu với quân thù Triển và Páo luôn sát cánh bên nhau.

Đầu giờ chiều, tiếng pháo địch bỗng gầm rú. Cao điểm oằn mình trong mưa đạn pháo. Hầm hào chao đảo, sụt lở. Không khí khét lẹt mùi thuốc súng. Dứt tiếng pháo, tiếng kèn, tiếng hò hét của chỉ huy thúc lính địch tràn lên. Lính địch lúc nhúc bò trườn bu đen cả sườn núi. Những người lính đôi mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ vẫn điềm tĩnh đặt tay vào cò súng. Đại đội trưởng lại gần Triển và Páo: “Hai cậu bắn giỏi, chú ý tìm diệt thằng chỉ huy, thằng đeo điện đài và thằng lính thổi kèn”. Páo quay sang Triển, giao hẹn: “Từ nãy tôi vẫn quan sát chờ thằng chỉ huy lọt vào tầm ngắm là bóp cò ngay, thằng đeo điện đài nhường cho ông”. Nấp sau đám lính, tên sĩ quan chỉ huy vung vẩy khẩu súng ngắn vừa nhô người lên bỗng đổ vật xuống, giãy đành đạch. Trúng đạn, thằng lính đeo điện đài cũng ngã sấp mặt. Như rắn mắt đầu, quân địch hoảng sợ chạy rạt hai bên. Lực lượng mỏng, hỏa lực yếu hơn nhưng bộ đội ta vẫn kiên cường đánh bật quân địch ra khỏi chốt. Một lúc sau, địch lại điên cuồng nã pháo. Cao điểm thành biển lửa. Đỉnh đồi bị đạn pháo cày nát. Quân địch từ phía sau tiếp tục tràn lên. Trước mũi súng quân ta, những xác giặc bị hất tung, đổ rạp, chồng lên nhau. Đội hình địch hỗn loạn. Chúng co cụm ở một góc rừng chờ hỏa lực mạnh từ các trận địa pháo đặt ở phía sau chi viện. Suốt hai ngày liền, địch dồn dập nã pháo, vào cao điểm. Tiếng pháo gầm rú, cả ngọn núi rung chuyển, bụi bay mù mịt. Ngọn núi xanh rì cây cối hôm nào chỉ còn trơ đá. Núi đá bị nung nóng vỡ ra trắng xóa không khác gì lò nung vôi.

Rạng sáng. Mây đen ùn ùn kéo đến che kín bầu trời. Tia chớp lóe lên sáng rực. Tiếng sấm nổ vang. Mưa như trút nước. Mấy ngày không tắm, ngứa ngáy, gặp mưa rào, lính ta thích thú vùng vẫy dưới trời mưa. Buổi chiều, ngớt mưa. Tiểu đội được giao nhiệm vụ về trung đoàn lĩnh quân trang, quân dụng bổ sung. Chạng vạng. Quân trang, quân dụng trĩu nặng trên vai. Quần áo ướt đẫm mồ hôi. Anh em  bám cây leo núi. Lưng chừng dốc, họ hứng một trận mưa đạn cối. Gặp nguy nan, nhanh như sóc, mọi người ẩn mình tránh đạn sau bờ cây, tảng đá. Lên chốt, mệt bã người. Páo vừa ngả lưng vào vách chiến hào, thiu thiu ngủ. Bỗng Triển đến bên ghé tai nói nhỏ: “Gay quá, tôi đánh rơi mất khẩu K54 mới của Đại đội trưởng thay khẩu cũ bị pháo địch bắn hỏng trên đường lên chốt rồi. Cũng may, chiều nay Đại đội trưởng xuống Trung đoàn họp nên việc này chưa ai biết”. Páo giật mình, tỉnh ngủ: “Ông có nhớ rơi lúc nào không?” Triển buồn bã thở dài:  “Chắc là lúc qua cửa tử, trước đó kiểm tra lại, khẩu súng vẫn đeo bên hông. Ông giúp tôi bí mật quay lại tìm bằng được khẩu súng bị rơi”. Đầu tháng, trăng non. Mặt trăng khi mờ khi tỏ ẩn hiện sau những đám mây. Tránh làm mọi người thức giấc, hai người khẽ trườn ra khỏi hầm. Loáng cái bóng họ đã hút vào màn đêm. Hai người dò dẫm lần mò từng bờ cây, hốc đá. Đầu đụng cây đau điếng, tay chạm vào đá tai mèo sắc nhọn rớm máu, vòng đi vòng lại, chẳng thấy gì. Lo lắng, mệt mỏi, Triển nằm vật xuống ra đường thở dốc. Chợt tiếng Páo reo lên, mừng rỡ: “Triển ơi! Tìm thấy súng rồi, nó nằm gọn lỏn trong một hốc đá”. Hú vía, Triển túm lấy bạn đấm thùm thụp vào lưng.

Sáng hôm sau, mặt trời vừa ló lên địch đã tung ra một lực lượng lớn có pháo binh chi viện hòng chiếm lấy cao điểm. Sau tiếng pháo inh tai nhức óc, quân địch tràn lên. Ta và địch giành đi giật lại từng thước đất. Xác địch nằm ngổn ngang. Máu nhuộm đỏ cả núi rừng. Triển nhô người vung tay ném liền hai quả lựu đạn. Bỗng anh ngã vật xuống, máu chảy lênh láng. Páo dìu bạn ẩn vào góc chiến hào. Đạn pháo nổ chát chúa ngay bên cạnh. Khói bốc mù mịt. Mắt Páo cay xè, tai ù đặc vì khói bụi, tiếng nổ. Dụi mắt, anh tái mặt. Một quả đạn pháo xám xịt khoan xuống đất ngay sát người anh. Sống lưng Páo đột nhiên lạnh toát. Mỗi thớ thịt trong người căng lên, dần dật. Thật hú vía, nếu quả đạn pháo nổ thân xác anh sẽ tan ra nhiều mảnh. Xốc Triển lên vai, Páo chạy đến hầm y tế. Thiều y tá đơn vị đứng ở cửa hầm: “Hầm y tế bị pháo bắn sập rồi. Cậu đưa Triển đến gốc cây kia để tôi băng tạm”. Thiều mở túi thuốc băng vết thương trên người Triển. Nghiêng đầu nghe tiếng đạn pháo, Páo giục: “Ông băng bó nhanh lên, sau loạt pháo, địch sắp tràn lên bây giờ”. Páo vừa dứt lời, tiếng pháo lại gầm rú. Mặt đất lắc lư rung chuyển. Đất đá bay rào rào. Páo nhoài người lấy thân che cho bạn. Chợt Páo thấy đầu óc choáng váng, người nôn nao, ngực đau nhói. Nghe tiếng rên, Thiều hốt hoảng: “Páo, ông bị thương rồi”. Tiếng rên của Páo đã làm Triển tỉnh lại. Anh ngửi thấy mùi tanh của máu. Khẽ cựa mình, Triển thấy đau nhói bên ngực, buốt tận óc. Anh mệt mỏi giương đôi mắt đỏ ngầu ngơ ngác nhìn quanh: “Thiều, tôi ở đâu thế này?” “Cậu bị thương, tôi đang băng cầm máu. Pháo bắn dữ quá, Páo lấy người che cho cậu nên ông ấy cũng bị thương rồi”. Triển cố ngoái đầu nhìn người bạn thân. Chợt anh ngã vật xuống, mê man. Tỉnh dậy, Triển thấy người cuốn đầy băng, nằm trong bệnh viện dã chiến. Páo người cũng đầy băng, nằm giường bên cạnh.

Biên giới im tiếng súng. Cầm trên tay quyết định xuất ngũ, Triển nắm chặt tay Páo: “Hai thằng mình, người trên ngược, kẻ dưới xuôi, cùng tuổi, cùng tiểu đội, cùng bị thương rồi cùng ra quân số phận luôn gắn kết với nhau”.  Páo tủm tỉm cười: “Sau này hai đứa mình phải thường xuyên liên lạc, gắn kết tình bạn, tình đồng đội với nhau”. Hai thằng ngoặc tay nhau, cười ngất ngưởng.

Năm ngoái, nhận được điện thoại của Triển tha thiết mời xuống chơi, bận bịu Páo cứ khất lần. Nấn ná mãi, nương vườn thu hoạch xong, đàn gia súc, gia cầm nhờ hàng xóm trông hộ, vợ chồng Páo mới hạ sơn. Triển đón bạn ở bến xe. Hai người tiến lại gần nhau, cùng dang tay ôm choàng lấy nhau, người nọ nắm chặt tay người kia, im lặng hồi lâu. Nhìn bạn, Triển sững sờ. Mưa nắng giãi dầu, nét khắc khổ in đậm trên khuôn mặt bạn. Một tuần thong dong thăm bạn, Páo cười phơ lớ. Lần đầu xuống núi, mẹ con Súa đi đâu, nhìn cái gì cũng lạ, cũng thích. Nhưng chỉ vài ngày sau, mặc bạn nài nỉ, vợ chồng Páo cứ nằng nặc đòi về. Với họ, trên thế gian này chẳng có nơi nào đẹp đẽ và gắn bó như bản Lì. Làm một hơi hết chén rượu, Páo quả quyết: “Sáng mai, ông bà cho chúng tôi về trên nhà”. Khoác vai bạn, Triển gạ gẫm: “Ông bà nhớ nhà, vợ chồng tôi không giữ làm gì nữa. Nhưng phải ở đây đến cuối tuần, chúng tôi đưa ra Hạ Long cho ông bà ngắm biển”. Súa lắc đầu nguây nguẩy: “Xa nhà lâu trong bụng đã nhớ cái núi, cái rừng lắm rồi, chúng tôi về thôi không ra biển đâu”. Tiễn vợ chồng Páo ra bến xe, không hiểu sao Triển linh cảm một điều gì đó không lành. Xe đã chạy được khá lâu mà anh vẫn chưa thể cất bước quay về. Chẳng ngờ, đấy là lần gặp cuối cùng giữa họ.

*  *  *

Đường lên rẻo cao đèo dốc mịt mù, thăm thẳm. Ô tô chỉ đến được ngã ba. Triển phải cuốc bộ gần chục cây số mới đến bản Lì. Lên đỉnh đèo, anh kinh hoàng. Vạt núi sau bản bị sạt lở, trút hàng ngàn khối đất đá xuống bản. Trưởng  bản Lì, một người đàn ông ngoài năm mươi người  lẻo khẻo, tay dắt một cháu bé từ giữa bản đi đến. Dứt cơn ho, chỉ đứa bé, ông Trưởng bản ngậm ngùi:

- Đây là cháu Giàng Mí Vừ, con trai anh Páo trước lúc nhắm mắt xuôi tay, tay run rẩy đưa cái giấy ghi số điện thoại của thầy, giọng thều thào anh Páo dặn tôi gọi điện. Bối rối việc tang, sau này mới nhớ ra tôi gọi điện thoại cho thầy, gia đình chẳng còn ai thân thích, tôi đưa cháu Vừ về tạm bên nhà.

Cháu bé u sầu trong chiếc khăn tang, thập thò sau lưng Trưởng bản. Nhìn đứa trẻ mồ côi, người bạn đồng ngũ ứa nước mắt:

- Cháu bao nhiêu tuổi, học lớp mấy?

Cháu bé lặng thinh, gằm mặt xuống, thỉnh thoảng lại thè lưỡi liếm hai cái môi nứt nẻ. Ông Trưởng bản rầu rĩ lắc đầu: 

- Nó 9 tuổi, học lớp 3, hôm lở núi nó học nội trú trên xã nên thoát chết, cả dòng tộc họ Giàng bản Lì nay chỉ còn mình nó. Việc nuôi nó xã cũng đang bí, có lẽ phải đưa xuống trại trẻ mồ côi.

Ôm cháu Vừ vào lòng, Triển thương cháu vô cùng. Bần thần, anh ra sau nhà rút điện thoại trao đổi với vợ con. Kéo ông Trưởng bản ra một góc, Triển thì thào:  

- Vợ chồng tôi nhận đón cháu Vừ về nuôi, xin địa phương tạo điều kiện cho chúng tôi được nuôi cháu.

Ông Trưởng bản nắm tay ông Triển, mừng rỡ:

- Bạn đồng ngũ nhận cháu làm con nuôi thì còn gì bằng, thầy giáo đã tháo gỡ cho địa phương một việc khó.

Ra mộ thắp hương vong linh những người đã khuất, Triển cúi đầu rì rầm khấn vái: “Giàng A Páo ơi, tôi là Phạm Văn Triển bạn chiến đấu cùng đơn vị với ông. Xin ông sống khôn chết thiêng cho phép vợ chồng tôi được nhận cháu Vừ làm con nuôi. Tôi hứa sẽ thương yêu, nuôi dạy Vừ như con đẻ của mình. Tôi biết cháu Vừ là người duy nhất của dòng tộc ông còn sống. Để Vừ nhớ về cội nguồn, nhớ về những người sinh thành ra mình, vợ chồng tôi vẫn giữ nguyên tên họ con như giấy khai sinh”. Thằng bé đăm đăm nhìn vào người đàn ông có đôi mắt hiền từ. Nó như nuốt từng lời bác ấy nói với cha mẹ nó ở dưới mồ. Nó nghĩ cha mẹ nó ở trên trời luôn dõi theo và phù hộ cho nó. Bản Lì chỉ đến lớp hai, học lên nó phải ra trường xã học bán trú. Cha mẹ mất, mấy ngày nay Vừ phải nghỉ học, nhưng nó buồn lắm. Mỗi lần nhìn thấy chúng bạn cắp sách đến trường, mắt nó đỏ hoe. Khi Triển âu yếm ôm nó vào lòng, thủ thỉ:

- Từ nay con về sống với bác nhé?

Ngước nhìn bác Triển, giọng thằng bé run run:

- Ở với bác, cháu có được đi học không?

Ánh mắt trìu mến, Triển gật đầu:

- Về dưới nhà, bác mua ngay cho cháu cái xe đạp, mua sách vở và quần áo mới cho cháu đến trường đi học.

Từ lúc ấy thằng bé luôn bám theo bác Triển. Lúc ăn, lúc ngủ nó quấn chặt bố nuôi. Lịch trình chuyến đi được kéo dài, Triển đến các cấp chính quyền làm thủ tục nhận Vừ làm con nuôi.

Từ rừng núi xuống phố huyện, thằng bé ngơ ngác trong góc nhà. Đôi mắt sợ hãi, nó nhìn đám người xa lạ bên những cảnh vật xa lạ. Giữa vòng tay yêu thương, đùm bọc của gia đình, Vừ dần rũ bỏ mặc cảm rụt rè, sợ sệt, tự ti. Bản tính thật thà, hiền lành, chịu khó, chẳng bao lâu Vừ giành được thiện cảm của cả nhà. Vợ chồng Triển đều làm công tác quản lý. Chồng giữ cương vị Hiệu trưởng Trung học cơ sở. Vợ làm Hiệu phó Tiểu học. Việc nhà, việc trường bận ngập mắt, nhưng bận mấy ông bà cũng giành một khoảng thời gian trò chuyện với Vừ. Trong thâm tâm, bà Na cảm ơn ông trời đã cho mình một đứa con trai ngoan ngoãn, siêng năng. 

Sau bản tin thời sự buổi tối, ông Triển bần thần hồi lâu trước màn hình tivi. Đau xót quá, cơn bão và hoàn lưu bão Yagi đã gây ra những thiệt hại kinh hoàng. Hơn ba trăm người, hàng trăm ngôi nhà ở khu vực miền núi phía Bắc bị mưa lũ, bùn đất vùi lấp, cuốn trôi. Ruộng nương tiêu điều. Mùa màng mất trắng. Không biết bản Lì có qua được thảm họa này? Hết lan man nhớ về vụ lở núi ở bản Lì mấy năm trước, về đau thương, mất mát của gia đình bạn, ông lại quay về cuộc sống của gia đình mình. Vợ chồng ông Triển có 3 người con, 2 con đẻ, 1 con nuôi. Như những bậc làm cha, làm mẹ khác đường đời ông bà gánh chịu bao vất vả, cực nhục cũng là vì con. Trải qua mọi vui buồn, ông bà càng hiểu nhau, quý trọng nhau và yêu thương các con hơn. Gìn giữ nề nếp, gia phong, không phân biệt con đẻ, con nuôi, các con luôn kính trọng cha mẹ, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Trong môi trường trong lành và ấm áp ấy, Giàng Mí Vừ sống hồn nhiên, thanh thản, yêu đời.

Năm nào, bản Lì cũng giỗ chung những người chết trong vụ núi lở năm xưa. Ngày giỗ năm nay có khách phương xa. Cúi đầu trước mộ cha mẹ, tổ tiên Giàng Mí Vừ nghẹn ngào:

- Thưa cha mẹ, con là Giàng Mí Vừ người duy nhất trong họ tộc sống sót trong vụ lở núi. Con may mắn được bố Triển, mẹ Na nuôi nấng, thương yêu dạy dỗ nên người.

Giọng ông Triển rưng rưng, xúc động:

- Giàng A Páo ơi, hôm nay tôi đưa con trai đến thắp hương viếng mộ cha mẹ, tổ tiên. Bây giờ con chúng mình đã là sinh viên đại học, tôi sẽ thay cậu tìm người con gái đoan trang, hiền thục kết hôn cho con để vợ chồng nó sinh con, đẻ cái nối dõi tông đường nhà họ Giàng.

Ông Triển vừa dứt lời, bát hương trên mộ bốc cháy đùng đùng.

M.T.S

Minh họa của Tân Hà