Truyện ngắn của Nguyễn Trần Bé

kể trước hỏa lực đạn pháo của địch. Để động viên anh em công binh, Trung đoàn trưởng quyết định thưởng phép cho một cán bộ và hai chiến sĩ của đại đội. Anh em hãy bầu một cán bộ và hai chiến sĩ có thành tích xuất sắc nhất để nhận thưởng.
Cả đại đội xôn xao bàn tán. Lát sau Đại đội phó Loát giơ tay xin phát biểu:
- Thưa thủ trưởng! Tôi xin tiến cử Đại đội trưởng Hùng và hai chiến sĩ Lân, Chiến ạ. Đây là ba người có nhiều đóng góp nhất Đại đội!
Những tràng pháo tay nổi lên rộn rã. Đợi tiếng vỗ tay ngớt, Tiểu đoàn trưởng nhìn khắp lượt, rồi hỏi lại:
- Đại đội phó có thiên vị đại đội trưởng không đấy, anh em?
Loát vội đứng lên:
- Dạ, báo cáo thủ trưởng, em không hề thiên vị đâu ạ. Đại đội trưởng Hùng rất xứng đáng nên em mới tiến cử. Đấy là em còn chưa kể…
- Chưa kể gì hả? - Tiểu đoàn trưởng hỏi.
- Dạ, là em chưa kể đến chuyện đầu năm nay, khi vừa cưới vợ được ba ngày thì đại trưởng Hùng nhận lệnh cấp trên trả phép trước hạn, về đơn vị gấp để nhận nhiệm vụ mới. Tức là lên chốt làm hầm kèo bê tông ạ.
Tiểu đoàn trưởng lặng người nhìn Hùng, trong khi Hùng đang nhìn xoáy vào Loát với ý trách móc: Ai cho cậu nói chuyện riêng của tớ, hả Loát?
Tiểu đoàn trưởng đến bên Hùng, vỗ vai, nói giọng thân tình:
- Tiểu đoàn sẽ bố trí cho Hùng về phép đợt này, trong thời gian 7 ngày kể cả đi và về. Cậu về thăm gia đình và nhân thể tìm giúp đơn vị những người thợ giỏi đúc bê tông lên hướng dẫn kỹ thuật cho bộ đội! Kế hoạch của cấp trên tới đây sẽ lắp đặt hầm kèo bê tông ở tất cả các điểm chốt. Công việc phía trước còn hết sức nặng nề đấy!
- Cảm ơn thủ trưởng và anh em trong đơn vị! Tôi hứa sẽ trả phép đúng hạn và hoàn thành nhiệm vụ Tiểu đoàn trưởng giao ạ.
- Còn một “nhiệm vụ” nữa. - Tiểu đoàn trưởng mỉm cười đầy vẻ hài hước. - Là cậu về phép lần này phải “cấy” bằng được một “chú lính nhỏ” trong bụng bà xã! Được không? Ha ha ha…
- Báo cáo thủ trưởng, được ạ!
Cả đơn vị cười vui trước câu đáp của Hùng. Không khí trong hang Làng Ló bỗng trở nên yên bình, vui vẻ, không còn cái vẻ nặng nề, ngột ngạt của cuộc chiến ác liệt đang rình rập ngay phía ngoài cửa hang. 
*
Hiền (vợ Hùng) hết sức vui và bất ngờ khi thấy chồng khoác ba lô bước qua cánh cổng nhà mình. Cô ném gánh lúa giữa sân, hét toáng lên:
- Ôi, bố mẹ ơi! Anh Hùng về. Nhà con về! - Hiền định nhào ra ôm lấy chồng nhưng chợt dừng lại vì cô nhận ra bố mẹ chồng ngay phía sau. Cô luống cuống hết chạy ra lại chạy vào mà chẳng biết làm gì, khiến mẹ chồng phải nhắc:
- Con thay quần áo rồi mổ con gà, chuẩn bị cơm nước. Tối nay nhà mình liên hoan mừng Hùng nó về.
Ông Hào (bố Hùng) nhìn anh từ đầu đến chân rồi hỏi:
- Chiến sự ác liệt lắm à con? Sao đang lúc nước sôi lửa bỏng mà con lại được về? Hay là…
- Dạ, con được thưởng phép bố ạ. Vả lại còn về đợt này còn có một nhiệm vụ quan trọng cấp trên giao.
- Việc gì thế?
- Dạ, tìm vài người thợ đúc bê tông giỏi để lên biên giới giúp bộ đội làm hầm kèo bê tông tránh pháo ạ.
- Tưởng gì. Việc đó không khó, để bố giúp con. Bố có mấy chú bạn đều là thợ đúc bê tông từ hồi cùng đi làm các công trình kè cọc chống sạt lở hai bên bờ sông Lô. Để bố đi gặp các chú ấy nói chuyện xem thế nào. Bố tin là các chú ấy sẽ nhận lời.                                                         
… Ông Hào là cựu chiến binh thời chống Mỹ. Sau Đại thắng mùa Xuân 1975 ông giải ngũ, phục viên về địa phương. Cũng giống hầu hết các cựu chiến binh thời đó, ông trở về không mang theo được thứ gì đáng giá, ngoài mấy mảnh đạn trong cơ thể và căn bệnh sốt rét rừng! Ông nói với mọi người: “Tôi còn mang được tấm thân lành lặn này về là phúc bảy mươi đời rồi. Nhiều đồng đội của tôi đã ngã xuống nơi chiến trận; nhiều người bị thương tật què cụt hoặc bị nhiễm chất độc da cam… So với họ tôi là người may mắn”!
May mắn đâu chả thấy, chỉ biết từ ngày trở về cứ mỗi khi trái gió trở trời ông lại bị vết thương cũ và căn bệnh sốt rét rừng hành hạ “lên bờ, xuống ruộng”, khiến ông phải gồng mình lên chịu trận! Lúc nào vết thương và bệnh tật tạm lui ông lại tranh thủ giúp đỡ vợ con làm đủ mọi thứ việc, cứ như thể để bù lại những ngày tháng ông vắng nhà. Nhưng sự cố gắng ấy của ông vẫn không giúp gia đình vượt qua được sự nghèo đói, túng quẫn thời bấy giờ, duy chỉ có một việc ông làm được là cùng vợ sinh hạ thêm một cô con gái. Tuy chỉ có một đứa nhưng ông lại gọi là “lứa” - “Lứa con sau chiến tranh”. Theo cách gọi của ông thì “lứa” thứ nhất cũng chỉ có mỗi mình Hùng! Chẳng biết là do sinh ra trong thời buổi đói kém hay vì lý do gì khác mà em gái của Hùng khá còi cọc! Bù lại, em múa rất giỏi, được nhận về học lớp năng khiếu ở Trường văn hoá thiếu nhi Việt Bắc khi em mới bước sang tuổi thứ bảy. Đúng là được ăn “cơm gạo nhà nước” có khác, chỉ sau một năm em đã phổng phao hẳn lên khiến Hùng suýt không nhận ra khi đến trường thăm em gái trước khi anh lên biên giới Hà Tuyên nhận nhiệm vụ mới. Hôm ấy em gái Hùng đã múa tặng anh trai điệu múa tủ của mình.
Ông Hào là người đầu tiên ủng hộ Hùng xung phong nhập ngũ khi nổ ra cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, mặc dù chính ông cũng thấy lo lắng và tiếc nuối khi Hùng đang là sinh viên năm thứ ba Trường Đại học Xây dựng Hà Nội! Là người lính từng chiến đấu ở miền Đông Nam bộ thời chống Mỹ, ông hiểu rất rõ giá trị của hoà bình và độc lập dân tộc. Ông động viên vợ đồng ý cho Hùng lên đường bảo vệ Tổ quốc, vì đó là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi người, đặc biệt là tuổi trẻ…                                                         
Nghe bố hứa sẽ giúp tìm thợ đổ bê tông, Hùng phấn khởi nói:
- Thế thì tốt quá ạ. Con cảm ơn bố!
Nghe tin Hùng từ chốt tiền tiêu trở về, bà con xa gần kéo đến thăm hỏi rất đông. Ai cũng muốn được nghe chính người lính trên chốt kể chuyện mắt thấy tai nghe về chiến sự đang diễn ra hết sức ác liệt trên tuyến biên giới Thanh Thuỷ, Vị Xuyên. Những câu chuyện dài như bất tận, nếu không có ông Pháng - một cựu chiến binh chống Mỹ - nhắc nhở thì có khi những người thích nghe chuyện lính biên cương còn ngồi đến sáng!
Những ngày bên chồng của Hiền sao mà ngắn ngủi. Còn biết bao điều cô muốn tâm sự với chồng, muốn cùng anh tận hưởng những giây phút ngập tràn yêu thương, muốn dâng hiến cho chồng và đón nhận tình yêu từ nơi anh thật dài, thật lâu, thật thỏa mãn… cho bõ những ngày xa cách. Vậy mà nhoằng một cái Hùng đã sắp hết phép. Hiền vội vã đi tìm mua thuốc lá, thuốc lào và một số thuốc ngoài da, thuốc bổ, đặc biệt là Vitamin B1, để chồng mang lên chốt làm quà cho anh em trong đơn vị. Theo Hùng, đó là những thứ rất cần cho lính chốt hiện nay. Anh kể với vợ, thương anh em trên đó bị nhiều chứng bệnh ngoài da do lâu ngày không được tắm, bị phù thũng do thiếu Vitamin B1, bị thèm đủ thứ, nhất là thuốc lá, thuốc lào! Mua xong các thứ cần thiết, Hiền cùng bà Hào xay bột làm bánh mật - món bánh mà Hùng vô cùng yêu thích. Cô gói cả trăm chiếc để anh mang đi làm quà cho anh em trên đơn vị.
Mang tiếng là được nghỉ phép bảy ngày, nhưng Hùng chỉ dành được trọn vẹn một ngày cho vợ. Thời gian còn lại anh đi thăm hỏi bà con chòm xóm, nhận lời mời đi nói chuyện chiến sự biên giới cho học sinh trường cấp I, II trong xã; cùng ông Hào đi tìm thợ đúc bê tông. Anh thay mặt đơn vị đặt lời mời chính thức và đả thông tư tưởng cho gia đình các chú. Hùng nhận thấy, bản thân các chú rất sẵn sàng lên biên giới phía Bắc góp sức mình giúp bộ đội trên chốt có được những chiếc hầm kèo đủ sức chống chọi với các trận pháo kích hạng nặng của địch, song gia đình các chú lại rất e ngại sự nguy hiểm, rủi ro có thể đến với các chú. Hùng phải trấn an rằng, các chú sẽ được bố trí ở khu vực an toàn. Khi các thanh bê tông cốt thép đúc xong và khô cứng bộ đội công binh mới cõng lên chốt đế lắp ghép hầm kèo.
Có cả thảy năm chú thợ xung phong lên biên giới làm hầm bê tông, nhưng Hùng chỉ nhận ba chú đủ điều kiện. Hai chú kia do gia đình neo người, sức khoẻ lại không được tốt nên Hùng vận động các chú ở lại nhà.
* 
Hiền tiễn chồng và các chú thợ lên biên giới bằng những bước chân nặng nề và sự bất an rất khó giải thích, mặc dù đêm hôm qua Hùng đã động viên cô bằng những lời lẽ lạc quan nhất. Khi chiếc xe tải biển đỏ chở Hùng chạy khuất lên nẻo Bắc, Hiền ngồi bệt xuống vệ đường. Cô khóc nức nở một hồi lâu. Khi ánh nắng treo gần đỉnh đầu Hiền mới tĩnh tâm trở lại. Cô vuốt lại tóc, lau khô nước mắt và mạnh mẽ đứng dậy. Cô như nghe thấy tiếng Hùng nói bên tai: “Em về đi! Nhớ giữ gìn sức khoẻ và chăm sóc bố mẹ giúp anh. Nếu có em bé thì báo tin ngay cho anh!” Hiền thoáng nhìn xuống bụng. Cô hi vọng có một sự thay đổi nào đấy từ sau đợt nghỉ phép này của anh! 
Hiền trở về thấy nhà cửa vắng tanh. Cô vội chạy đi tìm bố mẹ. Gặp hai ông bà Hào đang gặt lúa ngoài ruộng, cô trách:
- Bố mẹ già rồi, hãy nghỉ ngơi. Ngày mai con đi nhờ người gặt đổi công, chỉ một hai buổi nữa là xong!
Bà Hào nhìn con dâu bằng cặp mắt thương cảm, rồi bảo:
- Thằng Hùng đi bố mẹ buồn nhớ nó quá, đành đi gặt cho bớt buồn, còn hơn là ngồi ở nhà nghĩ lung tung!
Ông Hào hỏi Hiền:
- Chồng con có dặn gì bố mẹ không?
- Có ạ. Anh ấy dặn bố mẹ phải chú ý giữ gìn sức khoẻ, đừng tham việc quá nhỡ ốm đau thì khổ! Riêng bố anh ấy dặn cố gắng bỏ thuốc lào, vì dạo này bố ho hơi nhiều!
- Ông bà Hào không nói gì. Cả hai lặng lẽ gặt lúa tiếp. Thường ngày ông bà Hào yêu thương, quý mến Hiền chẳng khác gì con đẻ.
- Ái. Úi chà đau quá! 
Nghe tiếng Hiền kêu, bà Hào vội chạy đến:
- Sao đấy con? Ối! Liềm cắt vào tay à? Máu chảy nhiều quá! - Vừa nói bà Hào vừa xé vội vạt áo băng vết thương trên bàn tay Hiền. Ông Hào cầm phong thuốc lào chạy đến:
- Rịt thuốc lào vào cho nhanh cầm máu, bà ơi!
Hiền cắn chặt môi. Cô đưa tay lau vội hai hàng nước mắt đang ứa ra. Cô không muốn bố mẹ chồng nhìn thấy mình khóc!
*
Hùng dẫn ba chú thợ đến Tiểu đoàn bộ trình các thủ trưởng. Xong thủ tục, anh được Tiểu đoàn trưởng Sần mời cùng ăn cơm, hỏi chuyện về quê hương, gia đình và hoàn cảnh các chú thợ. Đang dang dở câu chuyện, Tiểu đoàn trưởng nhận được tin báo quân địch phía bên kia biên giới đang chuẩn bị tấn công bộ binh sang đất ta, chúng đã bắn rất nhiều đạn pháo hạng nặng lên các điểm cao, các chốt trọng yếu của ta, ông ra hiệu dừng câu chuyện, nhấc điện thoại gọi về các điểm chốt!
Hùng vội vã xin phép các thủ trưởng, khoác ba lô lên hang Làng Ló với anh em trong đơn vị. Hiện tại hang này ở xa các điểm chốt nên còn khá an toàn.
Anh em vây quanh Hùng đòi quà, đòi anh kể chuyện quê hương, gia đình, đòi anh tường thuật lại những đêm được gần gũi vợ. Rồi họ cười, họ trêu chọc Đại đội trưởng như thể với đồng đội cùng trang lứa, chẳng còn khoảng cách giữa thủ trưởng và lính tráng. Hùng mở ba lô lấy thuốc lá, thuốc lào, bánh mật đưa tận tay từng anh em. Các chiến sĩ ăn bánh, hút thuốc vui vẻ chẳng khác gì trẻ em phá cỗ đêm Trung thu. Có chiến sĩ mang đàn ghi ta ra đập “giật đùng đùng…” khiến mấy chiến sĩ khác bị kích động cởi trần ra quậy nhảy tưng bừng…
Chừng non một giờ sau, Đại đội trưởng Hùng nhận được điện thoại từ tiểu đoàn, lệnh cho Đại đội cử người lên các chốt tham gia tải thương binh và tử sĩ về tuyến sau. Hùng hội ý nhanh Ban Chỉ huy Đại đội, rồi tự mình dẫn đầu một nhóm chiến sĩ lên điểm chốt 6xxx - điểm chốt bị pháo địch bắn ác liệt nhất, bộ đội ta thương vong nhiều nhất - để tham gia tải thương. Sau khi chuyển được hàng chục thương binh và tử sĩ về tuyến sau thì trời đã nhá nhem, Hùng động viên anh em khẩn trương lên tải thương một chuyến nữa trước khi trời tối. Anh gọi một chiến sĩ theo mình chạy dọc tuyến hào lên điểm chốt 6xxx để tận mắt quan sát sức chịu đựng của hầm kèo bê tông ở đó. Hùng cặm cụi ghi chép các thông số kỹ thuật của hầm kéo sau khi chịu đựng những trận pháo kích cấp tập của địch. Ghi chép xong, anh châm điếu thuốc lá rít mấy hơi thật sâu, rồi nói với chiến sĩ đi cùng:
- Cậu cầm cuốn sổ này về hang Làng Ló trước kẻo tối. Đây là tài liệu rất cần thiết giúp bộ đội công binh dựa vào đó để điều chỉnh lại các hầm kèo bê tông cho chắc chắn hơn. Tớ ở lại xem thêm vài chỗ nữa rồi rút sau!
Khi người chiến sĩ cầm quyển sổ chạy dọc quãng hào được chừng trăm mét, bất ngờ một quả đạn pháo hạng nặng của địch bắn tới, rơi trúng vị trí của Hùng. Máu xương anh hòa vào đất mẹ thiêng liêng!
*
Tại lễ truy điệu Hùng, Đại đội phó Soát nghẹn ngào đọc bài thơ RANH GIỚI do anh viết ngay đêm Hùng hy sinh. Những câu thơ khiến người nghe nghẹn đắng, bởi ranh giới giữa sự sống và cái chết quá đỗi mong manh trong mỗi cuộc chiến tranh: