Trần Khánh An

Trong khi đi kiểm đếm các mâm cỗ, tôi thấy ông Nhiện, một ông già ngoài 80 tuổi, cứ gắp miếng thịt mỡ luộc bỏ vào mồm nhai nhồm nhoàm một tý thì nhè ra lòng bàn tay rồi bỏ xuống đất. Ông lặp lại việc đó nhiều lần khiến tôi tò mò. Tôi đến gần xem sao. Hoá ra ông Nhiện không phải bỏ thịt xuống đất mà là bỏ vào túi áo! Thấy lạ tôi ghé tai ông hỏi nhỏ. Ông nói khẽ: “Ông mang về cho bà. Lâu lắm rồi bà không được ăn thịt lợn nên thèm mỡ! Đừng nói với ai nhá”! Nghe ông nói mà tôi thấy nghẹn lòng. Tôi nói nhỏ: “Ông cứ ăn đi! Phần của bà cháu lo”! Từ đấy tôi mới thấy ông Nhiện nuốt miếng thịt đang nhai tróm trém.
Ông bà Nhiện không có anh em thân thích, dạng thân cô thế cô. Trước đây ông là du kích hoạt động bí mật ở vùng “cà răng, căng tai” của người Vân Kiều. Ông từng tham gia bảo vệ cán bộ cách mạng thời chống Mỹ, bị thương và bị lộ phải chuyển ra Bắc. Quá trình di chuyển ông bị mất hết giấy tờ nên chẳng được công nhận là thương binh, là người có công! Nhiều người khuyên ông chạy giấy tờ cho đỡ thiệt thòi, ông bảo hoạt động bí mật ai biết mà chạy, vả lại còn sống là tốt lắm rồi, hơn khối người ngã xuống không bao giờ về nữa! Ông lấy vợ và sinh sống ở xóm Ba Luồng, cách xóm An Khánh của tôi chừng một giờ đi bộ. Dù rất chăm chỉ, chịu khó nhưng do bệnh tật ốm đau triền miên, lại hay uống rượu nên lúc nào gia đình cũng thiếu ăn! Ông bà không có con, sống nhờ sự đùm bọc của bà con hàng xóm và chế độ điều hoà lương thực của hợp tác xã. Khi hợp tác xã giải thể, ông bà hưởng trợ cấp xã hội, số tiền hằng tháng cũng đủ mua gạo ăn nhưng thịt cá và những thứ khác thì luôn luôn thiếu thốn! Tuy nhà nghèo nhưng cả hai ông bà sống tử tế với hàng xóm và luôn yêu thương nhau. Đám cưới, đám ma nào ở làng ông cũng có mặt, mặc dù ông chẳng có tiền mừng, tiền phúng, tuy vậy ai cũng thương quý ông ở cái tấm lòng. Dưới con mắt tôi, ông Nhiện là người khá kì dị bởi hai hàm răng rụng không còn cái nào, chiếc cằm nhọn hoắt, đầu đội mũ bê rê cũ mèm, che gần kín mặt, trong cái túi dết của ông lúc nào cũng có cút rượu và vài quả chuối xanh, mấy quả ớt dé cay xé lưỡi…
Hôm ấy tôi xuống nhà bếp xin một đĩa xôi, vài miếng đậu phụ rán, mấy miếng má lợn luộc cùng khoanh giò nạc, gói lại rồi cho vào túi dết, không quên bỏ vào đấy chai rượu. Nhận món quà từ tay tôi ông khóc. Lần đầu tiên tôi thấy ông Nhiện khóc. Ông bảo: “Thế là hôm nay cả hai ông bà được ăn ngon. Chắc bà thích lắm!” Ông lật đật ra về mà chẳng kịp cảm ơn tôi, cũng chẳng chào ai. Nhìn ông ôm cái túi dết vào bụng, dáng đi tất tả, lưng còng còng, tôi se sắt ruột!
Mấy hôm sau.
Đang ngồi trò chuyện với anh em trong xóm ở ngôi nhà của bố mẹ, tôi nghe có người gọi tên mình. Tôi vội chạy ra xem ai. Hoá ra là ông bà Nhiện. Bà chớp chớp mắt, chắp hai tay vái lạy tôi.
- Ôi, sao bà lại làm thế? Bà đứng lên đi! Cháu mời bà vào nhà! - Tôi vội đỡ bà dậy trước sự ngỡ ngàng của mọi người.
- Tôi xin vái lạy lòng tốt của anh. Thật là phúc đức quá! Bao năm anh đi công tác xa nhà mà không quên người nghèo chúng tôi, có miếng ăn ngon còn lấy phần gửi biếu! - Bà Nhiện nói một tràng dài rồi lại chắp tay toan lạy lần nữa. Tôi phải ôm vai bà dìu vào nhà.
Tôi giải thích với bà Nhiện đấy là một phần cỗ đám cưới chứ không phải của tôi. Nó chỉ là chút quà nhỏ không có gì to tát. Rồi tôi nói vui: “Của người phúc ta, bà ạ”. Bà Nhiện cười móm mém, nụ cười rất vui. Ông Nhiện sau khi ngửa cổ tu hớp rượu, cười khà khà bảo: “Lâu lắm bà ấy mới cười đấy, mọi người ạ”
Bà Nhiện lấy trong làn ra một quả lê ki ma (quê tôi gọi là quả lòng đỏ trứng gà) đưa cho tôi. Bà bảo:
- Tôi mua thắp hương. Đây là lộc của các cụ. Quả này vừa chín tới đang tầm ăn ngon, mang biếu anh!
Tôi cảm động thật sự trước món quà nhỏ nhưng chứa đựng cả một tấm lòng.
Nhìn hai ông bà dắt ríu nhau thập thõm trên con đường làng, tôi mới thấm hết tình chồng, nghĩa vợ khi không có con cháu lúc về già!

T.K.A