Truyện thiếu nhi của Triệu Hoàng Giang

Vậy là đã năm tháng trôi qua, mới hôm nào tôi còn sụt sịt khóc khi lần đầu tiên phải xa nhà. Cả một học kì tập trung học ở trường làm tôi mệt nhoài. Chia tay thầy cô và các bạn về quê ăn Tết tôi chỉ mong đến nhà thật nhanh. Trời đã ngả sang chiều, tiếng mõ trâu xa xa như càng thôi thúc tôi hơn. Hàn giờ này có lẽ phải đi cày rồi, không biết nó còn nhận ra tôi không nhỉ? Vượt qua đèo này là đến nhà rồi, nghĩ vậy tôi càng bước nhanh hơn. 
Bản thay đổi nhiều quá, con đường mòn giờ đã mở rộng thành bê tông phẳng lì. Những ngọn đồi trước bỏ hoang giờ đã là những bãi ngô xanh tốt. Ngay bên đường, những chùm hoa mận đã nở trắng, hoa đào cũng bắt đầu nở những đóa xuân. Ngôi nhà của tôi kia rồi, những tấm ngói đỏ đã phủ lên một lớp rêu mỏng. Bố kể nhà tôi là ngôi nhà ngói đầu tiên của bản. 
- Bố ơi! Mẹ ơi con về đến rồi! - Mới tới đầu nhà tôi đã gọi.
- Về rồi hả? Mệt không?
Đặt túi xuống chiếc giường chẳng kịp lau mồ hôi tôi 
hỏi ngay:
- Hôm nay ai chăn Hàn* ạ?
Bố tôi im lặng không nói gì, dường như đoán có chuyện gì xảy ra tôi quay sang hỏi mẹ:
- Có chuyện gì vậy ạ?
- Hàn bán rồi con ạ?
- Gì cơ? - Tôi ngạc nhiên
- Hàn mới bán tháng trước. Bố mẹ chưa kịp báo cho con.
Tai tôi ù đi mọi thứ dường như biến mất. Không tin vào câu nói của mẹ, tôi chạy lên gốc sấu sau nhà. Chiếc cọc bằng nghiến do chính tay tôi đóng vẫn còn đây mà Hàn đi đâu rồi? Tôi ngồi xuống đất dường như hơi ấm vẫn còn mới vậy mà... Hàn ơi!
…Ngày ấy khi tôi vừa tròn bảy tuổi, đang cùng mấy thằng bạn chơi khăng thì bố gọi về. Ngay trước cửa nhà một chú nghé gầy đét, lông dày cộm đang nhai cỏ. 
- Nghé nhà ai hả bố? 
- Nghé nhà mình đấy.
- Sao không thả theo đàn ạ?
- Nó không chịu theo cứ đi riêng thôi.
Ra vậy, chắc bố gọi tôi về để chăn riêng con này đây. Nghĩ vậy tôi hỏi:
- Vậy bây giờ làm thế nào ạ?
- Bố định cho mày chăn.
Chỉ nghe vậy tôi đã đến cạnh xoa đầu nó. Con nghé gầy đét, mình nhung nhúc rận nhìn đã sợ. 
- Nó tên gì ạ?
- Bố định đặt nó là Hàn vì nó mồ côi mẹ từ lúc mới sinh được mấy tháng. 
Tôi thích lắm định kéo Hàn đi ngay vì đây là lần đầu tiên được toàn ý chăm sóc một con trâu. Mấy lần đi chăn trâu cùng chị lúc nào tôi cũng chỉ theo sau và không được cưỡi nữa chứ. Lần này tôi phải chăn Hàn thật tốt để bố mẹ tin tưởng giao cho tôi cả đàn. Nắm dây kéo Hàn mãi mà chẳng thấy nó nhích chân cứ ngẩng đầu như thách thức tôi. Tức quá, tôi định lấy hòn đá ném thì bố can:
- Đừng ném! Nó giựt dây chạy thì khổ. Đối với trâu phải nhẹ nhàng nó mới nghe lời.
Nghe bố nói vậy tôi thấy ân hận. Tiến lại gần gãi nhẹ nhàng vào đầu, Hàn ve vẩy đuôi và cũng chịu nhích chân. Bố nhìn tôi gật đầu hài lòng.
Từ hôm đó, tôi chăn Hàn không mấy khó. Lúc đầu, vì sợ nó chạy lung tung nên tôi phải buộc Hàn vào sợi dây dài để nó ăn. Lâu lâu lại chuyển chỗ buộc, cũng may có khá nhiều cỏ nên Hàn luôn no căng. Đến ngày thứ năm, tôi không buộc nữa chỉ cầm dây dắt. Trời nắng quá, tôi phải ngồi trong bóng râm, Hàn vẫn chăm chỉ gặm cỏ. Đang thiu thiu ngủ bỗng tiếng "bựt" làm tôi giật mình. Hàn giật mạnh làm dây tuột khỏi tay, nó chạy xuống chân đồi. Sau phút giật mình tôi chạy theo:
- Hàn, Hàn... họ họ!
Tức quá, tôi nhặt hòn đá chạy theo sau. “Trời ơi! Thửa ruộng mới cấy hôm qua vậy mà”. Nghĩ càng tức, kì này phải cho nó một trận mới chừa. Hàn chạy xuống vũng nước đầm một cách vô tư. Quay lại nhìn tôi thấy những vết chân chỉ chạy theo bờ ruộng. Thì ra, mấy lần thấy sợi dây giật giật tôi cố giữ chặt hơn, sợ Hàn chạy lung tung. Chắc nó khát nước quá, vậy mà tôi không để ý giờ nghĩ lại mới thấy ân hận. Hàn vẫn đằm như không có chuyện gì, nó lắc lắc đầu xua muỗi như trêu tôi.

Sau lần đó tôi càng thương Hàn hơn, ngày ngày dắt nó ăn và khi trời nắng lại cho nó đằm thoải mái. Buổi chiều, tôi dành thời gian bắt rận cho Hàn. Lúc đầu còn thấy ghê ghê nhưng nhìn lũ rận béo núc bụng căng máu mà Hàn ngày càng gầy thì tôi không còn sợ nữa. Mỗi lần như vậy Hàn thường đứng cho tôi bắt, đôi mắt lim dim như ngủ, thỉnh thoảng nó ngước nhìn như thoả mãn và biết ơn lắm. 
Năm tôi học lớp bảy Hàn cũng trở thành con trâu chủ lực của gia đình. Bản tôi bây giờ chỗ chăn bị thu hẹp dần, mỗi nhà chỉ còn giữ một hai con trâu đực để cày và kéo gỗ. Hàn ngoan và khoẻ lắm, thửa ruộng những con khác phải cày hai buổi thì nó chỉ cày một buổi là xong. Sau mỗi buổi cày bố tôi thường buộc Hàn ở chỗ mát để tôi về chăn vì ngoài tôi ra chẳng ai chăn được nó cả. Còn nhớ có lần tôi bị ốm không đi được, chị tôi chăn thay nhưng không thể dắt nó ra khỏi chuồng được. Cuối cùng chị nghĩ ra cách về nhà lấy cái áo tôi thường mặc đi chăn Hàn, nó mới chịu đi theo. Nhưng lâu lâu lại nhìn chị tôi vẻ nghi ngờ vì không thấy "cậu chủ" hôm nay cưỡi nó huýt sáo như mọi hôm. Nghe chị kể lại cả nhà được trận cười.
Vui là vậy nhưng cũng nhiều lúc Hàn cũng làm tôi phải khóc. Lần ấy, như thường lệ tôi dắt nó đi chăn. Nhưng khi vừa ra khỏi chuồng Hàn bỗng dừng lại, ngẩng đầu lên mắt đỏ lừ. Chưa hiểu chuyện gì xảy ra đã thấy nó xông lên phía trước. Ngay trước mặt tôi con vài Đông (tiếng Tày: Đông nghĩa là rừng) cũng đang xông đến. Một trận chiến ác liệt xảy ra, tôi chỉ biết ngồi trên cây vừa khóc vừa gọi mọi người. Hai con ghì nhau gần ba mươi phút mà vẫn chưa con nào chịu thua. Hàn bị chảy máu khá nhiều, tai nó bị con vài Đông húc rách khá sâu. Vừa thương Hàn vừa sợ tôi càng khóc to hơn, trận chiến diễn ra chừng thêm mười lăm phút nữa thì Đông thua. Hàn cũng không đuổi theo nữa chắc nó cũng đã mệt. Tôi chạy lại giữ nó, thấy tôi Hàn có vẻ bớt hung hăng hơn nó cọ đầu vào bụng tôi như an ủi. Sau lần đó bố định bán đi nhưng tôi khóc không cho và cũng vì chưa có con nào thay thế, nên lại thôi.
Một lần khác, khi tôi chăn Hàn như mọi ngày thì chị với mấy đứa rủ đi tìm dâu da. Lưỡng lự một lát, tôi buộc Hàn lại rồi đi theo vì chỗ ấy cũng không xa lắm. Và không quên nới một đoạn dây khá dài đủ để ăn cỏ. Nhưng không hiểu sao đi được một đoạn khá xa tôi thôi không đi nữa. Quay lại tôi thấy chân Hàn bị mắc vào dây không sao thoát ra được, dao lại không mang theo nên tôi không biết làm cách nào để tháo dây. Nghĩ mãi không ra cách tôi chỉ còn biết ngồi khóc. Hàn cựa quậy mãi vẫn không ra mà sợi dây càng níu chặt, nó sắp ngã mà chỗ chăn lại dốc, chắc chắn sẽ bị lăn xuống dưới và có thể bị dây cuốn chết. Đã có mấy con trâu bị chết như vậy rồi. Khóc một lúc tôi chợt nghĩ ra là phải về gọi bố:
- Bố ơi vài Hàn... nó... nó!
Chỉ nói được vậy nước mắt tôi lại ứa ra. Như hiểu chuyện ông chạy vội đi, tôi cũng chạy theo. Nhưng khi đến nơi Hàn đang ung dung gặm cỏ như chưa có chuyện gì xảy ra. Tôi chạy lại ôm lấy cổ nó mà khóc, còn bố chỉ đứng cười.
Ngày tôi nhận được giấy nhập học Trường Nội trú tỉnh, trong tôi buồn vui lẫn lộn. Vui vì được ra tỉnh học nhưng buồn vì phải xa Hàn. Lúc đi, tôi ôm cổ Hàn: “Mày ở nhà chăm chỉ làm việc, đợi tao về không được hư đấy”. Tôi đi được một đoạn khá xa mà Hàn vẫn cứ theo, hình như nó tưởng tôi dắt nó đi chăn. Tôi khóc...
… Trời cũng đã gần tối, tôi quay về nhà. Mọi người đều im lặng, trong bữa cơm tôi hỏi bố:
- Sao lại bán Hàn ạ?
- Nó hôm trước đánh nhau bị gãy sừng nên bố mới phải bán.
Hôm sau, tôi tìm đến chỗ Hàn giao chiến. Trên thửa ruộng những vết móng vẫn còn hằn sâu chứng tỏ đã xảy ra một cuộc chiến ác liệt. Mẩu sừng bị gãy nằm ở góc ruộng, cách khá xa nơi giao chiến. Có lẽ nó bị văng đi sau cú va chạm mạnh.
Tôi nhặt đem về chôn ở nơi vẫn thường buộc Hàn. Cứ coi như nó đã chết ở đây chứ không phải bỏ mạng nơi đất khách.
Tôi lại khóc... Hàn ơi! 

T.H.G

 
* Vài Hàn: Tiếng Dao nghĩa là “con trâu mồ côi”.

Minh họa của Quảng Tâm