Truyện ngắn của Mai Thái Sơn

 

 

 

 

Chiều chạng vạng. Mặt sông vắng ngắt. Chỉ có tiếng mái chèo khua nước và tiếng sóng nước vỗ mạn thuyền. Đò đến bến. Lam neo thuyền vào gốc cây sung rồi kéo tấm ván bắc cầu để khách lên bờ. Lênh đênh sông nước, sương gió đã phủ lên mình cô lái đò làn da bánh mật, cơ thể dẻo dai, săn chắc. Vác mái chèo lên vai, ánh mắt xa xăm, trống vắng, Lam thui thủi về nhà, cảm giác cô đơn trong chính ngôi nhà mình.

Nhà có ba người nhưng bữa cơm vội vàng, lặng lẽ. Cuối bữa, ông Dừa chợt quay sang con dâu, hắng giọng: Chuyển nhà về quê chồng, chị Lựu làm cơm chia tay họ hàng, làng xóm. Sáng mai con nói với khách chiều mai nhà có việc, đò nghỉ một buổi sang giúp chị làm cơm. Lam cúi đầu, vâng dạ. Nhìn con dâu đảm đang, lễ phép ông Dừa chép miệng, thở dài. Ông bà sinh hạ được hai người con, một trai, một gái. Lựu là gái đầu, chồng là công nhân khảo sát thủy văn. Ngoài năm mươi, con rể xin nghỉ hưu non, đưa vợ con về quê tận miền Trung sinh sống. Bưởi là trai thứ. Bằng tháng này năm ngoái, tai nạn ập đến bất ngờ. Vào rừng sâu xẻ gỗ lậu, Bưởi tử nạn vì sốt rét ác tính để lại trên dương thế người vợ trẻ mới cưới còn chưa quen hơi, bén tiếng.

Cuối chiều, trời bất chợt đổ mưa. Đội mưa đến dự bữa cơm chia tay, họ hàng, làng xóm chẳng thiếu một ai. Nhà trên, vợ chồng chị Lựu bận rộn tiếp khách. Dưới bếp Lam ăn vội ăn vàng rồi buông đũa đứng dậy tay năm tay mười lau rửa, quét dọn. Xong xuôi mọi việc, trùm áo mưa lên người Lam tất tả ra về. Đường ra bến sông quanh co trơn tuột, khấp khểnh ổ gà, cô gái dò dẫm bấm từng bước chân. Lam bỗng giật mình, đánh thót. Trong ánh đèn pin loang loáng, trước hiên thấp thoáng bóng người.  Ai đứng trước nhà tôi đấy?Một giọng đàn ông trả lời: “Tôi là khách đi đò suốt chiều ngồi ngoài bến đợi đò, bất chợt trời mưa tôi chạy vào đây nhờ trú tạm” Lam gật đầu: “Chiều nay nhà có việc, đò nghỉ một buổi. Sớm mai, đò hoạt động trở lại, ông quay lại”. Lam mở cửa, thắp đèn rồi cầm đèn pin mở cửa sau kiểm tra một vòng khắp trong nhà ngoài vườn. Ngoài hiên, phát ra tiếng động nhỏ. Mở cửa, Lam giật mình. Người đàn ông vẫn đứng ngoài hiên: “Muộn rồi sao bác vẫn còn ở đây?”. Giọng người đàn ông khẩn khoản: “Ngoài trời mưa gió, nhà xa chị làm ơn cho tôi ngồi trú nhờ ngoài hiên để sớm mai sang sông ra đường quốc lộ kịp đón xe”. Lam lại gần, trong ánh đèn lờ mờ bóng một người trai trẻ. Người phụ nữ vội đổi cách xưng hô: “Vâng, trời mưa gió quá, mời anh vào nhà ngồi nghỉ một lúc cho đỡ mệt”. Dưới ánh đèn, khách trạc ngoài hai mươi, dáng người dong dỏng, gương mặt thanh tú. Đọc ánh mắt nghi hoặc của chủ nhà, người thanh niên mở túi áo ngực lấy giấy tờ tùy thân. Soi trước ánh đèn, Lam mỉm cười; “Quê ở trung du, sao anh Khởi lại lặn lội lên chốn đồi núi hoang vu này?”. “Tôi là sinh viên lâm nghiệp vào thực tập tại đội lâm nghiệp làng Giòng”. Lam sốt sắng: “Chắc đợi đò từ chiều, đến giờ anh Khởi vẫn chưa có gì vào bụng để tôi nấu tạm bát mì”. Lấy hai gói mì và hai quả trứng, Lam cho vào nồi nước sôi. Khởi đưa mắt nhìn quanh nhà. Ánh mắt  dừng lại ở tấm ảnh một người đàn ông còn trẻ đặt trên bàn thờ, biết ý, Lam thẫn thờ: “Đó là ảnh chồng tôi, anh ấy mất vào mùa lũ năm ngoái”. Khởi thầm nghĩ, ông trời sao quá nhẫn tâm, bắt cô gái trẻ xinh đẹp thế kia thành góa phụ? Lặng đi hồi lâu Khởi tự hiểu, không nên quá tò mò khoét vào nỗi đau người khác. Chờ cho khách ăn xong, người phụ nữ nhìn khách, đắn đo: “Tối nay bố mẹ tôi vào chơi với cháu ngoại, mưa gió không về được, nhà chỉ có mình tôi, để anh ở ngoài hiên giữa trời mưa gió quả không lỡ. Vậy anh cứ nghỉ ở đây, nhưng rạng sáng phải trở dậy ra ngoài bến, để tránh con mắt soi mói của người đời”.

Về đêm, mưa nặng hạt. Lam trằn trọc. Đôi mắt chong chong. Trong ánh đèn dầu mờ ảo, bên kia bức vách, người đàn ông thi thoảng trở mình. Bên này bức vách người đàn bà cảm nhận nhịp đập dồn dập của trái tim và nỗi khát khao cuồn cuộn. Từ ngày chồng mất, đêm nối tiếp đêm. Gió lùa hun hút qua khe cửa. Khát khao ái tình hừng hực như bếp than đượm lửa. Cô khóc. Nước mắt khô và mặn chát. Nhà nghèo, Lam là chị cả, dưới cô còn ba em nhỏ. Học dở trung học, Lam bỏ học chờ lấy chồng, sinh con. Không phải chờ lâu, vừa qua tuổi trăng tròn năm sau cô lấy chồng. Bưởi là một trai làng hiền lành, chịu khó, gia cảnh thuộc loại khá giả trong làng, vừa có khu vườn rộng trồng cây ăn quả vừa có đò ngang chở khách qua sông. Dáng thon thả, mặt trái xoan, ánh mắt tinh nghịch, nụ cười tỏa hương, Lam xinh xắn lại đảm đang vượt trội so với gái làng nên Bưởi mê như điếu đổ. Vợ chồng ông Dừa cũng mong muốn chọn cô về làm dâu. Con gái được gả vào một nhà có máu mặt, của ăn của để, con rể hiền lành, chí thú làm ăn, bố mẹ Lam mừng ra mặt. Trẻ trung, xinh xắn tương lai rộng mở, mới đầu Lam dùng dằng chưa sớm lấy chồng. Nhưng nghĩ đi, nghĩ lại cô đành dằn lòng chấp nhận. Nhưng tai họa bỗng dưng ập đến.  Buổi sáng, bà Mận hí húi quét sân. Chợt bà nghe tiếng gà gáy lạ. Nhìn lên giàn mướp bà bỗng rụng rời chân tay, mặt tái mét. Vơ hòn đá, bà ném mạnh về phía con gà mái,  khiến nó giật mình bay đi. Bụng bà nóng như lửa đốt. Tiếng gáy của con mái hoa mơ làm bà hoang mang, lo sợ, đứng ngồi không yên. Mấy ngày nay, Bưởi con trai bà theo bạn vào rừng sâu xẻ gỗ. Nhá nhem, ánh đuốc loang loáng như ma chơi từ cửa rừng tiến lại gần. Cả nhà ông Dừa rụng rời. Dưới ánh đuốc nhập nhòe, anh con trai nằm bất động trong võng: “Ôi trời ơi! Con trai tôi bị làm sao thế này?”. Đám thợ xẻ lấm lét nhìn quanh, thì thầm: “Làm gì mà kêu la thảm thiết thế, con ông bà bị sốt rét”. Khênh người ốm vào giường, mắt trước, mắt sau đám thợ xẻ biến ngay vào màn đêm. Bưởi nằm ly bì, mặt xám ngoét. Bà Mận hốt hoảng sai con dâu sang xóm bên tìm y tá xã. Đêm khuya, ông y tá soi đèn tắt rừng, lội suối đi sang. Vừa giở túi đồ nghề thày thuốc, ông đã lắc đầu: “Tim bệnh nhân đã ngừng đập từ bao giờ, tôi đành bó tay, vô phương cứu chữa”. 

Ngoài trời, mưa mỗi lúc một to. Gió rít ầm ầm. Tiếng cây cối trong vườn gẫy răng rắc. Chuồng nuôi gia cầm rung lên bần bật. Bỗng mái chuồng bị gió giật tung rơi xuống đất. Nước mưa bắn vào chuồng làm gia cầm hoảng sợ. Đang nằm, nghe tiếng vịt kêu quang quác, không kịp nghĩ ngợi Lam vùng dậy cầm đèn pin mở cửa chạy ra ngoài. Giường ngoài, người đàn ông cũng trằn trọc không sao ngủ được. Theo bước cô gái, anh vùng dậy lao ra. Gió lùa vào nhà, ngọn đèn dầu tắt phụt. Đội mưa, hai người mải miết chăng buộc lại mái lá. Xong việc, bước vào nhà, Lam châm đèn. Đèn sáng, đôi trai gái nhìn nhau, ngây người sửng sốt. Nước mưa tạt vào, bộ quàn áo ngủ dính chặt vào người phơi bày cơ thể mịn màng quyến rũ phụ nữ. Áo may ô, quần đùi ngấm nước phô vẻ đẹp cường tráng thanh niên. Người nóng ran, hơi thở nặng nhọc, họ nhìn nhau như bị thôi miên. Xấu hổ, người đàn bà vùng chạy vào buồng. Luýnh quýnh, Lam va vào ghế lảo đảo ngã. Phan vội vòng tay ngang lưng đỡ. Sát bên nhau, mùi da thịt phụ nữ làm chàng trai rạo rực. Đôi mắt đen long lanh, cặp môi hồng hé ra chờ đợi. Khởi âu yếm kéo Lam lại gần, gắn nụ hôn lên đôi môi căng mọng. Lam khẽ nhắm hờ mắt để tận hưởng cái cảm giác đê mê đang đến với cô. Người đàn bà lả đi trong cơn hoan lạc. 

Trời tang tảng sáng. Đò cập bến, mọi người lần lượt lên bờ. Dùng dằng, người đàn ông ngồi ở mạn thuyền lại gần cô lái đò. Giọng Khởi dồn dập theo hơi thở:

- Tin anh đi, nhất định anh sẽ quay lại bến đò tìm em.

Nắm tay chàng trai, cô gái thẹn thùng:

- Vâng, em sẽ chờ anh. Chúc anh đường xa chân cứng đá mềm, khỏe mạnh, bình an.

*

Từng ngày, Lam lo lắng nghe những đổi thay trong cơ thể. Cảm giác hồi hộp xen lẫn hoang mang bao trùm như làm cô nghẹt thở. Đêm đêm, Lam đưa tay sờ lên bụng cảm nhận từ nơi đó một mầm sống đang le lói. Cô chợt rùng mình, sợ hãi trước sau chuyện cô có thai sẽ vỡ lở? Nỗi phấp phỏng lo sợ lớn dần mỗi ngày. Lam sợ ánh mắt nghiệt ngã, dò xét của mẹ chồng mỗi khi nhìn mình. Sẽ đến lúc không thể giấu giếm được nữa. Ý nghĩ phải phá bỏ cái thai chợt lóe lên trong đầu Lam nhưng ngay lập tức nó bị dập tắt. Lam không có đủ sự tàn nhẫn để có thể giết chết đứa con của mình khi nó đang còn là một phôi thai bé nhỏ. Nhưng nếu giữ nó lại thì rồi sự thể sẽ ra sao? Những suy nghĩ dằn vặt ấy làm Lam mất ăn mất ngủ. Nhiều lúc Lam muốn chết quách cho nhẹ người. Nhưng nghĩ đến đứa trẻ trong bụng, cô không dám vì biết rằng chẳng thể chết thanh thản được. Hai tháng sau, Lam nghén.  Cô nôn thốc nôn tháo, thân thể gầy đi trông thấy. Bà mẹ chồng sững người khi thấy con dâu cổ ngẳng, lông mày dựng ngược. Sau chuyến đò trưa, về đến cổng cô đứng ngồi không yên khi thấy bố mẹ chồng đang thì thào điều gì? Chắc chỉ nay mai chuyện cô mang thai thành chủ đề đàm tiếu khắp trong làng, ngoài xóm? Bây giờ, chỉ còn cách bỏ đi biệt xứ mới mong được yên thân. Nhưng nếu cô ra đi thì bố mẹ và các em sẽ đối mặt ra sao với cái tiếng xấu có một đứa con hư đốn? Đôi lúc cô nghĩ đến Khởi, nhưng nhanh chóng dẹp bỏ. Anh ta là sinh viên sau này là kỹ sư, thạc sĩ trong đầu đâu có hình bóng cô lái đò quê mùa. Trong giây phút yếu mềm, không làm chủ được bản thân, mình đã buông thả, bây giờ phải gánh chịu hậu quả. Đêm ấy cô gặp ác mộng. Mang tội chửa hoang, Lam bị dân làng cạo trọc đầu, bôi vôi, buộc vào bè chuối thả trôi sông. Khiếp đảm, miệng ú ớ nói mê, chân tay quẫy đạp, Lam tỉnh dậy. Lo sợ đến mất ăn mất ngủ, mặt cô héo quắt, hai mắt thâm quầng. Mình có dì ruột ở Tây Nguyên, đấy là nơi lý tưởng để kiếm việc làm, sinh con. Mang thai tháng thứ ba, bụng mới lùm lùm phải đi thôi không chần chừ được nữa. Trong đêm Lam âm thầm thu xếp hành lý. Cả đêm không ngủ, mờ sáng Lam lẳng lặng rời khỏi ngôi nhà mà cô từng mấy năm trời gắn bó.

*

Trời tranh tối, tranh sáng. Bến vắng, con đò im lìm neo đậu. Phía xa, ánh đèn của những người đi đánh giậm, cất vó hắt từng vệt sáng xuống lòng sông. Xách túi du lịch, vai vác mái chèo Lam lầm lũi xuống đò. Bỗng cô đứng như trời trồng. Ngồi lù lù trên thuyền, bà mẹ chồng hất hàm, giọng lạnh tanh: “Gà chưa gáy sáng, trời còn tối lắm, con đi đâu?”. Luống cuống thả cái xắc du lịch đang cầm trên tay xuống thuyền, Lam bối rối cúi gằm mặt xuống, miệng cuống quýt nói bừa: “Con định đến nhà cái Vân trước lúc nó đi làm để nhờ một việc”. Bà Mận lắc đầu chua chát: “Nhà cái Vân ở xóm giữa, sao lại đi lối này?”. Ngón chân cái di mãi xuống đất, Lam ấp úng không biết phải thanh minh thế nào. Chẳng để tâm đến điệu bộ lúng túng của con dâu, bà Mận dịu giọng: “Không phải lo nghĩ gì đâu. Thôi, về nhà đi con”. Lam co dúm người lại. Một ý nghĩ chợt hiện lên trong đầu, đây là cơ hội  phải nói rõ ràng dứt khoát với nhà chồng để dứt áo ra đi: “Vợ chồng con chẳng may giữa đường đứt gánh, con xin phép mẹ cho con được đi khỏi nhà mình”. Đau đớn nấc lên một tiếng não nề, bà Mận lặng lẽ chùi nước mắt: “Con không phải đi đâu nữa hết. Dù đứa bé là máu mủ nhà ai thì nó cũng sẽ là con cháu nhà này”. Lam giật thót mình, đầu óc choáng váng. Điều cô muốn dấu hóa ra  bố mẹ chồng đã biết tỏng từ lâu. Ngượng ngùng, Lam rớm nước mắt: “Bố mẹ đã biết hết rồi ư, vậy mẹ để cho con đi. Con không còn mặt mũi nào ở lại nhà mình nữa”. Bà Mận buông tiếng thở dài nói với con dâu những điều gan ruột mà như nói với chính mình: “Bố mẹ biết, chồng con mệnh yểu qua đời, con còn trẻ, chuyện này sớm muộn cũng sẽ diễn ra. Người cười ba tháng chứ không ai cười ba năm, bố mẹ không trách móc con đâu”. Lam bật khóc tức tưởi. Buổi sớm mai, tiếng khóc của cô thật não nuột. Bất chợt, bà Mận bước đến bên cạnh rồi vòng tay ôm lấy đôi vai đang rung lên bần bật của Lam, giọng nhẹ nhàng: “Con nghĩ kỹ đi, thân gái dặm trường, bụng mang dạ chửa tha hương thế này, trên đường đời sẽ có biết bao chông gai rình rập. Con cũng phải nghĩ cho bố mẹ hai bên nữa chứ. Nghe lời mẹ, về đi con đừng để cháu nội ông bà sinh ra đã phải chịu tổn thương, đau khổ. Bố mẹ đã bàn bạc với nhau, mai sau hai thân già chúng tôi khuất núi đi gặp tổ tiên, con sẽ được hưởng toàn bộ quyền thừa kế gia sản, di chúc sẽ được công chứng”. Lam khuỵu chân ngồi bệt xuống thuyền rồi quàng tay ôm mẹ chồng khóc tấm tức.

Thời gian trước và sau sinh, Lam đành nghỉ chở đò. Cu Nghiệp ba tháng, nhờ mẹ chồng trông cháu, chị lại ra bến đò. Đò cập bến. Cắm sào đợi khách lên xuống, cảm giác nóng phía sau gáy, Lam quay lại. Mạn thuyền, Khởi đang đắm đuối nhìn mình: “Thực tập về anh chúi đầu vào làm luận án. Bảo vệ thành công vội vàng phóng lên đây tìm em nhưng xui xẻo quá, người chở đò hôm ấy lại là bố mẹ em, lúc đi háo hức, lúc về buồn như chấu cắn. Thật may, hôm nay được gặp em”. Lam gật đầu:  “Mấy tháng trời tôi nghỉ sinh con, hôm nay mới ra bến chở đò”. Mặt Khởi đang tươi rói chợt xịu xuống: “Em lấy chồng rồi ư?”. Cô lái đò đưa mắt nhìn quanh, bến vắng chỉ có hai người. Lam lắc đầu: “Tôi đâu phải là người đàn bà dễ dãi, trong cuộc đời chỉ biết có hai người đàn ông, người chồng cũ đã mất và anh”. Mắt mở to, Khởi hồi hộp:  “Đứa trẻ có phải là con của chúng mình?”. Lam tỉnh bơ:  “Điều này anh phải tự tìm hiểu, thôi anh về đi không dân làng nhìn thấy thì phiền phức lắm. Nếu có duyên, ắt gặp”. 

Năm tháng đi qua. Bố mẹ chồng lần lượt qua đời. Lam lo toan chu đáo việc mồ mả, tang gia. Hằng năm, chu đáo ngày giỗ chồng, giỗ bố mẹ chồng. Hiền lành, đức độ, ăn ở có trước, có sau, chị được dân làng quý mến. 

Trên khúc sông gần bên đò, một cây cầu lớn bắc ngang. Không chở đò, Lam lấy khu vườn làm kế sinh nhai.

Ra trường Khởi làm ở công ty lâm nghiệp nơi mình thực tập. Hoạt bát, khôn khéo biết đoán ý làm vừa lòng cấp trên và có tài văn nghệ Khởi nhanh chóng lọt vào mắt  lãnh đạo. Nhiệm kỳ mới, anh kĩ sư trẻ được cất nhắc làm trợ lý giám đốc. Kiểm tra các tuyến đường vận chuyển gỗ, ô tô dừng ở đầu cầu làng Hạ. Theo chân giám đốc, Khởi xuống xe.

Mặt trời nhô cao. Khu vườn ngập trong ánh nắng chói chang. Người phụ nữ cặm cụi cuốc xới, chiếc áo nâu ướt đẫm mồ hôi. Chống cuốc, nhìn ra đầu cầu, nhác thấy bóng người xưa, Lam vội buông cuốc mừng rỡ chạy ra: “Anh Khởi! Anh về làng Hạ mà chẳng báo trước, làm em bất ngờ quá”. Khởi giật mình, sửng sốt. Bên kia đường, một phụ nữ nông thôn trạc chừng ba mươi chân bước xăm xăm, mồm miệng rối rít chạy đến. Khởi ngẩn người, nhíu mày: “Tôi vẫn chưa nhận ra... chị... là...? Tẽn tò, mặt người phụ nữ đỏ như gấc chín: “Em là Lam, mấy năm trước lái đò ngang trên khúc sông này”. Sững người, mặt Khởi hơi tái: “Tôi nhận ra chị rồi, ông cụ dạo này có khỏe không? Chị nói với ông cụ cho tôi gửi lời hỏi thăm, hôm nào rỗi đến chơi, tôi hầu chuyện cụ”. Miệng nói, chân bước lên xe, Khởi đóng cửa đánh sầm. 

Chiếc xe phóng đi, cuốn bụi bay mù mịt. Người phụ nữ nông thôn nhìn theo, tủi thân, ứa nước mắt.

M.T.S

Minh họa của Quảng Tâm