Truyện ngắn của Nguyễn Quốc Trí

Minh họa của Quảng Tâm

 

Sau những chập gà gáy sáng, cô giáo Hạnh trở dậy. Điền, chồng cô, vừa đi khỏi một lúc. Anh đang mải mê với những mẻ lưới đánh chim ngói trong dịp mùa lúa chín. Chiếc đồng hồ dạ quang còn vùi dưới gối chỉ bốn giờ sáng. Hôm nay anh đã bỏ quên nó ở nhà.

Tiết trời lành lạnh mà háo hức chợt làm Hạnh thoáng buồn. Suốt đêm qua, nằm chung giường mà không ai động vào nhau. Lúc đầu, trong sự dỗi hờn thường tình ấy Hạnh muốn gây một kiểu hành hạ Điền. Để hòng anh sẽ phải năn nỉ như mọi lần: “Thôi đi. Quay lại đây. Anh thèm em lắm rồi...” và sự thể không như cô tưởng.

Hạnh vặn to ngọn đèn để chuẩn bị bài vở sáng lên lớp. Cô vẫn không thoát khỏi những ý nghĩ của người bị hắt hủi.

Trong bếp, nồi cám lợn hâm lại đang âm ỉ trên búi lửa tí tách.

Bao giờ cũng thế, Hạnh khó lòng bắt ngay vào công việc. Cô đứng ở đầu bàn, hai tay chống nạnh, đầu hơi cúi. Đôi môi hồng đầy đặn, ướt át và ánh mắt có hồn trên gương mặt thon thả của cô, nhìn góc nào cũng quyến rũ. Cô chợt bóp nhẹ vào hông rồi hơi gập người thả tay xoa nắm trên cặp đùi mướt mát của mình. Ở đâu đó còn nồng ấm khuôn mặt Điền như giụi lửa vào da thịt cô. Cô đã phải kéo anh ra khỏi những vực sâu đắm đuối. Buông mình trên ghế, cô như bơi trong quầng sáng thiêng liêng và thanh cao của yêu đương.

Rồi ý nghĩ thể nào cũng vụt tắt. Hạnh xoa vuốt khắp da mặt mịn màng. Cô vẫn làm thế.

Công việc vẫn không sao bắt đầu được.

Đầu buổi chiều hôm trước, thằng bé Huy đi học lớp một ca trưa về. Cu cậu vứt bộp cái cặp sách ở hè, nhao vào bếp, lục chạn, mò nồi rủng roảng.

- Mẹ ơi, cơm ăn với gì?

Hạnh và Điền đang cuốc đất làm luống rau ở ngoài vườn. Điền quát:

- Ăn với mồm! Vẽ sự!

Hạnh bảo Điền:

- Để em về lấy tí mỡ đảo cơm nóng cho con ăn kẻo tội.

- Cứ làm đi. Không phải thế. Điền vừa cuốc vừa nói.

- Mình còn biết ăn nóng cho ngon nữa là đứa trẻ con.

- Không chết được đâu mà sợ.

- Anh chả biết thương con gì cả.

- Vâng, cô biết dạy người.

- Anh quá lời với em thế.

- Bây giờ chưa phải lúc ăn ngon, mặc đẹp.

- Thì cũng phải biết tạo ra vẻ đẹp mà sống chứ.

- Rang cơm nguội là một vẻ đẹp cuộc sống à?

- Vì một đứa trẻ thì hiểu như thế là đúng.

- Không chịu làm để có cái đổ vào nồi thì cũng chẳng có vẻ đẹp nào hết.

Hạnh đã bắt đầu cảm thấy sự cục cằn tàn nhẫn của Điền lặp lại như mọi lần nên cô im bặt. Ấm ức, hờn tủi, cô dốc sức vào tay cuốc. Ràn rạt cái giọng ngang ngang cấm cẳn của Điền bên tai càng làm cho Hạnh cuốc hăng hơn. Cô nghĩ rằng, khi qua cơn túng nghèo, có tiền có gạo nhiều hơn liệu Điền có sống tốt hơn không? Liệu anh có rũ bỏ được thói cục cằn thô ráp của mình? Cái gì anh cũng tính toán một cách chi li và chắc chắn. Anh ráo riết tìm kiếm và bằng mọi cách đạt được “hiệu quả kinh tế”. Dù phải sử dụng một bộ mặt lạnh lùng và hành động thô bạo.

Khi bạn bè khen Hạnh có người chồng khỏe mạnh, cần cù, chịu khó thì cô vừa vui vui vừa thèn thẹn. Vui vì cô đã tựa được vào một người đàn ông yêu lao động, chối bỏ mọi điều tiêu hao, bệ rạc. Thẹn vì cô cho rằng anh không tương đồng với cô về mặt tâm hồn.

Trong đêm, Hạnh nằm ôm con, nước mắt rấn ra ướt tóc thằng bé. Hồi xưa khi cô mới bảy, tám tuổi, đi học về đói lả và bị cảm mà cả nhà không ai biết. Vừa ăn ngấu nghiến bát cơm chan canh mướp, cô vừa phải nghe bố mắng về tội để trâu ăn lúa. Rồi cô rong trâu ra tới đầu làng thì phải bò lê vào bóng tre nằm run rẩy. Vậy mà khi người ta đưa được cô về nhà, bố cô vẫn mắng: “Thế mà nó cấm khẩu, nó không cất nhời lên được. Cho nó chết!”. Trong cơn sốt miên man, tuy đã lơn lớn rồi, Hạnh lại được nằm bên mẹ. Mẹ đưa em bé cho bà bế để nằm với Hạnh cho cô chóng khỏi ốm. Cô choàng tay qua mẹ và chợt khóc. Trong những đêm yên bình, nằm bên Điền ngủ miên man, Hạnh lại tưởng thấy điều đó. Cô ghìm nén cơn xúc động đã cắn vào vai Điền làm anh thức giấc. Anh làu bàu nói một câu tục, hiểu sang ý khác, rồi lại ngủ tiếp.

Ngay cả khi bé Huy như đã quên béng bát cơm nguội khô khốc, nhảy chân sáo ra vườn, vừa cười vừa khoe chuyện thì Điền vẫn mắng nó xa xả. Lời anh chì chiết hơn và có vẻ nhằm vào người lớn hơn nên thằng bé chỉ tỏ vẻ ngơ ngác rồi biến đi nơi khác. Hạnh vẫn im bặt. Thái độ tựa như ghẻ lạnh với thằng bé - khác lạ mọi ngày - của cô muốn tỏ với Điền một điều gì đó mà anh cũng không cần hiểu. Dù vậy, âm điệu tung tẩy, rảnh rót của thằng bé vẫn nhập vào cô:

- Mẹ! Mẹ này! Mẹ không nghe con nói à? Hôm nay ba thằng đàn ông chúng con bị cô giáo phạt. Cô bắt đứng nghiêm ngoài sân, bao giờ cả lớp về hết mới được về. Đố mẹ biết vì sao đấy. A ha ha con dế, con dế què… Mẹ không nói được à? Thế này nhá… Để con xích cổ chú dế què này đã. Phí quá, chắc mẹ bập vào cẳng của nó rồi… Vào lớp chúng con hát “Vào lớp rồi em ngồi nghênh ngang, cho chân lên bàn, mắt nhìn quán phở…” Hớ hớ hớ. Có thế mà cô phạt. Các anh lớp trên dạy chúng con đấy chứ…

Gần đây, Hạnh có đôi lần thảng thốt bởi bé Huy và những mối tình. Mỗi thái độ dằn hắt của Điền với bé Huy làm cô chờn chợn xót xa. Mỗi câu nói nửa bỡn cợt nửa móc mói của Điền với mẹ con Hạnh, làm cô chột dạ tức tối. Càng già đi, người ta càng hay lần vén tấm rèm mờ tỏ của quá khứ. Thường dùng quá khứ để trả thù hiện tại.

Điền đã đến với cô như một cơn lốc. Thú thực đến bây giờ cô vẫn không hiểu hết anh. Anh như người trong vườn nhà mình, thích thì vặt lấy quả mà ăn, không cần ngắm nghía. Bây giờ, đôi khi Hạnh mới nhớ ra. Sự rào đón, vuốt ve và cả những cái hôn của anh cũng chỉ là một thứ tục lệ không thiêng. Anh lục tìm tình yêu bằng một cảm giác xác thực. Những chiếc cúc trai óng ả đột ngột bị dứt bỏ khỏi ngôi báu của mình để nhường lối cho một lũ ngón vuốt bạo liệt. Những vùng nóng kín và tối sôi sục lên. Tất cả ngọc ngà châu báu đều tướp táp. Rồi Điền cười mà không hề mệt mã. Cũng như những câu nói của anh bây giờ, trước mọi đối tượng đều biểu lộ sự trịch thượng và áp đảo. Dẫu sao anh cũng là con người tự tin.

Hạnh thích Điền. Cô không tự giải thích và cô biết, đàn bà như cô thích là được. Kể cả thích là chết.

Không phải chỉ có thế. Trước ngày cưới Điền, cái ngày yên tâm nhất trong đời của bọn đàn ông, Hạnh đã “làm lễ” rời bỏ người mình yêu.

- Em hẹn anh đến đây để làm gì? Người ấy hỏi.

- Để tự tử. Cô chọc tức.

- Em nhầm. Anh đã chết rồi.

- Còn đây là cái hồn của anh phải không…

Cô ít lời. Cô là người biểu lộ. Chúa trời đã ban cho cô cái hình thể biết cách biểu lộ.

Người ấy, một con người rụt rè mà tinh tế. Anh thừa lực điềm tĩnh trước hiểm họa nhưng lại run rẩy lập cập trước cái gì quá chắt lọc và kỳ lạ. Anh nhắm mắt lại trong cảm giác bị tuyết nóng trùm phủ. Vậy là những đền đài xưa cũ, bền đẹp trong hồn anh, lần này, đã bị xóa sạch giữa đêm tận thế. Bằng cảm nhận, anh nghe ra rằng: Anh yêu, anh không đủ sức để lấy em. Thôi đó là dĩ vãng. Em là con đàn bà đang hốt hoảng trước thời gian… và bây giờ, ngay bây giờ anh hãy lấy em đi. Em cần được tự trả thù mình.

Người ấy, bẵng đi vài năm, lại một lần đột ngột xuất hiện giữa sân nhà Hạnh. Cô đờ đẫn, bối rối làm chậu nước đang bê trên tay nhào xuống, ướt hết cả ống quần. Anh nói, vì nghe tin Điền khá nổi tiếng về làm vườn và có nghề đánh chim ngói, anh muốn đến học hỏi và kiếm giống. Cuộc rượu này đã làm Điền không hiểu vì vui say hay điên say mà anh nói cười ha hả. Tự dưng anh nói như khoe rằng một ngày nào đó anh sẽ đi đón đứa “con rơi” của anh về nuôi. Nó đang sống ở vùng đất xa xôi, nơi ngày xưa anh đi lính, đóng quân ở đó. Hạnh chỉ cười bỡn cợt. Cô như được giải tỏa chứ không bức bối. Mà theo cô, đã ai biết gì đâu. Kể cả cô cũng không xác định được chính mình. Có một cách tốt nhất ở trên đời này là không nói gì cả. Cứ liệu nhau, liệu mình mà sống. Hạnh nghĩ thế.

Đối với Điền, anh hay gợi lại quá khứ khi vui vẻ. Còn Hạnh thì sống với quá khứ những khi tĩnh lặng buồn bã. Cái mà cô ít tin vào lời Điền nói vu vơ thì chính nó lại ám ảnh cô rất nhiều.

Người ấy, vừa mới đây còn trở lại với Hạnh một lần nữa. Đó là buổi gặp mặt cộng tác viên ở Hội Văn nghệ tỉnh. Cả hai đều khác xưa. Anh mạnh bạo sấn sổ, cô e dè, lần lữa. Khi cô ngồi ở một góc hội trường lặng lờ, bất giác nghĩ về Điền thì dường như người ấy lại ngỡ cô tâm tư về anh. Khác với mọi khi trong các khoản chi tiêu, lần này Điền đưa cho cô khá nhiều tiền, với vẻ hào phóng và hơi nình nịnh rồi nói giọng pha đùa:

- Đây, của chồng công vợ, cứ tiêu xả láng. Ra phố phải có tiền. Kẻo lại tủi thân, không thì cũng dễ sa ngã.

Ở con người Điền vẫn còn cái gì ẩn giấu. Có lẽ anh bắt đầu thức tỉnh hơn về cái đẹp có thể mất. Còn Hạnh, cô cũng nhận thấy rằng với một nội tâm huyền diệu của người phụ nữ, cô phải kéo anh ra khỏi những vũng tối của cuộc đời đơn điệu.

Với “người ấy”, Hạnh đã thấy anh ngày càng mòn cũ, tự bỏ mất mình. Bởi vì anh mon men chơi bời thời thượng và quẩn quanh ở cái bãi thải đời thường. Không chịu nổi sự quyến rũ của sắc đẹp, anh đã ôm hôn cô một lần nữa. Thật xa lạ với con người ấy hôm xưa trong khu vườn nhà cô. Anh nói về con người với thiên nhiên làm cho cô hừng hực thèm muốn điều thiếu hụt ấy ở Điền. Anh là người làm vườn giỏi với ý nghĩ lợi dụng thiên nhiên, chắt bóp sự sinh lợi của cây trái mà thiếu hẳn một tâm hồn đồng điệu với nó.

Trong cái hội nghị vui vẻ này, điều có ý nghĩa hơn cả là việc một nhà thơ trẻ đã tặng cô bài thơ của anh mà cô thích. Một vùng sâu xa khác của tâm thức lại bị đánh động. Những vùng ấy Điền không bao giờ tới. Nhưng sao anh lại hấp háy nói về sự sa ngã nào nhỉ. Thật là quái quỷ…

Hạnh nhìn trời và lẩm nhẩm những dòng đầu của bài thơ mà chàng thi sĩ tặng:

“Ngửa mặt tìm ngôi sao chết trắng

Mùi cây khô

Váng vất

Cồn cào

Em huyền hoặc một thời

Em dâng bão

Giờ bên ai bên ai trở mình…”

Chợt tiếng cú rúc lên lảnh lót ngoài đồi. Nỗi sợ ập tới. Hạnh quay ngoắt vào giường với con. Cô nhớ tới bếp lửa đang cháy. Cô nhớ ra một lần mẹ cô nghe cú kêu đêm vắng đã trở dậy nhóm lửa và bốc một nắm muối ném vào. Cô mạnh dạn xuống bếp và lặp lại mẹ cô. Cô tin rằng muối ném vào lửa sẽ xua đuổi cú và sự ám ảnh về điềm gở.

Khi nắng sớm đã chan chứa, Điền mới trở về.

- Được không anh? Hạnh hỏi vẻ miễn cưỡng.

Điền cất bộ gọng lưới và treo lồng chim mồi lên đầu mái hiên, thủng thẳng nói:

- Lạ thật. Hôm nay không thấy đàn đông nào bay đến. Mỏi mắt, được có mấy con vào. Cứ muốn ăn dày, không giật. Về sau nó cũng bay mất.

- Để mai!

- Đi chứ. Bỏ thế nào được. Còn hơn mê gái.

Trong nhà, Hạnh thở dài mà Điền không biết.

- Có cơm rang. Tí nữa bố con cùng ăn. Em chuẩn bị lên lớp đây.

- Hừ. Kiếm khá tiền từ một con chim ngói chưa đầy hai lạng thịt. Vớ một mẻ đàn đông hàng vài chục con… Làm gì cho lại.

Điền rút cái khăn mặt thì phát hiện ra một việc, anh lại cáu kỉnh:

- Hà! Thằng quái con đâu rồi? Sáng nay bắt ở nhà lau sạch bộ cánh cửa. Vẽ vời nhăng nhít không ra sao cả. Làm xong mới cho đi học.

Hạnh không nói gì. Cô nghĩ, trẻ con đứa nào chả thế. Sao lại cứ bắt nó như người lớn. Mà nó cũng bắt chước Điền chứ sao. Anh hay dùng than viết lên xà nhà những dòng chữ như: Lấy tinh lợn ngày… Ông Vẽ còn nợ…, nói chung đủ thứ chi li, cẩn thận.

Nỗi lo ngại cho thằng bé bị hành hạ, Hạnh chỉ muốn thét vào mặt Điền: Nó đích thực là hòn máu của anh đấy, đồ ngu ngốc. Song Hạnh lại sợ biết đâu Điền chẳng có mối nghi ngờ nào. Chẳng qua là do Hạnh hoang tưởng từ chính mình mà ra?

Dắt xe ra cổng Hạnh càng cảm thấy nặng nề, vô ích bởi sự cố gắng hòa dịu đến mòn mỏi của mình. Ờ, Điền đã chả nói lập lờ trong bữa rượu với “người ấy” đó sao. Rằng nhiều thằng đàn ông cũng như con đàn bà, có khi nằm trên bụng nhau là vợ chồng hẳn hoi mà nó vẫn tưởng tượng ra một khuôn mặt khác. Cuộc đời lạ lắm. Nhưng mà thôi, chấp nhận hết.

Đạp xe trên đường Hạnh càng cảm thấy Điền là một con người đáng ngại. Có lẽ cô không đủ sức dứt bỏ anh. Bởi vì trước mắt, Điền là nơi ẩn chứa cô sâu xa nhất.

Hạnh quyết định tạt vào nhà một người bạn chơi và tâm sự để giải tỏa. Cô lại mơ màng nhớ tới những câu thơ và chàng trai thi sĩ kia… “Đi và nhớ, và nghe trong tưởng tượng, những lối mòn mất hút giữa vùng khuya…”.

Lần đầu tiên Hạnh cảm thấy chán ngán. Cô khắc khoải trước những vẻ đẹp của cuộc đời, có thể mất.