Quang Thanh

 

Các văn nghệ sĩ đi thực tế tại huyện Lâm Bình. Ảnh: P.V 

 

Trại sáng tác Văn học nghệ thuật 2024, do Hội Văn học Nghệ thuật Tuyên Quang tổ chức đã khép lại, nhưng khí thế sáng tác từ chuyến đi thực tế tại huyện Lâm Bình và những ngày sinh hoạt chung tại trại của các hội viên vẫn còn đọng lại. Bằng chứng là một loạt tác phẩm mới được ra đời, cộng thêm những trăn trở, dự định, ấp ủ của các tác giả chắc chắn sẽ “thai nghén” thêm nhiều tác phẩm có chất lượng trong thời gian tới.

Mười lăm hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh thuộc năm chuyên ngành: Văn học, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh, Sân khấu và Âm nhạc đã được đi thực tế tại xã Phúc Sơn, thị trấn Lăng Can, xã Thượng Lâm (Lâm Bình) và nghỉ ngơi tại Nhà khách Minh Thanh (TP Tuyên Quang) để cảm nhận nhịp sống thành phố trẻ và có thời gian chỉnh sửa, hoàn thiện tác phẩm.

Sau hai tuần dự trại, mười lăm trại viên đã hoàn thành sáu mươi sáu tác phẩm. Trong đó, Nhiếp ảnh có ba mươi sáu tác phẩm của năm tác giả, Mỹ thuật có năm tác phẩm của hai tác giả, Âm nhạc có hai tác phẩm của một tác giả, Sân khấu có một tác phẩm của một tác giả, Văn học có hai mươi hai tác phẩm của sáu tác giả.

Các hội viên tham gia Trại bộc lộ rõ nhiệt huyết và đam mê sáng tạo, không ngại khó, ngại khổ để thâm nhập thực tế, từ đó cho ra đời các tác phẩm nghệ thuật sống động. Nhất là trại viên thuộc chuyên ngành Nhiếp ảnh đã rất nỗ lực tự di chuyển bằng phương tiện cá nhân để đi được nhiều địa điểm hơn, từ đó “săn” được nhiều khoảnh khắc ấn tượng.

Tại lễ bế mạc, Ban Thẩm định các tác phẩm đã chỉ ra những ưu điểm, hạn chế ở mỗi tác phẩm, giúp các tác giả tiếp tục phát huy những mặt mạnh và hoàn thiện, nâng cao chất lượng tác phẩm.

Về mảng bút ký, ghi chép, có các tác phẩm: Lưu luyến một miền quê (Hồng Giang), Thành phố bên dòng Lô và Hội nạn nhân chất độc da cam tỉnh Tuyên Quang làm theo lời Bác (Đinh Minh Sơn), Người rừng đỏ dưới chân đèo Khau Lắc (Lê Na), Du ngoạn Bản Biến và Mùa lúa thì con gái (Nguyễn Quốc Trí), Ở lưng đèo nhớ về anh (Vũ Công Định). Đây là các bài viết mang đậm hơi thở của cuộc sống, về giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống và sự trăn trở của người dân làm sao để phát triển kinh tế trong thời đại số. Nổi bật là bút ký Người rừng đỏ dưới chân đèo Khau Lắc của Lê Na, mô tả về một bản nhỏ dưới chân đèo heo hút gió, có những con người một đời gắn bó, nương tựa vào thiên nhiên mà phát triển. Ở đó có những số phận con người, có bi kịch và cả những niềm vui lớn lao khi bản nhỏ Tát Ten nhỏ bé, khuất nẻo dưới chân đèo lại được cả thế giới biết đến nhờ công nghệ số và các nền tảng mạng xã hội. Bút ký Du ngoạn Bản Biến của Nguyễn Quốc Trí cũng là một bút ký có nghề. Trong các đoạn văn, tác giả xen lẫn giọng trần thuật với lối miêu tả vừa hiện tại, vừa huyền sử để làm nổi bật lên câu chuyện cần nhắc đến.

Thể loại truyện ngắn gồm có: Làm giàu không khó (Đinh Minh Sơn), Chuyện tình của tôi và Truyện bên kia cây cầu (Hồng Giang), Tư tưởng lớn (Vũ Công Định). Đây là các truyện ngắn được viết khá “nhuyễn”, chủ đề, đề tài, mô-típ truyện tuy không mới, nhưng các tác giả có khả năng quan sát tốt, biết khai thác các chi tiết truyện độc đáo, chuyển tải thông điệp rõ ràng về cuộc sống. Trong đó, nổi bật là truyện ngắn Truyện bên kia cây cầu (Hồng Giang), viết về chủ đề bồi thường giải phóng mặt bằng để xây cầu, trong đó nhân vật chính là ông Huề phải di dời ngôi nhà bạc tỉ, cả đời tích cóp mới xây được. Truyện có nhiều chi tiết hấp dẫn bạn đọc, như ông Huề nhớ lại cảnh bơi qua sông sang nhà người yêu (là vợ ông bây giờ), rồi ông tiếc của mà bị “tâm bệnh” ốm đau dăt dẹo, có lúc tưởng không qua khỏi. Tác giả khéo léo để tốc độ, nhịp điệu của truyện chầm chậm, nhưng đã nêu bật được tâm tư, nội tâm của ông Huề. Truyện có một cái kết “mở”, với thông điệp “cần biết chấp nhận và buông bỏ lợi ích cá nhân trước lợi ích của số đông”.

Trại sáng tác lần này có mười tác phẩm thuộc thể loại thơ, của các tác giả: Nguyễn Hữu Dực, Lê Na, Nguyễn Quốc Trí. Nhìn chung các tác phẩm thơ đều đạt chất lượng, nổi bật hơn cả là bài thơ Viết ngang đèo Khau Lắc (Lê Na) và Chợ Thụt (Nguyễn Hữu Dực).

Thể loại Âm nhạc và Sân khấu tuy ít, chỉ có ba tác phẩm gồm: Về Lâm Bình quê em và Nắng thu Lâm Bình của nhạc sĩ Tân Điều và kịch bản Múa khai đèn - dân tộc Cao Lan của NSƯT Lê Cường, nhưng các tác phẩm đều được đánh giá tốt về chất lượng.

Điểm sáng Mỹ thuật và Nhiếp ảnh

Mảng Mỹ thuật có hai tác giả tham gia, trong thời gian ngắn đã cố gắng hoàn thành năm tác phẩm có giá trị nghệ thuật, gồm: Ai dệt mùa xuân (Hoàng Anh Chiến), bộ tranh Bụt mang Then đến với người Tày và tranh lẻ Then người Tày (Dương Xuân Quyền). Cả hai họa sĩ đều chọn chất liệu sở trường của mình. Họa sĩ Hoàng Anh Chiến sử dụng các đường vuông góc đan cài tạo nhịp điệu như những thớ vải, đường cong duy nhất được đặt ở chân dung nhân vật, tuy nhỏ nhưng đủ làm mềm và cân bằng cho bố cục. Hòa sắc ấm với lối đi màu mảng bẹt đặc trưng trong tranh lụa. Đây là một cách nhìn mới về bố cục của họa sĩ. Họa sĩ Dương Xuân Quyền vẫn sử dụng các mô típ hoa lá quen thuộc trong tranh khắc gỗ màu của mình cho đề tài Then Tày. Với tạo hình nhiều chất dân gian và hồn nhiên. Màu sắc vui vẻ, gần gũi. Đây là một trải nghiệm mới về đề tài miền núi của họa sĩ.

Nhiếp ảnh là thể loại có nhiều tác phẩm nhất tại Trại sáng tác lần này, gồm ba mươi sáu tác phẩm của năm nghệ sĩ nhiếp ảnh; gồm: Hà Thế Đô, Hà Ngọc Hà, Việt Trường, Nguyễn Cường, Ma Tuyên. Nhìn chung các tác phẩm đều bám sát chủ đề cuộc sống, văn hóa, tinh thần, tâm linh và cảnh đẹp của Lâm Bình. Các trại viên đã mang đến một luồng gió mới trong cách thể hiện tác phẩm, làm nổi bật lên hơi thở cuộc sống, qua đó giới thiệu đến du khách gần xa về một Lâm Bình đầy tiềm năng phát triển du lịch. Tiêu biểu như tác giả Ma Tuyên đã thể hiện được thế mạnh chụp ảnh chân dung với các bức ảnh: Chân dung bà cụ người Dao, Thầy Tào trẻ tuổi, Sắc màu thổ cẩm. Tác giả Hà Ngọc Hà thể hiện thế mạnh ở các bức ảnh phong cảnh, tiêu biểu như: Mùa hoa xoan, Thượng Lâm. Tác giả Nguyễn Cường có: Múa chim gâu Dao Tiền, Bản Biến Lâm Bình quê em. Tác giả Hà Thế Đô có: Tìm nguồn thuốc quý, Hoa văn độc đáo của người Dao Đỏ Bản Biến. Tác giả Việt Trường với: Mế già Bản Biến, Toàn cảnh Lâm Bình…

Bên cạnh việc chỉ ra những tác phẩm có chất lượng tốt, bộ phận thẩm định tác phẩm cũng chỉ ra những hạn chế trong một số tác phẩm, như các tác giả ảnh còn có khá nhiều ảnh có chủ đề quen thuộc; chất lượng tác phẩm chưa đồng đều, có những tác giả (nhất là chuyên ngành Văn học) còn viết theo lối mòn, chưa có sự bứt phá trong cách thể hiện, sa đà vào kể lể với những lời thoại dài dòng…

Trại sáng tác được tổ chức vào dịp đầu năm nhằm giúp các văn nghệ sĩ có điều kiện thâm nhập thực tế, giao lưu học hỏi lẫn nhau, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo để tạo ra những tác phẩm tốt, có giá trị, phản ánh sinh động miền đất, con người xứ Tuyên. Bên cạnh đó, từ những trao đổi, góp ý chân thành, thẳng thắn, mỗi văn nghệ sĩ cũng tự rút ra được bài học để nâng cao chất lượng tác phẩm trong thời gian tới.

Q.T