Tân Trào

 

                                     

Trong Công ty cổ phần Giấy An Hòa. Ảnh của Quang Minh

           

Vào những năm trước đổi mới, khái niệm kinh tế tư nhân gần như không được nhắc đến. Tất cả hàng hóa đều do nhà nước phân phối, chiếm chủ đạo trong nền kinh tế đất nước. Khi ấy, những tiểu thương buôn bán nhỏ, lẻ không được xã hội tôn trọng, gọi là “con phe”. Thuật ngữ này xuất hiện để ám chỉ những người mua lại mặt hàng của người được cung cấp theo tem phiếu, hay chế độ phân phối của Nhà nước để bán lại kiếm lời. Số lượng những người này cũng khá đông đảo, nhưng họ không được thừa nhận trong nền kinh tế quan liêu bao cấp. Tình trạng “ngăn sông cấm chợ” giữa địa phương này với địa phương khác trở nên khá phổ biến, trở thành câu chuyện với những hệ lụy ảnh hưởng trực tiếp đến mọi mặt của đời sống xã hội lúc bấy giờ.

Nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp mang lại nhiều bất cập để đất nước phát triển. Nhiều người bảo thế. Nhưng cũng có người cho rằng, việc lựa chọn kinh tế Nhà nước thời bấy giờ là sự lựa chọn đúng đắn, bởi đất nước vừa bước qua hai cuộc chiến vĩ đại của dân tộc, Nhà nước nắm giữ phần sản xuất, phân phối sản phẩm đến người dân là yếu tố khách quan, không thể thiếu trong giai đoạn đất nước đang trong chiến tranh. Dù sao việc lựa chọn này nó là một phần của lịch sử.

Nghị quyết của Đại hội VI về đổi mới, nó giống như một làn gió tươi mới, thổi mát cơ thể đất nước, lúc đó Đảng và Nhà nước đã giao quyền tự chủ cho doanh nghiệp. Từ chỗ Việt Nam ăn đong, phải đi nhập lương thực, đến lúc chúng ta tự túc và xuất khẩu được lương thực, thì đó là một chủ trương đã huy động được toàn bộ lực lượng của Nhân dân để góp phần cùng Nhà nước phát triển kinh tế. Rồi đến Đại hội VIII có chủ trương cổ phần hóa, từ đó hàng loạt công ty tư nhân ra đời và góp phần rất lớn hình thành lực lượng kinh tế tư nhân ngày càng lớn mạnh.

Tuy vậy, nhìn vào thực tế thì lĩnh vực kinh tế tư nhân vẫn chưa đóng góp nhiều cho đất nước. Hầu hết trong những năm đầu của thập niên chín mươi, Việt Nam chưa thực sự xuất hiện các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Người ta có thể hình dung ra khu vực kinh tế tư nhân nó giống như một chàng trai bắt đầu đến tuổi dậy thì, nhưng èo uột và ốm đau, không có dấu hiệu của một chàng trai cường tráng. Vậy thì phải bắt đúng bệnh, lên phương án điều trị dứt điểm để cơ thể của chàng trai ấy khỏe mạnh. Nghị quyết 68 của Bộ chính trị vừa ban hành mới đây là liều thuốc căn bản nhất, bắt đúng bệnh, tìm đúng thuốc cho lĩnh vực kinh tế tư nhân lớn mạnh lên cùng với các thành phần kinh tế khác.

Nghị quyết này được xem là một cột mốc mới để phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam. Mặc dù, trước đó Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều Nghị quyết, cùng các cơ chế, chính sách thúc đẩy và tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân. Nhưng chỉ đến khi Nghị quyết 68 ra đời mới thực sự là đòn bẩy cho một thành phần kinh tế vốn trước kia chưa được chú trọng. 

Bộ Chính trị khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, là lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Tất nhiên, Đảng cũng nhìn nhận khách quan, coi trọng các thành phần kinh tế khác. Nhưng cụm từ “quan trọng nhất”, nghĩa là coi kinh tế tư nhân là đầu tàu, có nhiệm vụ dẫn dắt các đoàn tàu của lĩnh vực kinh tế khác của đất nước. Lần đầu tiên cụm từ này được xuất hiện, cho thấy một tư duy mới của Đảng, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm về kinh tế tư nhân.

Đây là một bước tiến chưa từng có, thể hiện sự quyết tâm và đồng bộ của Đảng, Nhà nước trong việc hỗ trợ và phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân đưa ra tám nhóm giải pháp chủ yếu, bao gồm: Đổi mới tư duy, cải cách thể chế và chính sách, tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp, phát triển doanh nghiệp lớn và vừa, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, và nâng cao đạo đức kinh doanh.

Bầu không khí bàn tán sôi nổi về Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đang diễn ra trong cuộc sống hiện tại. Từ bà bán trà đá vỉa hè, vốn chả mấy quan tâm mấy đến những vấn đề lớn lao, đến các hộ kinh doanh cá thể và các doanh nghiệp cũng cảm thấy hào hứng khi Nghị quyết của Đảng vừa được ban hành, chính thức đi vào cuộc sống. Một khi chủ trương ban hành, bắt đúng bệnh, tìm đúng thuốc thì cơ thể nền kinh tế lớn lên được khỏe mạnh, vạm vỡ hơn.

Vậy kinh tế tư nhân là gì? Khái niệm này có thể hiểu rằng, kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế thuộc cơ cấu kinh tế của một quốc gia, được hình thành và phát triển dựa trên sự sở hữu của tư nhân về tư liệu sản xuất cũng như lợi ích cá nhân. Hiện theo dữ liệu báo cáo thì khu vực kinh tế tư nhân hiện có khoảng hơn 940 nghìn doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách Nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm cho hàng triệu người dân.

Một con số khá ấn tượng về bức tranh kinh tế tư nhân. Nhưng để khu vực này lớn mạnh hơn nữa, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới - “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” thì con số này cũng còn khá khiêm tốn so với dư địa hiện có. Số doanh nghiệp, tập đoàn lớn tư nhân như VinGroup tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu hiện chỉ đếm trên đầu ngón tay. Thậm chí nhiều doanh nghiệp chỉ dựa vào cơ chế xin - cho, hoặc gia công, lắp ráp đơn thuần, nên chuỗi giá trị không cao.

Bởi thế, Đảng, Nhà nước đã đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam sẽ có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế và có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng

55 - 58% GDP, khoảng 35 - 40% tổng thu ngân sách Nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84 - 85% tổng số lao động trong nước.

Như vậy, mục tiêu Nghị quyết, chính sách của Đảng, Nhà nước đã được đưa ra rất rõ ràng, cụ thể đối với kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68. Nhưng vấn đề là thực thi như thế nào? Ở đây, yếu tố quan trọng nhất là khâu thực thi Nghị quyết của các cơ quan chức năng. Đối với mỗi doanh nghiệp cũng vậy, thành bại do những người chèo lái doanh nghiệp khi nắm bắt các cơ hội kinh doanh mới. Nếu mỗi doanh nghiệp thực sự năng động, đổi mới sáng tạo, biết tận dụng cơ hội trong sản xuất, kinh doanh, thì họ sẽ tự mở ra cho mình con đường để doanh nghiệp phát triển.

Đất nước bước vào kỷ nguyên mới, sẽ không còn chỗ cho các doanh nghiệp chỉ trông chờ vào cơ chế xin - cho nữa, mà phải thực sự dám đương đầu với những khó khăn, thách thức. Họ buộc phải có bước đi vững chắc, đồng hành cùng những doanh nghiệp tư nhân khác trên toàn cầu. Chúng ta không phải chỉ có doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số mà còn cần những doanh nghiệp phát triển xanh, sạch, tuân thủ pháp luật, tôn trọng môi trường. Điều đó sẽ giống như luồng nước, nếu nghẽn chỗ nào thì chỗ ấy sẽ đứng im, còn nếu được xử lý tốt thì nguồn nước sẽ được khơi thông.

T.T