Hoài An

Duyên nợ xứ Tuyên
Ngược dòng thời gian về năm 2003, khi những giấc mơ nghệ thuật đầu đời bắt đầu gõ cửa trái tim cô gái 8x đất Tổ Phú Thọ. Sinh ra và lớn lên giữa những đồi chè xanh mướt, nơi câu hát xoan còn vương trên những mái đình cổ kính, tâm hồn Nguyễn Việt Yến đã sớm được tưới mát bởi vẻ đẹp của sự nguyên sơ. Chị quyết tâm thi đỗ và theo học Khoa Thiết kế mỹ thuật, chuyên ngành Hoạt hình tại Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội (khóa 2003 - 2008). Năm năm dưới mái trường ấy đã rèn cho chị một tư duy tạo hình bài bản, khả năng kể chuyện bằng hình ảnh sống động và còn tặng cho chị một định mệnh đó là tình yêu.
Bén duyên với một chàng trai xứ Tuyên cũng mang lòng say mê nghệ thuật, Nguyễn Việt Yến đã nghe theo tiếng gọi của con tim để rời quê hương về lập nghiệp tại mảnh đất này. Nhiều người bảo chị dũng cảm, nhưng với chị, đó là định mệnh. Tuyên Quang đón chị bằng sự nồng hậu, và chị đáp lại mảnh đất này bằng tất cả sự chân thành của một người con dâu hiền dịu. Chị bảo mình may mắn vì luôn có một người đồng hành thấu hiểu, một người chồng vừa chia sẻ việc kinh doanh, vừa là đồng nghiệp luôn cổ vũ chị dấn thân vào những miền sáng tạo. Chính sự tự do và thảnh thơi trong đời sống gia đình ấy đã giúp nét vẽ của Nguyễn Việt Yến giữ được vẻ hồn hậu, phóng khoáng. Chị không bị lệ thuộc vào bất cứ rào cản lý thuyết nghệ thuật nào. Với chị, nghệ thuật đơn giản là vẽ lại những gì đang hiện hữu trong mình, tặng cuộc đời bằng những bút pháp dịu dàng nhất.
 

Đi tìm sự sống trong những mảng loang của nước và lụa
Bước vào thế giới hội họa của Nguyễn Việt Yến, ta như lạc vào một khoảng trời an yên, nơi mọi bão giông ngoài kia dường như dừng lại sau cánh cửa xưởng vẽ. Ngắm nhìn những tác phẩm như “Chiều Lao Xa” mới thấy hết cái “tình” ấy sâu nặng đến nhường nào. Dưới nét cọ màu nước phóng khoáng của chị, vùng cao đá xám Hà Giang hiện lên Lao Xa là một góc sân trình tường ấm sực nắng chiều, là bức tường đá hộc bám đầy rêu phong chứa đựng sự che chở của tổ ấm. Tôi như ngửi thấy cả mùi sương sớm đang tan trên mái ngói âm dương, mùi của đất ẩm và tiếng ríu rít của đàn gà con kiếm mồi bên bậc cửa. Sự loang nhòa của màu nước không làm mờ đi chi tiết, mà nó làm nhòe đi ranh giới giữa thực tại và giấc mơ. Chị vẽ cái “mềm” của đá, cái “ấm” của sương, và cái niềm hạnh phúc tự thân của những phận người nhỏ bé giữa đại ngàn.
Cái lối kể chuyện bằng hình ảnh ấy còn tiếp nối sang mảng đề tài mà chị ưu ái nhất: phụ nữ và trẻ thơ. Những gương mặt hồn nhiên trong “Tâm Hiếu” hay “Em bé 1” với đôi mắt to tròn, đen láy như chứa đựng cả một bầu trời nguyên sơ. Chị dành sự trân trọng đặc biệt cho vẻ đẹp của người thiếu nữ dân tộc, từ cô gái Nùng đến cô gái Dao, mỗi người một vẻ đẹp hiền hậu, tinh khôi đến lạ thường. Nhưng xúc động hơn cả có lẽ là tác phẩm “Mẹ yêu”. Trên nền lụa, hình ảnh người thiếu phụ người Mông đang hạnh phúc nhìn đứa con mải miết bú bầu sữa. Điểm mạnh của lụa ở sự trong trẻo và êm dịu của màu sắc. Với Nguyễn Việt Yến, vẽ lụa là một cuộc độc thoại đầy kiên nhẫn. Những lớp màu mỏng manh được chồng lên nhau, cứ thế thẩm thấu, đợi khô rồi lại ân cần bồi thêm lớp khác. Màu loang đi từ nhạt đến đậm, quyện vào nhau để tạo nên sự mịn màng, tinh tế hiện hữu trên từng thớ sợi. Ngắm kỹ tranh của chị, ta vẫn thấy những vân lụa ẩn hiện dưới các tầng màu, tạo nên một vẻ đẹp hư ảo, mong manh. Đó không đơn thuần là kỹ thuật, mà là cách chị nâng niu, gửi gắm trọn vẹn tình yêu vào thiên chức và vẻ đẹp của người phụ nữ.

Bản giao hưởng của những loài hoa 
Nếu như con người trong tranh Nguyễn Việt Yến mang vẻ đẹp của tâm hồn thì những loài hoa trong tranh chị lại mang vẻ đẹp của sự thức tỉnh. Chị dành một vị trí đặc biệt cho cỏ cây, hoa lá. Những bông hồng, huệ, lay ơn, tuylip... bước vào tranh chị bằng những nét bút vừa tỉ mỉ, vừa bay bổng. Nhìn bức “Hoa hồng”, tôi thấy những cánh hoa như đang cựa mình thức giấc, mỏng manh và đầy sức sống. Chị đã kịp lưu giữ linh hồn của hoa trước khi chúng tàn phai bằng những nét loang kỳ diệu. Khiến người xem như cảm nhận được hương thơm tỏa ra. Năng lượng đẹp từ tranh hoa của Nguyễn Việt Yến cứ chậm rãi tỏa ra, giúp người xem bình tâm, thanh thản và yêu đời hơn giữa một đời sống vốn dĩ quá nhiều tiếng ồn và sự vội vã.
Đằng sau dáng vẻ khiêm nhường và lối sống chọn cho mình một khoảng lặng, một nội lực sáng tạo đầy mãnh liệt, luôn âm thầm khẳng định vị thế riêng. Những tác phẩm của chị vẫn đều đặn xuất hiện và tỏa sáng tại các kỳ Triển lãm Mỹ thuật Khu vực III Tây Bắc - Việt Bắc và nhiều triển lãm nhóm tại Pháp, Ba Lan, Sài Gòn, Hà Nội... Mỗi thành quả chị đạt được đều không làm thay đổi tâm thế sáng tác thong dong của mình. Tôi cho rằng, chỉ khi nghệ sĩ được sống và sáng tác một cách tự do, thoải mái nhất thì mới có thể chạm đến trái tim người xem. Sự thảnh thơi ấy chính là chìa khóa để chị chắt lọc những tinh túy của cuộc đời vào tranh. Đằng sau bút pháp dịu dàng kia là một bản lĩnh sống đáng nể. Chị biết cách dung hòa giữa công việc kinh doanh bận rộn và những khoảng lặng sáng tạo nghệ thuật, giữ cho mình một “khoảng trời riêng” giữa những toan tính đời thường để mỗi khi cầm cọ, tâm hồn lại trở nên trong vắt như một đứa trẻ. Đó là một lựa chọn không hề dễ dàng trong bối cảnh nghệ thuật hiện đại đầy rẫy những cám dỗ về danh vọng.
Đi qua thế giới sắc màu của Nguyễn Việt Yến, đọng lại sau cùng là một khoảng lặng nhẹ nhõm đến lạ kỳ. Trong tâm trí tôi vẫn hiển hiện hình ảnh người mẹ vùng cao và những cánh hoa mỏng manh đang loang khẽ trong nước. Có lẽ, chẳng cần ồn ào, chị đã chọn cách gửi vào cuộc đời những vạt nắng bình yên, được dệt nên từ chính giai điệu của nước và lụa đầy ý vị.

H.A